ΔΡΟΜΟΙ

Τυχαίνει…

… καμιά φορά να περπατάς στο κέντρο μιας μεγαλούπολης. Άνθρωποι
πηγαινοέρχονται βιαστικά στη δουλειά τους, αυτοκίνητα κορνάρουν εκκωφαντικά,
κομπρεσέρ ανοίγουν τρύπες στον δρόμο. Και εσύ περπατάς. Περπατάς χωρίς απορία,
χωρίς να αναρωτηθείς εκείνο που σίγουρα θα αναρωτιόσουν αν είχες λείψει και
επέστρεφες, ξένος στην ίδια πόλη, ύστερα από είκοσι – τριάντα χρόνια. Τι
απέγιναν τα παιδιά; Σαν κάποιος μαγεμένος αυλός να τα έχει παρασύρει μακριά
από τους δρόμους των σημερινών μεγαλουπόλεων. Και τι απέγιναν οι παλιοί
ανέμελοι διαβάτες; Σήμερα πια κανείς δεν περπατάει, όλοι τρέχουν για να
προλάβουν κάτι.

Ο πεζός…

… για τους σύγχρονους πολεοδόμους, είναι το μοναδικό εμπόδιο που έχει
απομείνει στην ελεύθερη κυκλοφορία των οχημάτων. Στον πόλεμο ανάμεσα στο
αυτοκίνητο και τον πεζό, το αυτοκίνητο κερδίζει σταθερά. Και όμως, το
περπάτημα είχε παίξει σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη ιστορία, από τα μεσαιωνικά
προσκυνήματα μέχρι τις σύγχρονες πορείες ειρήνης, από τους περιπατητές
φιλοσόφους μέχρι τους περιηγητές των τελευταίων αιώνων. Στις «Εξομολογήσεις»,
ο Ρουσσώ λέει πως σκέφτεται μονάχα όταν περπατάει: «Όποτε σταματώ, παύω να
σκέφτομαι. Το μυαλό μου δουλεύει μονάχα με τα πόδια μου». Ο Ρουσσώ περπατάει
για να σκέφτεται, το ίδιο και οι αρχαίοι φιλόσοφοι. Τι γίνεται όμως με το
άσκοπο περπάτημα;

Το περπάτημα…

… αυτό μοιάζει με περπάτημα σε άγνωστη χώρα. Ο διαβάτης βαδίζει μόνος του,
έστω και αν είναι τριγυρισμένος από μεγάλο πλήθος. Όμως σε μια χώρα που όλα
είναι γνωστά, η διαδρομή, ο βηματισμός, ο προορισμός, μάλλον δεν υπάρχει ούτε
χώρος ούτε χρόνος για τέτοιους διαβάτες. «Η σύγχρονη ζωή κινείται πιο γρήγορα
και από την ταχύτητα της σκέψης ή της περίσκεψης», λέει στο βιβλίο της
«Ιστορία του περπατήματος» (εκδ. Verso) η Ρεμπέκα Σόλνιτ, μια συγγραφέας που
μετατρέπει σε ποίηση ένα τόσο «πεζό» θέμα. Το ζητούμενο για την Σόλνιτ στο
περπάτημα είναι η περίσκεψη, όπως άλλωστε και για τον φιλόσοφο Βιτγκενστάιν,
που έλεγε πως στον αγώνα δρόμου της φιλοσοφίας, το βραβείο πηγαίνει στον πιο
αργό. Μονάχα έτσι το περπάτημα γίνεται μια ανατρεπτική πορεία μέσα σε ένα
εγκαταλειμμένο τοπίο από ιδέες και εμπειρίες.

Με μαγγανοπήγαδο…

… μοιάζουν τα μηχανήματα στα σύγχρονα γυμναστήρια που καταδικάζουν τους
γυμναζόμενους σε τιμωρητικές ασκήσεις. Η φυσική σωματική κόπωση με το
περπάτημα ή το ποδήλατο ήταν κάποτε παραγωγική και ωφέλιμη, μας θυμίζει ο
συγγραφέας Κεν Γουόρπολ στην εφημερίδα «Ιντιπέντεντ». Τώρα, αυτή η κόπωση
«προσομοιώνεται» μέσα σε μια κλιματιζόμενη αίθουσα ­ δεν πετυχαίνει τίποτα,
δεν οδηγεί πουθενά. Ο δρόμος τελειώνει σε ένα τοπίο που έχει στρωθεί με
τσιμέντο, η αναψυχή συντρίβεται κάτω από το βάρος της παραγωγής, ο άνθρωπος
χωνεύεται από έναν εσωτερικό διάκοσμο αυτοκινήτων και κτιρίων, όπου η αποθέωση
της ταχύτητας συνθλίβει τα σώματα κάτω από άλυτα προβλήματα. Και όμως, με δυο
μόνο λέξεις, οι Λατίνοι τα είχαν πει όλα. Solvitur ambulando: Πολλά πράγματα
λύνονται με το περπάτημα.