ΔΡΟΜΟΙ

Στη ραστώνη…

… του καλοκαιριού μάς βρίσκει μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές στη ζωή μας.
Μολονότι οι αισθήσεις μας είναι ακόμη χαλαρές, οι προετοιμασίες για την
εισαγωγή του ευρώ προκαλούν κάποια ανησυχία. Γιατί με το νέο νόμισμα θα
αλλάξουν πολλά. Και πρώτα από όλα οι λογαριασμοί μας. Όμως, έτσι και αλλιώς,
το νέο νόμισμα δεν επινοήθηκε για να μας βολέψει, αλλά για να εκφράσει με
περισσότερη ακρίβεια την αγοραστική ισχύ μας. Και δεν εκφράζει τίποτα
περισσότερο από αυτό. Πράγμα που μας φέρνει στην πολιτική ισχύ.

Το κόψιμο…

… του νομίσματος είναι μια από τις βασικές και πρωταρχικές λειτουργίες του
κράτους. Τα σύμβολα που αποτυπώνονται πάνω στο νόμισμα μετατρέπουν τις πιο
τετριμμένες καθημερινές συναλλαγές σε συμβολικές πράξεις, σε καθημερινό
«δημοψήφισμα» από το οποίο προκύπτει η ταυτότητα του πολίτη με το κράτος του.
Εδώ, όμως, έχουμε να κάνουμε με μια μετάλλαξη της κυριαρχίας, με εξουσίες που
δεν είναι πια εθνικές. Τι απέγιναν λοιπόν αυτές οι εξουσίες; Σκεφτόμαστε την
Ευρώπη με σύμβολα και αξίες, οι πόλεις μας γίνονται κάθε τόσο με τη σειρά τους
πολιτιστικές πρωτεύουσες, κάνουμε φιέστες, στηρίζουμε ελπίδες. Μα ένα νόμισμα
δεν μπορεί να συμβολίζει μόνο ιδανικά και ελπίδες. Πίσω από αυτό πρέπει να
διακρίνεται καθαρά μια πολιτική δομή.

Με την ευκαιρία…

… της επανέκδοσης των έργων του Νικολό Μακιαβέλι, ο Αντριάνο Πρόσπερι
θυμάται στην «Κοριέρε ντέλα Σέρα» τι έγραφε ο Φλωρεντινός πολιτικός φιλόσοφος
στην «Τέχνη του πολέμου» για τους ηγεμόνες της εποχής του: «Δεν φτάνει να
φοράς στολίδια από πέρλες και χρυσάφι, να τρως και να κοιμάσαι πιο μεγαλόπρεπα
από τους άλλους». Όταν έρθει η ώρα της δοκιμασίας, δεν είναι ούτε τα πλούτη
ούτε τα κάλλη στα παλάτια αλλά η στρατιωτική ισχύς εκείνη που κάνει τη
διαφορά, εκείνη που αποφασίζει την πορεία της Ιστορίας. Ο Μακιαβέλι προσπάθησε
να κατασκευάσει ­ τουλάχιστον στα χαρτιά ­ ένα πρότυπο στρατιωτικής οργάνωσης.
«Για να ζει κανείς με ασφάλεια», εκτός από το ισχυρό νόμισμα χρειάζεται και
ισχυρό στρατό, που θα πηγαίνει ευχαρίστως στον πόλεμο σε ώρα ανάγκης και που
«όταν έρχεται η ώρα της ειρήνης, θα επιστρέφει το ίδιο ευχαρίστως στο σπίτι».

Οι στρατοί…

… σήμερα έχουν αλλάξει. Δεν είναι πια εθνικοί αλλά μισθοφορικοί. Στις εστίες
σύγκρουσης σε όλον τον κόσμο, την επιβολή των «ανθρωπιστικών αξιών»
αναλαμβάνουν λεγεωνάριοι. Από την έρημο της Αφρικής, η Λεγεώνα των Ξένων έχει
μετακομίσει στα Βαλκάνια. Οι άνθρωποι βέβαια συγκινούνται κάθε φορά που
βλέπουν στην τηλεόραση έναν τέτοιο στρατιώτη να πέφτει νεκρός στο «καθήκον».
Όμως πόση συγκίνηση δικαιούται ένας μισθοφόρος που γνώριζε προκαταβολικά πως ο
θάνατός του ήταν και αυτός ένα επαγγελματικό ρίσκο και που το είχε αναλάβει με
το αζημίωτο; Σήμερα, στις συγκρούσεις όπου διακυβεύονται η δικαιοσύνη και η
ειρήνη, η ευρωπαϊκή δύναμη επέμβασης δεν συμβολίζει τίποτα. Ο νέος Ευρωπαίος
Ηγεμόνας κόβει νόμισμα, αλλά τα σύμβολά του δεν φαίνονται πουθενά.