Ένοχη 7.999.999 φορές και 1… αθώα

Η χρήση του γενετικού κώδικα ως αποδεικτικού στοιχείου στα δικαστήρια
πρέπει να είναι ο μοναδικός κριτής για την καταδίκη ή την αθώωση ενός κατηγορουμένου;

Σε απάντηση εκ διαμέτρου αντίθετη κατέληξαν χθες οι δικαστές και οι ένορκοι
του Μεικτού Ορκωτού Δικαστηρίου της Αθήνας, που έκριναν τη ζωή μιας αλλοδαπής,
η οποία ήταν κατηγορούμενη για ανθρωποκτονία από πρόθεση εις βάρος μιας άλλης,
αλλοδαπής φίλης της.

Οι τέσσερις ένορκοι, οι οποίοι αποτελούσαν την πλειοψηφία της σύνθεσης του
δικαστηρίου, αθώωσαν την 36χρονη Φατμέ Σαμπρά, από τον Λίβανο, η οποία ήταν
κατηγορούμενη για τη δολοφονία της Ρελόξ Λαλέν, από τις Φιλιππίνες. Γι’ αυτούς
δεν ήταν αρκετό το θετικό αποτέλεσμα της εξέτασης του DNA, από τη στιγμή που
και οι ίδιοι οι επιστήμονες άφηναν ανοιχτό ένα μικρό ­ έστω ­ παράθυρο
σφάλματος. Αν οι ειδικοί δεν μπορούσαν να είναι 100% βέβαιοι για την ενοχή της
γυναίκας αυτής πώς μπορούσαν εκείνοι, που δεν είχαν τις δικές τους γνώσεις, να
τη στείλουν πίσω στη φυλακή στερώντας της την προσωπική ελευθερία της;

Για τους τρεις δικαστές, αντίθετα, το θετικό αποτέλεσμα της εξέτασης με τη
μέθοδο του DNA, η οποία είναι παγκοσμίως αποδεκτή από την επιστημονική
κοινότητα, αρκούσε για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η γυναίκα που είχαν
απέναντί τους ήταν ένοχη.

Αυτόπτες ή αυτήκοοι μάρτυρες του εγκλήματος δεν υπήρχαν, τα αποδεικτικά
στοιχεία ήταν ελλιπή και η φερόμενη ως δράστις ήταν κατηγορηματική: «Είμαι
αθώα», έλεγε και ξανάλεγε. Και όμως, το ισχυρό χαρτί στα χέρια της
κατηγορούσας αρχής ήταν το θετικό αποτέλεσμα της εξέτασης του DNA, που η ίδια
η κατηγορουμένη δέχθηκε να υποβληθεί για να αποδείξει ότι δεν είναι ένοχη. Το
αποτέλεσμα όμως της εξέτασης όχι μόνο την αιφνιδίασε, αλλά την έφερε
αντιμέτωπη με την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, που ο εισαγγελέας αγορεύοντας
είχε ζητήσει να της επιβληθεί.

Το έγκλημα για το οποίο η 36χρονη Σαμπρά κάθησε στο εδώλιο έγινε τις πρωινές
ώρες της 9ης Ιουλίου 1999. Η άτυχη γυναίκα από τις Φιλιππίνες βρέθηκε
στραγγαλισμένη μέσα στο σπίτι της, στην Κυψέλη. Το κίνητρο της δολοφονίας,
όπως περιγράφεται στις σελίδες του παραπεμπτικού βουλεύματος, ήταν οι
οικονομικές διαφορές. Το θύμα φέρεται ότι παρακρατούσε μέρος του μισθού τής
κατηγορουμένης, εκμεταλλευόμενη το γεγονός πως εκείνη δεν γνώριζε ελληνικά και
ζούσε παράνομα στην Ελλάδα.

Η 36χρονη Φατμέ αρχικά θεωρήθηκε ύποπτη, αλλά μετά την εξέτασή της στην
Αστυνομία δεν προέκυψαν στοιχεία και έτσι απελάθηκε. Στο μεταξύ χρονικό
διάστημα όμως, η κύρια ανάκριση προχώρησε και τα αποτυπώματά της βρέθηκαν σε
ένα ποτήρι στο σπίτι του θύματος, ενώ είχαν βρεθεί και πέντε κηλίδες αίματος
σε μια μαξιλαροθήκη. Η κατηγορουμένη συνελήφθη τελικά τον Φεβρουάριο του 2000,
όταν επέστρεψε παράνομα και πάλι στη χώρα μας.

Τότε, οι βιοχημικοί του Εργαστηρίου Ανάλυσης DNA της Διεύθυνσης
Εγκληματολογικών Ερευνών εξέτασαν τις κηλίδες αίματος παίρνοντας δείγμα και
από την κατηγορουμένη. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το «γενετικό προφίλ» του
δράστη ταυτίζεται με αυτό της κατηγορουμένης. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, η
πιθανότητα λάθους για την Ελλάδα είναι 1 προς 8.000.000, ενώ με βάση το
στατιστικό μοντέλο γονιδιακής συχνότητας της χώρας της κατηγορουμένης η
πιθανότητα λάθους υπολογίζεται σε 1 προς 67.000.

Αυτό το στατιστικό λάθος ήταν που οδήγησε τους ενόρκους στην αθωωτική ψήφο,
καθώς δεν δέχθηκαν ότι η εξέταση του DNA αποτελεί πανάκεια ή απόλυτη
εγκληματολογική απόδειξη. Είχαν την άποψη, σε αντίθεση με τον εισαγγελέα και
τους τακτικούς δικαστές, ότι το επιστημονικό αποτέλεσμα από μόνο του δεν
μπορεί να… εγγυηθεί την ενοχή ενός ανθρώπου. Προτίμησαν λοιπόν, παίρνοντας
οι ίδιοι με τη σειρά τους το ρίσκο ενός ενδεχόμενου λάθους, να κηρύξουν, με
οριακή πλειοψηφία, αθώα τη γυναίκα που ο «μαγικός κώδικας» της γενετικής
έδειχνε ότι είναι ένοχη. Έδειχνε… Δεν ήταν όμως ένοχη μετά βεβαιότητος…