Ρaul Samuelson Ισχυρά τα επιχειρήματα υπέρ της παγκοσμιοποίησης

Αυτό το Σαββατοκύριακο πραγματοποιείται η σύνοδος των ηγετών των οκτώ
πλουσιότερων και ισχυρότερων βιομηχανικών χωρών του πλανήτη. Πολύ ψηλά στην
ατζέντα των συζητήσεων θα είναι τα βήματα που πρέπει να γίνουν για την
απελευθέρωση του εμπορίου, σε συνδυασμό με την παγκοσμιοποίηση. Με τους καθαρά
οικονομικούς όρους της αποτελεσματικότητας και της αύξησης των εθνικών
εισοδημάτων, τα επιχειρήματα υπέρ της περαιτέρω απελευθέρωσης του παγκόσμιου
εμπορίου είναι πράγματι πολύ ισχυρά. Κατ’ αρχήν, όλες οι πιο προηγμένες
κοινωνίες είναι σήμερα περισσότερο από ποτέ συνδεδεμένες με την παγκόσμια
οικονομία της αγοράς.

Δεύτερον, χωρίς εξαίρεση, οι κοινωνίες που απήλαυσαν την υψηλότερη κατά
κεφαλήν αύξηση παραγωγικότητας και πραγματικών εισοδημάτων από το 1950 ­ οι
χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινής Αγοράς, οι ασιατικές οικονομίες όπως η Ιαπωνία, το
Χονγκ Κονγκ, η Σινγκαπούρη, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα ­ οφείλουν την πρόοδό
τους στην εκμετάλλευση των επιτευγμάτων της τεχνολογίας και στη συνέχεια της
χρησιμοποίησης των χαμηλά αμειβόμενων εγχώριων εργαζομένων τους, προκειμένου
να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα οι εξαγωγές τους. Το αποτέλεσμα;
Συνεχής αύξηση των πραγματικών μισθών και διανομή τους στο μεγαλύτερο μέρος
του πληθυσμού. Πρόκειται για τη διαδικασία που οι ιστορικοί της οικονομίας
αποκαλούν ανάπτυξη που συνδέεται με τις εξαγωγές.

Το κόστος

Ο Paul Samuelson είναι καθηγητής Οικονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών

Ο κομμουνισμός του Στάλιν και του Μάο και ο παλιομοδίτικος προστατευτισμός των
οικονομιών της Λατινικής Αμερικής έχουν αποδείξει το υπερβολικό κόστος που
πληρώνει μια κοινωνία, η οποία αντιστέκεται στις δυνάμεις της
παγκοσμιοποίησης, σύμφωνα πάντα με τις αρχές του συγκριτικού πλεονεκτήματος.
Σε αυτόν τον νέο αιώνα, οι προσπάθειες της Ινδονησίας και της Μαλαισίας να
αντιστρέψουν τους κανόνες απλώς αποδεικνύουν την ίδια απογοητευτική ιστορία. Η
ψυχρή οικονομική ανάλυση είναι σημαντική, αλλά δεν ορίζει εξ ολοκλήρου τις
εξελίξεις στις μοντέρνες δημοκρατικές κοινωνίες. Οι θερμοί επικριτές του
αδίστακτου καπιταλισμού των αγορών ­ και κυρίως οι αλτρουιστές, νέοι και
μορφωμένοι άνθρωποι ­ συνειδητοποιούν ότι ο καπιταλισμός του πλήρους laissez
faire, ο απελευθερωμένος καπιταλισμός, οδηγεί πράγματι σε ανισότητες. Και αν
δεν διορθωθεί από τις εξισορροπητικές πολιτικές των κεντρικών τραπεζών και των
κυβερνήσεων, θα δημιουργήσει αναπτυξιακές εκρήξεις και υφέσεις, κερδοσκοπικές
φούσκες και χρεοκοπίες και ανεργία.

Εκμετάλλευση

«Συντρίψτε τον καπιταλισμό». Όσοι εναντιώνονται στην παγκοσμιοποίηση (στιγμιότυπο από τις πρόσφατες διαδηλώσεις στο Γκέτεμποργκ) παραγνωρίζουν, σύμφωνα με τον Αμερικανό νομπελίστα Πωλ Σάμιουελσον, το γεγονός ότι η ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου βελτιώνει την ευημερία

Άλλοι θα επαναστατήσουν όταν θα μάθουν ότι η ανάπτυξη της Κίνας στηρίζεται
στην εξαγωγή αγαθών, στην ευημερούσα Δυτική Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, τα
οποία παράγουν εργαζόμενοι που λαμβάνουν πραγματικούς μισθούς που έπαιρναν οι
Ιταλοί το 1890. Είναι γεγονός ότι πεινασμένες οικογένειες στην Κεντρική
Αμερική στέλνουν τα ανήλικα παιδιά τους να εργαστούν για πολλές ώρες σε μη
ασφαλή εργοστάσια. Περιοχές που τώρα ξεφεύγουν από τη φτώχεια, με πολύ μεγάλη
ευκολία επιλέγουν ρυπογόνες πηγές ενέργειας και κόβουν παρθένα δάση τα οποία
ήλεγχαν με φυσικό τρόπο τις πλημμύρες και τη διάβρωση του εδάφους. Και δεν θα
πρέπει να προκαλέσει σε κανέναν έκπληξη ότι οι διαδηλωτές θα προσπαθήσουν να
διακόψουν και τις επόμενες συνόδους του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Ας μη λησμονούμε το ναυάγιο των συνομιλιών για τον νέο γύρο απελευθέρωσης του
παγκόσμιου εμπορίου στο Σιάτλ των Ηνωμένων Πολιτειών. Ύστερα από εκείνη την
αποτυχία, οι ιθύνοντες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου έχουν αρχίσει να
εργάζονται για την επανέναρξη των συνομιλιών. Μεταξύ των αναπτυσσόμενων και
των ανεπτυγμένων χωρών υπάρχουν σημαντικές διαφορές, οι οποίες δεν είναι
αγεφύρωτες.

Πιέσεις

Οι «δεξιές» επιχειρήσεις ­ όπως οι παραδοσιακοί κατασκευαστές χάλυβα των
Ηνωμένων Πολιτειών ­ χάνουν συνεχώς έδαφος και θα αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο
εξαφάνισής τους όταν το σύνολο της τεχνογνωσίας τους θα χρησιμοποιείται σε
χώρες που απασχολούν εργαζόμενους με πολύ χαμηλούς πραγματικούς μισθούς. «Το
άδικο και όχι το ελεύθερο εμπόριο μας δημιουργεί προβλήματα», λένε αυτές οι
επιχειρήσεις στον Αμερικανό πρόεδρο Τζορτζ Μπους και στο Κογκρέσο. «Σας
παρακαλούμε, δώστε μας πίσω τα όρια εισαγωγών».

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη σύνοδο των ηγετών των οκτώ πλουσιοτέρων χωρών του
πλανήτη (G8), που πραγματοποιείται αυτό το Σαββατοκύριακο στη Γένοβα; Κατά τη
γνώμη μου, τα μακροπρόθεσμα αμοιβαία πλεονεκτήματα από το παγκοσμιοποιημένο
ελεύθερο εμπόριο είναι πράγματι ζωτικά. Παρ’ όλα αυτά, επειδή η πολιτική είναι
η τέχνη του εφικτού, ορισμένοι βραχυπρόθεσμοι συμβιβασμοί ίσως αποδειχθούν
αναπόφευκτοι.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες

Οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να κατανοήσουν ότι το μακροπρόθεσμο συμφέρον
τους είναι να προστατεύουν το περιβάλλον τους και να κλείσουν τις πληγές της
εκμετάλλευσης της παιδικής εργασίας. Ηγέτες που υποστηρίζουν την
επιχειρηματικότητα, όπως ο Τζωρτζ Μπους, είναι καλύτερο να εφαρμόσουν
προγράμματα για την αποζημίωση των θυμάτων που δημιουργούν οι αλλαγές στο
παγκόσμιο εμπόριο και συγκεκριμένα στην αμερικανική βιομηχανία χάλυβα και όχι
να προχωρήσουν στην επαναθέσπιση ορίων εισαγωγών για την προστασία των
αμερικανικών επιχειρήσεων. Ένα καλό μείγμα μέτρων μπορεί απλώς να επιβραδύνει
την αποσύνθεση μιας αμερικανικής βιομηχανίας, της βιομηχανίας χάλυβα, η οποία
έχασε το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα.

Δημιουργική καταστροφή

Ο Ζόζεφ Σούμπετερ είχε δίκιο όταν μας υπενθύμισε τη «δημιουργική καπιταλιστική
καταστροφή» ως έναν μηχανισμό μιας γενικότερης, μακράς διαδικασίας. Ωστόσο, οι
θαυμαστές του θα έκαναν λάθος να μην αντιμετωπίσουν τις ανισότητες που
δημιουργούνται από τις αλλαγές. Τμήματα του πληθυσμού που πλήττονται πρέπει να
προστατεύονται από τα δίκτυα προστασίας που οι μοντέρνες οικονομίες μπορούν να
δημιουργήσουν μέσω των συστημάτων των επιδοτήσεων, τα οποία χρηματοδοτούνται
από τα φορολογικά έσοδα.

Ο συμβιβασμός είναι σκληρός, αλλά είναι καλύτερος από την αδιαλλαξία που
μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την παγκόσμια πρόοδο στην ερχόμενη δεκαετία. Και
πρέπει να θυμάστε: Το μέλλον είναι μακρύτερο από το παρόν.

(C) Los Angeles Times Syndicate

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης