Η εκρηκτική κληρονομιά του Τιμονιέρη

Αριστερά. Χιλιάδες συλλέκτες ψάχνουν για αντικείμενα που φέρουν την εικόνα του Μάο

Είκοσι πέντε χρόνια συμπληρώνονται αύριο από τον θάνατο του Μάο Τσε-τουνγκ,
στις 9 Σεπτεμβρίου του 1976, και η κληρονομιά του χαρακτηρίζεται πλέον εν
δυνάμει εκρηκτική για την εξουσία στην Κίνα, όπου η μεγάλη ανάπτυξη των δύο
τελευταίων δεκαετιών συνοδεύτηκε από εξίσου μεγάλη ανάπτυξη των ανισοτήτων.

Σε μια εποχή που η μεγάλη πλειοψηφία των Κινέζων έχουν ξεχάσει την ιδεολογική
μάχη που σηματοδότησε τα 27 χρόνια της εξουσίας του Μεγάλου Τιμονιέρη και
σκέφτονται πρώτα απ’ όλα τον προσωπικό πλουτισμό, η ριζοσπαστική,
προσανατολισμένη στην ισότητα σκέψη του συνεχίζει να είναι παρούσα στο μυαλό
τους. Ώς τώρα οι Κινέζοι ηγέτες καταφέρνουν να διαχειρίζονται επιτυχώς αυτή
την κατάσταση, λέει ο Αυστραλός πανεπιστημιακός Τζέρεμι Μπάρμι, ο οποίος
έγραψε βιβλίο για τον ρόλο που διαδραματίζει ο Μάο στη σημερινή Κίνα.
«Μακροπρόθεσμα, όμως, ιδιαίτερα σε περίπτωση οικονομικής επιβράδυνσης, αυτή η
μαοϊκή κληρονομιά θα μπορούσε να γίνει πηγή αναταραχής, προσφέροντας
επιχειρήματα σε αντιπάλους», προσθέτει.

Οι πολιτικές εκστρατείες

Σήμερα δεν είναι σπάνιο να ακούει κανείς τους χαμένους των οικονομικών
μεταρρυθμίσεων να αναφέρονται με θετικό τρόπο στη μαοϊκή περίοδο. Οι οδηγοί
των ταξί, με τη φωτογραφία του Μάο κολλημένη στο παρμπρίζ τους, δεν διστάζουν
να αναπτύσσουν στους πελάτες τους κατηγορητήρια κατά των πλούσιων και των
ξένων. Και οι νοσταλγοί μπορεί να γίνουν περισσότεροι αν η ένταξη της Κίνας
στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, η οποία θα εκθέσει τις κρατικές
επιχειρήσεις και τους Κινέζους αγρότες στον διεθνή ανταγωνισμό, οδηγήσει στη
φτώχεια ένα μεγαλύτερο τμήμα του πληθυσμού.

Η κληρονομιά. Το άγαλμα του Μάο Τσε-τουνγκ στην πόλη Σι-τζια-τζουάνγκ, στην επαρχία Χαμπέι, στα βόρεια της χώρας, μοιάζει σαν να παρακολουθεί ατάραχο τις εξελίξεις στη σύγχρονη Κίνα. Η ριζοσπαστική σκέψη του Μεγάλου Τιμονιέρη (κάτω) συνεχίζει να είναι παρούσα στο μυαλό των Κινέζων

Οι Κινέζοι ηγέτες συνεχίζουν πάντως να οργανώνουν μαοϊκής εμπνεύσεως πολιτικές
εκστρατείες είτε με την ευκαιρία της προσγείωσης, τον Απρίλιο, ενός
αμερικανικού κατασκοπευτικού αεροπλάνου στη Νότια Κίνα, είτε για την
εκστρατεία “ισχυρό πλήγμα” που ολοκληρώθηκε φέτος με τουλάχιστον 1.800
εκτελέσεις ή ακόμη για την καταστολή του πνευματικού κινήματος Φαλουνγκόνγκ.
“Το Φαλουνγκόνγκ είναι κατά του ανθρώπου, καρκίνος για την κοινωνία και εχθρός
του σύγχρονου πολιτισμού”, διάβαζε κανείς πρόσφατα σε κύριο άρθρο της «Λαϊκής
Ημερησίας», οργάνου του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Ωστόσο, το καθεστώς ξέρει επίσης καλά ότι οι ρητορείες του ιδρυτή της Λαϊκής
Κίνας χρειάζονται προσεκτική μεταχείριση. Εκείνοι που αφιέρωσαν την
επαγγελματική ζωή τους στη μελέτη της ιδεολογίας του Μεγάλου Τιμονιέρη
προτιμούν σήμερα να αποσιωπούν τις πιο αμφιλεγόμενες πλευρές της. “Ένα μέρος
της σκέψης του Μάο κατά την Πολιτιστική Επανάσταση (1966-1976), όπως η έννοια
της πάλης των τάξεων, έχει αχρηστευθεί από τις σημερινές εξελίξεις”, δηλώνει ο
Ουάνγκ Γικιού, ερευνητής του μαρξισμού στην Κινεζική Ακαδημία Κοινωνικών
Επιστημών. “Δεν θα ασχοληθούμε περισσότερο με αυτές τις ιδέες”. Και η κινεζική
ηγεσία, που θέλει σήμερα να προσελκύσει στο κόμμα τις νέες ελίτ της χώρας, δεν
ενδιαφέρεται πραγματικά για παραγγέλματα του τύπου “να ακολουθείς τη γραμμή
των μαζών”, που ίσχυαν κατά τη μαοϊκή περίοδο.