Στο φως 2ος θάνατος, στο σκοτάδι οι αρμόδιοι

Τυχαία και συμπτωματικά ενημερώνεται ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκου για τις
τυχόν παρενέργειες από τη χρήση φαρμακευτικών ουσιών. Αυτό ήρθε να αποκαλύψει
ένα δεύτερο περιστατικό θανάτου από τη χρήση υπολιπιδαιμικού φαρμάκου που δεν
ανήκει, όπως το προηγούμενο, στις στατίνες, αλλά στις φιμπράτες, μια ομοειδή
κατηγορία.

Το περιστατικό, για το οποίο δεν υπήρξε καμία επίσημη ενημέρωση από γιατρό ή
εταιρεία όπως είναι υποχρεωτικό, ανακοίνωσε ο ίδιος ο ΕΟΦ σε μια προσπάθεια να
ευαισθητοποιήσει γιατρούς και ασθενείς σε αυτό που ονομάζει
“φαρμακοεπαγρύπνηση”. Ως υπαίτιο φάρμακο θεωρείται αυτή τη φορά το Λιπιντίλ
(LIPIDIL) της φαρμακευτικής εταιρείας Φουριέ. Από τον ίδιο τον Οργανισμό δεν
κατέστη δυνατόν να πάρουμε περισσότερα στοιχεία για τον ασθενή, σύμφωνα, όμως,
με πληροφορίες μας πρόκειται για έναν 75χρονο που έπαιρνε παράλληλα και άλλα
φάρμακα καθώς είχε σοβαρά προβλήματα διαβήτη. Κανείς δεν ενημέρωσε τον ΕΟΦ και
μόνο τώρα, ύστερα από μήνες και λόγω του θορύβου που δημιουργήθηκε από τον
πρώτο θάνατο, τα παιδιά του ειδοποίησαν τον Οργανισμό.

Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες, το ίδιο περιστατικό ανακοινώθηκε και σε κάποιο
συνέδριο. Γεγονός είναι πάντως ότι ελάχιστοι γιατροί και εταιρείες ενημερώνουν
τον ΕΟΦ για τέτοια περιστατικά παρά τη νομοθετημένη υποχρέωσή τους. Ας
σημειωθεί ότι είναι όλοι εφοδιασμένοι με τις “κίτρινες κάρτες” όπως
ονομάζονται συμβολικά τα δελτία αναφοράς των ανεπιθύμητων ενεργειών. Γι’ αυτόν
τον λόγο και από τη διοίκηση του ΕΟΦ έγινε γνωστό ότι και γι’ αυτήν την
περίπτωση θα κινηθεί η διαδικασία επιβολής πειθαρχικών ποινών.

Ποια είναι τα φάρμακα

Οι φιμπράτες και οι στατίνες αντιπροσωπεύουν τον κύριο όγκο των
αντι-υπερλιπιδαιμικών φαρμάκων που θεωρούνται πολύ σημαντικά για τη θεραπεία
της υψηλής χοληστερίνης και, κατά συνέπεια, την πρόληψη των καρδιακών
προσβολών και των εγκεφαλικών επεισοδίων, αλλά όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια
και για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη και της νόσου Αλτσχάιμερ.

Εν τούτοις, τα θαυματουργά αυτά φάρμακα ­ όπως όλα χωρίς καμιά εξαίρεση τα
φάρμακα ­ έχουν και παρενέργειες, η πιθανή εμφάνιση των οποίων συνεκτιμάται
κατά τη χορήγηση του φαρμάκου σε ασθενή σε σχέση με το αναμενόμενο όφελος,
όπως τονίζουν πάντα οι γιατροί.

Όπως υπογραμμίζεται από την πλευρά του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, “η ορθή
χρήση αυτών των φαρμάκων περιορίζει στο ελάχιστο τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών
ανεπιθύμητων ενεργειών”. Σ’ αυτό συμβάλλει η καλή γενική κατάσταση του
ασθενούς και κυρίως η φυσιολογική ηπατική και νεφρική του λειτουργία.

Η σοβαρότερη ανεπιθύμητη ενέργεια που μπορεί να προκληθεί από τη χρήση των
φιμπρατών και των στατινών είναι η ραβδομυόλυση, η εμφάνιση της οποίας,
σύμφωνα με τον ΕΟΦ, δεν είναι συχνή και εξαρτάται από τη δοσολογία, τη
γενικότερη κατάσταση του ασθενούς και από τη συγχορήγηση άλλων φαρμάκων. Τα
συμπτώματα της ραβδομυόλυσης είναι σαφή ­ δυσκαμψία, μυαλγία και αίσθημα
κόπωσης ­ γι’ αυτό είναι εύκολο να διαγνωστεί και, το σημαντικότερο, είναι
αναστρέψιμη με άμεση διακοπή της θεραπείας.

Τούτουζας: Επικίνδυνη η αλληλεπίδραση

Τους κινδύνους από την αλληλεπίδραση των στατινών με τις φιμπράτες υπογραμμίζει ο καθηγητής Καρδιολογίας Παύλος Τούτουζας

Η αλληλεπίδραση των στατινών με άλλα φάρμακα και κυρίως με τις φιμπράτες,
πιθανόν να κρύβει τον μεγαλύτερο κίνδυνο για τους ασθενείς.

Όπως επισημαίνει ο κ. Παύλος Τούτουζας, καθηγητής Καρδιολογίας στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών και διευθυντής του Ελληνικού Ιδρύματος Καρδιολογίας, «οι
στατίνες είναι το φάρμακο που αποτέλεσε πρόοδο για την αντιμετώπιση της
στεφανιαίας νόσου και έχουν τη θέση τους σε πολλούς ασθενείς που έχουν υποστεί
εμφράγματα ή υποφέρουν από στηθάγχη και άλλα καρδιακά προβλήματα. Ελαττώνουν
τη λεγόμενη κακή χοληστερίνη, ενώ έχουν και αντιφλεγμονώδη δράση στην
αθηρωματική πλάκα, η αστάθεια της οποίας ευθύνεται για τα καρδιακά νοσήματα».

Ο ίδιος επισημαίνει πως «όλα τα φάρμακα που χορηγούνται σε συνδυασμό με τις
στατίνες πιθανόν να ενέχουν κινδύνους αλληλεπίδρασης. Μέχρι στιγμής, πάντως,
δεν έχουν παρατηρηθεί σημαντικές παρενέργειες από τη συγχορήγηση στατινών με
άλλα φάρμακα που χορηγούνται για την καρδιά. Η πρώτη και δεύτερη γενιά
στατινών ­ λοβαστατίνη και σιμβαστατίνη – πραβαστατίνη αντίστοιχα ­ δεν
εμφάνισαν παρενέργειες. Η τρίτη γενιά στατινών ­ η σεριβαστατίνη ­ πιθανόν να
ευθύνεται για τα θανατηφόρα περιστατικά, αν και αυτό θα αποδειχθεί από τις
περαιτέρω μελέτες».

Μεγάλη προσοχή απαιτείται, πάντως, από τους γιατρούς στην περίπτωση της
ταυτόχρονης χορήγησης στατινών με φιμπράτες. «Ο συνδυασμός των δύο αυτών
ουσιών πιθανόν να επηρεάσει τις τρανσαμινάσες στο ήπαρ και να προκαλέσει
αδυναμία του μυϊκού συστήματος. Οι κίνδυνοι μπορούν να προληφθούν με τακτικές
εξετάσεις αίματος και ήπατος, συνήθως κάθε έξι μήνες αλλά και ανά τριμηνία,
ανάλογα με το περιστατικό. Σε κάθε περίπτωση και εφόσον παρατηρηθεί κάποιο
σύμπτωμα ή κάποια ανησυχητική ένδειξη στις εξετάσεις, θα πρέπει διακοπεί το
συγκεκριμένο φάρμακο», εξηγεί ο κ. Τούτουζας. Από την πλευρά του, ο ομότιμος
καθηγητής Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών κ. Νίκος Χούλης τονίζει πως «ο
γιατρός που χορηγεί τις στατίνες είναι υπεύθυνος για τη συνεχή παρακολούθηση
του ασθενούς. Και επειδή ο συνδυασμός στατινών με φιμπράτες είναι συχνός ­ οι
στατίνες ανεβάζουν τα τριγλυκερίδια και οι φιμπράτες χορηγούνται για την
ελάττωσή τους ­ είναι απαραίτητος ο τακτικός έλεγχος των ασθενών και η άμεση
παρέμβαση στην περίπτωση που παρατηρηθεί οποιοδήποτε σύμπτωμα».

Οι μελέτες για τις παρενέργειες από τον συνδυασμό των στατινών με άλλα φάρμακα
συνεχίζονται. «Μέχρι στιγμής δεν έχουν αναφερθεί αλληλεπιδράσεις με άλλα
φάρμακα εκτός από τις φιμπράτες. Δεν είναι πάντως απίθανο οι κίνδυνοι να
εμφανιστούν αργότερα. Σε κάθε περίπτωση, ο γιατρός οφείλει να μελετά
προσεκτικά το ειδικό φυλλάδιο που συνοδεύει όλα τα φάρμακα και ιδιαίτερα όταν
πρόκειται για φάρμακα με ευρεία χρήση, όπως οι στατίνες», τονίζει ο κ. Χούλης.