ΔΡΟΜΟΙ

Για τους περισσότερους…

… η ανακάλυψη στοιχείων για τις καταβολές του ανθρώπου έχει να κάνει με
ανασκαφές οστών, σκόνη, εκατοντάδες κοπιαστικές ώρες κάτω από τον αφρικανικό
ήλιο και την τοποθέτηση του ανθρώπινου γένους σε κάποιο σημείο της «τάξης των
πραγμάτων». Ωστόσο, αυτή η διαδικασία μπορεί να κρύβει περισσότερα: το κυνήγι
σε ολόκληρο τον πλανήτη για απολιθώματα ανθρωπιδών ­ της οικογένειας των
πρωτευόντων θηλαστικών, στην οποία ανήκει τόσο ο άνθρωπος όσο και οι πρόγονοί
του ­ είναι γεμάτο ανταγωνισμό, εδαφικές διενέξεις, ενώ σημαδεύεται από
θριάμβους ή απογοητεύσεις.

Όλα αυτά…

… ήρθαν πάλι στο προσκήνιο τους τελευταίους μήνες. Την προηγούμενη εβδομάδα
ανακοινώθηκε ότι σε αιθιοπικό έδαφος βρέθηκαν απολιθώματα που θα μπορούσαν να
ανήκουν στον αρχαιότερο μέχρι στιγμής γνωστό πρόγονό μας, ηλικίας μεταξύ 5,2
και 5,8 εκατομμυρίων ετών. Έως τώρα, το πιο αρχαίο γνωστό σε εμάς απολίθωμα
ανθρωπίδη υπολογιζόταν ότι είχε ηλικία 4 εκατομμυρίων ετών. Όμως, πριν από
περίπου τρεις μήνες, Γάλλοι επιστήμονες είχαν ισχυριστεί ότι ανακάλυψαν σε
ανασκαφές στην Κένυα οστά και δόντια ανθρωπίδη ηλικίας 6 εκατομμυρίων ετών.

Οι ισχυρισμοί…

… των Γάλλων αντιμετωπίστηκαν με σκεπτικισμό όχι τόσο για το θέμα της
ηλικίας των απολιθωμάτων, αλλά ειδικότερα διότι οι καθηγητές Μαρτίν Πικφόρντ
του Κολέζ ντε Φρανς και Μπριζίτ Σενύ του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της
Γαλλίας υποστήριξαν πως ο συγκεκριμένος ανθρωπίδης έμοιαζε με χιμπαντζή και,
το σημαντικότερο, περπατούσε όρθιος. Αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό θα
τοποθετούσε την ανακάλυψη των Γάλλων στον ίδιο κλάδο του γενεαλογικού δένδρου
με τον άνθρωπο, και θα έριχνε φως όλο και πιο βαθιά στις ρίζες του ανθρώπινου
γένους. Οι επιστήμονες ονόμασαν το εύρημά τους Orrorin tugensis (η
πρώτη λέξη σημαίνει «αυθεντικός άνθρωπος» στη διάλεκτο των κατοίκων της
κενυάτικης περιοχής). Όμως έγινε γνωστός και ως «Άνθρωπος της Χιλιετίας»,
καθώς τα απολιθώματα ανακαλύφθηκαν το 2000. Οι σκεπτικιστές πιστεύουν πως τα
κενυάτικα απολιθώματα ανήκουν όχι σε πρόγονο του ανθρώπου, αλλά του χιμπαντζή·
σημαντική διάκριση, καθώς οι κλάδοι του ανθρώπου και του χιμπαντζή
διαχωρίστηκαν από πολύ νωρίς κατά τη διάρκεια της εξέλιξης των πρωτευόντων.

Η διαμάχη…

… για τον Άνθρωπο της Χιλιετίας θα συνεχιστεί μέχρι να αναλυθεί πλήρως το
υλικό που έχουν στη διάθεσή τους οι επιστήμονες. Στα απολιθώματα, που
ανακαλύφθηκαν στην Αιθιοπία την περασμένη εβδομάδα, περιλαμβανόταν ένα δάκτυλο
ποδιού, που φαίνεται να αποδεικνύει ότι ο συγκεκριμένος ανθρωπίδης περπατούσε
στα δύο πόδια. Την ίδια στιγμή, οι Γάλλοι επιστήμονες που ανακάλυψαν τον
Orrorin tugensis υποστηρίζουν πως τμήμα μηριαίου οστού που βρέθηκε στο
απολίθωμά τους αποδεικνύει πως ο Άνθρωπος της Χιλιετίας περπατούσε όρθιος. Το
κυνήγι πάντως για τον αρχαιότερο ανθρωπίδη θα διαρκέσει πολύ. Υπάρχει η
πιθανότητα, πάντως, ούτε το αιθιοπικό αλλά ούτε και το κενυάτικο απολίθωμα να
ανήκει τελικά στον αρχαιότερο ανθρωπίδη. Αλλά η ανακάλυψη του αρχαιότερου
προγόνου του χιμπαντζή ή του τελευταίου «κοινού προγόνου» πριν από τον
διαχωρισμό των δύο ειδών ίσως είναι εξίσου σημαντική…