ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Επικίνδυνες πολιτικές παρεμβάσεις

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο θα ήθελα να διατυπώσω κατ’ αρχήν την εξής γενικότερη
παρατήρηση. Ενώ, δηλαδή, ο Αρχιεπίσκοπος κριτικάρει την παρακμιακή κατάσταση
της κοινωνίας μας, η κριτική αυτή θυμίζει περισσότερο την αναχρονιστική
καταστροφολογία του Wagner ή τον μεσσιανισμό των τελευταίων χρόνων του 19ου
αιώνα. Ποτέ όμως η παρακμή τούτη δεν συσχετίζεται με το ανάλγητο σύστημα της
αγοράς, όταν μάλιστα και το συντηρητικό περιοδικό «Economist» αποδέχεται τη
μαζική φτώχεια που εκκολάπτουν οι αγορές σε παγκόσμιο επίπεδο. Μήπως,
επομένως, οι οικονομικές ανισότητες και η περιθωριοποίηση είναι συμβατές με
τις γενικότερες αντιλήψεις του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου;

Βέβαια, το πιο ανησυχητικό σύμπτωμα σ’ αυτή την υπόθεση αφορά κατ’ εξοχήν την
αποκάλυψη ενός εκκλησιαστικού λόγου που έχει ανενδοίαστα πολιτική χροιά.
Σήμερα πια κανείς δεν αμφιβάλλει γι’ αυτό. Σταχυολογώ πολύ σύντομα τις εξής
παρεμβάσεις που έγιναν (και από άλλους ιεράρχες) τον τελευταίο καιρό: «Ας
προσέξει η κυβέρνηση, γιατί έτσι θα αποψιλωθεί το μεγάλο κόμμα του Α.
Παπανδρέου», «Ο ψευτοεκσυγχρονισμός που γίνεται σήμερα δεν πείθει κανέναν»,
«Σήμερα πέφτει η κυβέρνηση του Σημίτη», κι άλλα τέτοια λογύδρια που
επεκτείνονται μέχρι την καταδίκη της «συμφιλιωτικής» προσέγγισης που ακολουθεί
η χώρα μας απέναντι στην Τουρκία ή τη συνταύτιση του αρχιεπισκοπικού λόγου με
τις πιο έξαλλες διεθνείς τάσεις που υποστηρίζουν έναν οικονομικό
προστατευτισμό ή έναν πολιτισμικό απομονωτισμό στη βάση μιας εθνικής
κουλτούρας που θα συγκροτείται μόνο από την Ορθοδοξία.

Last but not least η αναφορά του προκαθημένου στον Α. Παπανδρέου και το
συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, που αποτελεί ανενδοίαστα μια επικίνδυνη πολιτική
παρέμβαση. Παράλληλα, ολοκληρώθηκαν και οι εικονικές διαδικασίες ενός
αντισυνταγματικού «δημοψηφίσματος» που κυοφορεί στον χριστιανό πολίτη μια
συγκρουσιακή λογική με τον θεμελιώδη νόμο της χώρας μας.

Όμως, πού στοχεύει με όλα αυτά ο ηγετικός κύκλος της Ιεραρχίας; Σε στρατηγικό
επίπεδο, νομίζω, ότι μπορεί να διαβλέψει κανείς την τάση για να εκκολαφθεί μια
ιδιαίτερη θρησκευτική κίνηση που θα εκφράζεται ανοιχτά για όλα τα τρέχοντα
πολιτικά ζητήματα του τόπου μας, χωρίς υποχρεωτικά βέβαια να καταλήξει η
προσπάθεια αυτή στη συγκρότηση ενός χριστιανικού κόμματος. Το εγχείρημα τούτο
θα λειτουργεί ως μήτρα διαμόρφωσης συντηρητικών λύσεων σε περιόδους
αναταράξεων ή κρίσεων. Έτσι, όμως, ο εκκλησιαστικός λόγος του προκαθημένου δεν
θα διαφέρει σε τίποτε από τον πολιτικό λόγο του Πάπα, που αποτελεί πάντως τον
εκφραστή μιας κρατικής οντότητας.

Σε τακτικό επίπεδο η τελευταία αναζωπύρωση της διαμάχης στοχεύει αναμφίβολα
στον πολλαπλασιασμό των ανοικτών μετώπων που έχει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση
του Κ. Σημίτη (εν όψει μάλιστα και του συνεδρίου). Παράλληλα, ο Αρχιεπίσκοπος
ήθελε να βοηθήσει και τον Κ. Καραμανλή στην εκδίπλωση της δικιάς του
στρατηγικής που επιδιώκει την πτώση της κυβέρνησης. Επέτυχε όμως το ακριβώς
αντίστροφο πράγμα, δηλαδή τη συσπείρωση του κυβερνώντος κόμματος.

Υπ’ αυτήν την έννοια ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος αποτελεί δυστυχώς μια
υπαρκτή συνιστώσα του πολιτικού μας συστήματος κι οποιαδήποτε συζήτηση με την
Ιεραρχία πρέπει αναγκαία να συνυπολογίζει την παράμετρο αυτή.

Τέλος, η συχνή προβολή από τα ΜΜΕ φθείρει τον Αρχιεπίσκοπο ανεπανόρθωτα, γιατί
όλα τα πράγματα στη ζωή έχουν κι ένα τέλος. Όπως έλεγε ο R. Wagner «ό,τι έχει
κάνει κι έχει θεσπίσει ο άνθρωπος διαποτίζεται από τον φόβο του τέλους».

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ