ΠΡΟΣΩΠΑ «Απ’ τη μεριά του Διαβόλου»

Σε μια περίοδο που η θρησκευτική δεξιά θριαμβεύει στις ΗΠΑ, ο συγγραφέας
Φίλιπ Πούλμαν υπονομεύει την επιρροή της ­ με μια ανατρεπτική τριλογία “για
παιδιά”.

Φίλιπ Πούλμαν. Παρουσιάζει τον Θεό ως έναν απλό άγγελο πριν Τον σκοτώσει

Υπό την αιγίδα του προέδρου Μπους, η θρησκευτική δεξιά έχει στις ΗΠΑ τον
κυρίαρχο λόγο επί παντός επιστητού. Προσπαθεί, λέει ο Φίλιπ Πούλμαν, να
εμπεδώσει το “ορθόδοξο, αυταρχικό δόγμα της”, στην πολιτική, την ιατρική, την
παιδεία, την επιστήμη. Σε πείσμα, όμως, αυτής της πλημμυρίδας του
φονταμενταλισμού, τα βιβλία του Βρετανού συγγραφέα έχουν ήδη πουλήσει,
υπερατλαντικά, δύο εκατομμύρια αντίτυπα. Και το τελευταίο, “The Amber
Spyglass”, πιθανόν να γίνει στην πατρίδα του το πρώτο “παιδικό μυθιστόρημα”
που θα κερδίσει το βραβείο Μπούκερ. Πρόκειται για το τελευταίο βιβλίο της
τριλογίας του Πούλμαν, οι δύο πρώτοι τόμοι της οποίας έχουν εκδοθεί στα
ελληνικά με γενικό τίτλο “Η Τριλογία του Κόσμου” και επιμέρους “Το Αστέρι του
Βορρά” και “Ο Άρχοντας των δύο Κόσμων” (εκδ. Ψυχογιός, μετφρ. Κώστια
Κοντολέων). Ο πρωτότυπος γενικός τίτλος της τριλογίας “His Dark Materials”
παραπέμπει στον “Χαμένο Παράδεισο” του Μίλτον, καθώς αφορά επίσης τη
Δημιουργία και την Πτώση του ανθρώπου. “Ο Μπλέηκ έγραψε κάποτε για τον Μίλτον
ότι ήταν “πραγματικός ποιητής και απ’ τη μεριά του Διαβόλου χωρίς να το
ξέρει”, λέει ο Πούλμαν. “Εγώ είμαι απ’ τη μεριά του Διαβόλου και το ξέρω”.

Το τρίτο βιβλίο της τριλογίας θεωρείται το πιο πυκνό και αιρετικό από τα τρία.
Στις 550 σελίδες του, ο Πούλμαν παρουσιάζει την Εύα ως λυτρωτή των ανθρώπων,
τον δε Θεό ως έναν συνηθισμένο άγγελο πριν Τον σκοτώσει. Η πλοκή είναι γεμάτη
μάγισσες, σιδηρόφρακτες πολικές αρκούδες, μικροσκοπικούς κατασκόπους που
ταξιδεύουν πάνω σε λιβελλούλες, ένα μαχαίρι που ανοίγει παράθυρα σε
παράλληλους κόσμους. “Στην ιστορία της Δημιουργίας ενδιαφέρομαι για τον ρόλο
του εκμαυλιστή”, λέει ο 55χρονος συγγραφέας, “εκείνου που μας οδηγεί στο
βασίλειο του Καλού και του Κακού, δηλαδή της σοφίας, σε μια πράξη καλοσύνης
προς τα πλάσματα εκείνα που κρατούσε φυλακισμένα η Αρχή”. Και η εξίσωση του
εκμαυλιστή με τη σεξουαλικότητα ως αυτογνωσία κάνει τη θρησκευτική δεξιά να
ανατριχιάζει από φρίκη. Ο Πούλμαν είναι καθηγητής βικτωριανού μυθιστορήματος
και παραδοσιακών παραμυθιών στην Οξφόρδη, όπου ζει με τη γυναίκα του και τα
δύο παιδιά τους. Στο τέλος της τριλογίας του η αγάπη, “η αιτία των πάντων”,
δίνει τη θέση της στην αναπόφευκτη μοναξιά. Αλλά η αποζημίωση για τη μοναξιά
βρίσκεται στην ίδια τη ζωή: “Δεν πρέπει να ζούμε ωσάν η Επουράνια Βασιλεία να
αξίζει περισσότερο απ’ αυτή τη ζωή σε τούτο τον κόσμο. Εκεί που βρισκόμαστε
είναι πάντα ο σημαντικότερος τόπος”.