ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ηλίαση στον Βόρειο Πόλο

Από σήμερα, και για δύο εβδομάδες, 150 χώρες θα προσπαθούν να πείσουν τους
Αμερικανούς να μην κοιτάζουν μόνο το τομάρι τους. Στη σύνοδο της Βόννης είναι
αφιερωμένος ο παρακάτω (φανταστικός) διάλογος από την Ιταλική «Στάμπα».

«Σταματήστε τον Μπους!». Ένα μέλος της Γκρίνπις διαδηλώνει έξω από την αμερικανική πρεσβεία στο Αμβούργο

Πελάτης: Καλημέρα. Ήλθα να πάρω το εισιτήριό μου για το «Περιπετειώδες
Ταξίδι» στον Βόρειο Πόλο.

Ταξιδιωτικός πράκτορας: Φοβάμαι ότι το ταξίδι ακυρώθηκε.

Π: Μα γιατί; Η εποχή είναι κατάλληλη, ο καιρός είναι καλός, οι ελεγκτές
δεν κάνουν απεργία…

Τ: (βγάζει από το συρτάρι του μια διπλωμένη εφημερίδα): Κοιτάξτε τη
φωτογραφία. Εκεί που ήταν ο Βόρειος Πόλος υπάρχει σήμερα μια λακκούβα με
θαλασσινό νερό. Φαινόμενο του θερμοκηπίου: οι πάγοι του βόρειου ημισφαιρίου
λειώνουν.

Π: Και τι πειράζει; Μπορούμε να ταξιδέψουμε με πλοίο, και να κάνουμε
μια ωραία κρουαζιέρα.

Τ: Δεν είναι κακή ιδέα. Σκεπτόμασταν μάλιστα να οργανώσουμε ταξίδια στη
μνήμη χαμένων ομορφιών. Θα πηγαίνουμε τους τουρίστες σε έρημους τόπους, τόπους
που έγιναν διάσημοι από πράγματα που δεν υπάρχουν πια. Έχουμε έτοιμες και τις
διαφημίσεις. «Εδώ βρισκόταν ο Βόρειος Πόλος» (σήμερα είναι μια λακκούβα). «Εδώ
βρίσκονταν τα μεγάλα αγάλματα του Βούδα» (τα κατέστρεψαν οι ταλεμπάν). «Εδώ
βρισκόταν η Αράλη» (ξεράθηκε).

Π: Ενδιαφέρον. Η ερμηνεία που προτείνετε ισχύει όμως μόνο για τα
αγάλματα του Βούδα. Με την Αράλη, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Για σας, μια
λίμνη είναι απλώς μια υδάτινη μάζα; Κι αν διοχετεύσουμε το νερό στη θάλασσα,
θα πούμε ότι η λίμνη μετακινήθηκε στη θάλασσα; Κι αν ύστερα την ξαναγεμίσουμε
με νερό; Ή με κρασί;

Τ: Εχετε δίκιο. Υπάρχουν άλλωστε και αποξηραμένες λίμνες. Θα έλεγα
λοιπόν ότι η λίμνη είναι ένας τόπος.

Π: Άρα δεν μπορούμε να πούμε ότι «εδώ βρισκόταν η Αράλη». Οι τόποι δεν
μετακινούνται. Το ίδιο συμβαίνει με τον Βόρειο Πόλο. Δεν υπάρχει ένα
αντικείμενο που αντιστοιχεί σ’ αυτόν. Ο Βόρειος Πόλος δεν είναι φτιαγμένος από
τίποτα.

Τ: Είναι λοιπόν μια αφηρημένη έννοια;

Π: Όχι. Αν ανοίξετε μια τρύπα στον Βόρειο Πόλο, θα έχετε μια
συγκεκριμένη τρύπα.

Τ: Και ο Πόλος πού θα βρίσκεται;

Π: Στην τρύπα. Αν μπορούσαμε να αφαιρέσουμε από τη Γη το κουκούτσι,
όπως κάνουμε με ένα μήλο, ο άξονας της Γης θα βρισκόταν ξαφνικά σε μια ζώνη
όπου δεν υπάρχει Γη. Αλλά θα ήταν εκεί. Οι Πόλοι θα ήταν εικονικοί.

Τ: Στην περίπτωση αυτή, θα αποτελούσαν μέρος του πλανήτη μας;

Π: Αυτό δεν το ξέρω. Το λάθος που κάνουμε είναι ότι ταυτίζουμε τις
έννοιες του χώρου με τα αντικείμενα. Συνδέουμε έτσι τον Βόρειο Πόλο με τους
παγετώνες. Με αυτή την έννοια, καλώς ακυρώσατε το ταξίδι. Όχι όμως επειδή ο
προοορισμός δεν υπάρχει πλέον, αλλά επειδή έχει αλλάξει. Στα μελλοντικά σας
ταξίδια, θα πρέπει να κάνετε διάκριση. Θα λέτε: «Εδώ βρίσκονταν τα αγάλματα
του Βούδα». Αλλά: «Έτσι ήταν ο Βόρειος Πόλος».