ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η Διεθνής Αμνηστία σε νέες περιπέτειες

Η Διεθνής Αμνηστία έκανε την επανάστασή της: ανέθεσε τη διοίκησή της σε μια
γυναίκα. Αλλά η μεγάλη αλλαγή δεν είναι αυτή.

Ιρένε Χαν: η νέα γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας κρατά ένα συμβολικό κερί

Κεκλεισμένων των θυρών (γιατί άραγε;) διεξάγεται από την περασμένη Παρασκευή
στη Σενεγάλη η 25η σύνοδος του Διεθνούς Συμβουλίου της μεγαλύτερης
ανθρωπιστικής οργάνωσης στον κόσμο. Η πρώτη απόφαση που ελήφθη είχε κατ’ αρχήν
συμβολική σημασία: για πρώτη φορά στην ιστορία της οργάνωσης αναλαμβάνει τα
ηνία μια γυναίκα, η 44χρονη Ιρένε Χαν από το Μπανγκλαντές, που διαδέχεται στη
θέση του γενικού γραμματέα τον Σενεγαλέζο Πιερ Σανέ. «Οι παραβιάσεις των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν διαπράττονται εναντίον της “άλλης πλευράς”, αλλά
εναντίον μιας μάνας, μιας αδελφής, ενός αδελφού, ενός γιου», τόνισε στην
ομιλία της. «Η αποστολή μας είναι να κινητοποιούμε εκατομμύρια ανθρώπους σε
όλο τον κόσμο σε ένδειξη αλληλεγγύης προς τα θύματα, ώστε να γίνονται γνωστά
τα ονόματά τους, τα πρόσωπά τους, η ιστορία τους».

Η αλλαγή φρουράς στην ηγεσία της Διεθνούς Αμνηστίας συνοδεύεται όμως και από
μια σημαντική διεύρυνση των στόχων της. Στο εξής, η οργάνωση δεν θα
υπερασπίζεται μόνο τους πολιτικούς κρατουμένους, αλλά και τους «σκλάβους της
φτώχειας», το ένα τρίτο δηλαδή των κατοίκων των αναπτυσσομένων χωρών, που ζουν
με ένα δολάριο την ημέρα. Πρόκειται για τα θύματα της νεοφιλελεύθερης
παγκοσμιοποίησης, ανθρώπους που το προσδόκιμο ζωής τους δεν υπερβαίνει τα 40
χρόνια και που ο αναλφαβητισμός απαγορεύει την πρόσβασή τους στη γνώση και σε
ένα καλύτερο μέλλον. Η φυλακή που συνιστά η σωματική και πνευματική φτώχεια,
σημειώνεται στην έκθεση του απερχόμενου γραμματέα που αναμένεται να
υπερψηφιστεί από τους συνέδρους, είναι εξίσου ωμή και αποτρόπαιη με
οποιοδήποτε πολιτικό γκουλάγκ.

Επισημαίνοντας ότι η παγκοσμιοποίηση συνοδεύτηκε από το χρέος και τη φτώχεια,
η Διεθνής Αμνηστία ρίχνει γέφυρες στο «λαό του Σηάτλ». Και αν δεν προσφέρει
στο κίνημα αυτό την πολιτικοποίηση που έχει ανάγκη, σίγουρα το εφοδιάζει με
ένα μηχανισμό για την αποτελεσματικότερη προπαγάνδιση των στόχων του. Οι
διαπιστώσεις είναι κοινές. Το 2000, περισσότερες από 80 χώρες είχαν κατά
κεφαλήν εισόδημα μικρότερο από εκείνο του 1990. Τη δεκαετία αυτή, οι
ιδιωτικοποιήσεις και η διάλυση του κοινωνικού κράτους οδήγησαν σε αύξηση των
ανισοτήτων, επέκταση της διαφθοράς, γενίκευση της προσωπικής, κοινωνικής και
πολιτικής ανασφάλειας και – μοιραία – κλιμάκωση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Ο αγώνας δεν μπορεί έτσι παρά να είναι ενιαίος.

Η ριζοσπαστικοποίηση της Διεθνούς Αμνηστίας συμπαρασύρει και άλλες οργανώσεις,
όπως είναι το Κέντρο για τα Κοινωνικά και Οικονομικά Δικαιώματα που εδρεύει
στη Νέα Υόρκη, η βρετανική Oxfam, ακόμη και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, που
από το 1998 ζητεί να αναγνωριστεί η υγεία ως ανθρώπινο δικαίωμα. Η δίκη που
ετοιμάζεται κατά της φαρμακοβιομηχανίας Bayer για τις συνέπειες του φαρμάκου
Lipobay αποκτά αίφνης μια άλλη διάσταση.