Οι «φόνοι» και οι «αγώνες»

Η κ. Χ. κρατά σφιχτά στην αγκαλιά το μωρό της – αυτό κοιμάται μακάρια. Ξέρει
ότι απέχει μια ανάσα από το θάνατο – έτσι είναι, λοιπόν, ο ολοκληρωτικός
φόβος; Αυτό το μούδιασμα, η αναζήτηση μιας τελευταίας σκέψης; Ότι το παιδί δεν
θα μεγαλώσει ποτέ; Και ποιος είναι αυτός ο άγνωστος παράφρων που την οδηγεί
στο θάνατο, πού την ήξερε, μα – κυρίως – γιατί, γιατί, γιατί;

Η κ. Χ. θα μπορούσε να είναι οποιαδήποτε πολίτης αυτού του τεράστιου πλανήτη –
από οποιαδήποτε χώρα, οποιασδήποτε φυλής. Και πέρασε τις τελευταίες στιγμές
της ζωής της σε ένα αεροσκάφος υπό αεροπειρατεία που συνετρίβη σε έναν από
τους διδύμους πύργους της Νέας Υόρκης. Εκείνες τις τελευταίες στιγμές δεν
ήξερε ότι η ίδια αποτελούσε τμήμα μιας από τις πλέον τραγικές και ιστορικές
στιγμές της παγκόσμιας ιστορίας. Ενδεχομένως να μην ήξερε καν τι εστί
τρομοκρατία – πολλώ δε μάλλον διεθνής τρομοκρατία με χιλιάδες θύματα.

Υπάρχει, όμως, μια ουσιώδης διαφορά μεταξύ της «μοίρας» που ορίζει, για
παράδειγμα, πως ξαφνικά θα πέσει από τον αέρα μια γλάστρα και θα πεθάνεις –
και του να βρεθείς στο θάνατο με την ευθύνη κάποιου άλλου ανθρώπινου
πλάσματος. Το οποίο έκρινε, μόνο του ή με ελαχίστους άλλους, πως εσύ πρέπει να
πεθάνεις για το καλό του σκοπού του.

Έκπληκτοι οι Νεοϋορκέζοι κοιτούν το φλεγόμενο Ουόρλντ Τρέιντ Σέντερ λίγο πριν καταρρεύσει

Οι φόνοι, λοιπόν, χωρίζονται σε δύο κατηγορίες; Σε αυτούς που δολοφονούνται εξ
αμελείας ή ίδιον όφελος κι αυτούς που δολοφονούνται για την εξυπηρέτηση ενός
«μεγάλου», «ιερού» και «δίκαιου» αγώνα; Ναι, αλλά αυτό προϋποθέτει πως κάποιος
– ο τρομοκράτης δολοφόνος – πράττει ωσάν να πιστεύει ότι η δική του κρίση
είναι ανώτερη αυτής όλων των άλλων – των δισεκατομμυρίων ανθρώπων της γης.
Κάτι τέτοιο πίστευαν όλοι οι δικτάτορες της γης – προεξαρχόντων των Χίτλερ και
Στάλιν, που είχαν και τα περισσότερα θύματα. Ο ένας ήθελε την κυριαρχία της
πατρίδας του και της αρείας φυλής – σκοπός ιερός κατ’ αυτόν, που δικαιολογούσε
και το να γίνει η υφήλιος παρανάλωμα του πυρός και το να οδηγηθούν όλοι οι
Ευρωπαίοι στους θαλάμους αερίων. Ο έτερος πίστευε πως με τις εκτελέσεις
πραγματικών ή κατά φαντασίαν αντιπάλων του εδραίωνε τη δικτατορία του
προλεταριάτου – ένεκα η ταύτιση του ηγεμόνα με την τάξη…

Το χθεσινό πρωινό, σε κάποιο γραφείο στη Νέα Υόρκη, ένας καταδικασμένος χωρίς
να το γνωρίζει υπάλληλος γραφείου πληκτρολογεί στον υπολογιστή του. Μέσα σε
δευτερόλεπτα θα είναι ένα νούμερο μεταξύ των δεκάδων χιλιάδων νεκρών από τη
μεγαλύτερη μαζική δολοφονική ενέργεια στην Ιστορία. Τμήμα ενός απολογισμού,
μιας στατιστικής, ενός πολέμου που υπερβαίνει τα εσκαμμένα της πολιτικής. Και
τμήμα των τελευταίων στιγμών ενός κόσμου που άλλαξε εν ριπή οφθαλμού – όπως
άλλαξε, λόγου χάρη, με τη Χιροσίμα. Ενός κόσμου όπου το καλό και το κακό θα
αποκτήσουν νέο περιεχόμενο – κι όπου τα «ναι, μεν, αλλά…» θα ακούγονται όλο
και λιγότερο.

Οι Παλαιστίνιοι, ας πούμε, τι πιθανότητες έχουν πλέον να αποκτήσουν γη και
πατρίδα, όταν αυτοί που τους υπερασπίζονται αποδεικνύονται οι στυγνότεροι
δολοφόνοι; Και αυτοί οι αυτόκλητοι υπερασπιστές τους πώς θα δικαιολογήσουν την
καταδίκη της εθνικής υπόθεσης των προστατευομένων τους; Και ποιος θα τολμήσει
να επικρίνει όσους επιχειρήσουν να «τιμωρήσουν» τους τρομοκράτες – δολοφόνους;

Βαρύ το κλίμα σε όλη την υφήλιο χθες. Διότι ο θάνατος – είτε πρόκειται για
κάποιον δικό μας άνθρωπο, είτε για κάποιους ξένους, αθώους και άμοιρους όπως ο
δικός μας – έχει κάτι το παρανοϊκό, το οριστικό. Και εμπεριέχει από μόνος του
τη φρίκη και την αίσθηση της ταύτισης.

Και διότι σε εκείνους τους πύργους, σε εκείνα τα αεροπλάνα, θα μπορούσε να
είναι οποιοσδήποτε από μας. Και διότι σε αυτόν τον κόσμο φέραμε τα παιδιά μας
– και σε αυτόν θα πρέπει να ζήσουν…