Απόβαση στη μνήμη με ένα μετάλλιο για δέκα Έλληνες της Νορμανδίας

1.318η ημέρα του πολέμου. Τρίτη, 6 Ιουνίου 1944. Η απόβαση στη Νορμανδία αρχίζει και είναι καταγεγραμμένη στο πολεμικό ημερολόγιο της κορβέτας «Κριεζής»

Τρίτη, 6 Ιουνίου 1944, ώρα 9 π.μ… «Σήμερον την πρωίαν ναυτικαί δυνάμεις του
Ηνωμένου Βασιλείου, των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά, της Γαλλίας, της
Πολωνίας, της Ολλανδίας, της Νορβηγίας και της Ελλάδος, ενήργησαν απόβασιν εις
την Ευρώπην. Αι επιχειρήσεις εξελίσσονται σύμφωνα με το σχέδιο».

Σήμερα, 57 χρόνια μετά την απόβαση στη Νορμανδία, οι 80χρονοι πλέον, Έλληνες
βετεράνοι της κορβέτας «Κριεζής», θυμούνται ακόμη ζωντανά το δελτίο του BBC
που ανακοίνωνε την επιτυχημένη έκβαση της επιχείρησης και μοιράζονται μαζί μας
τις αναμνήσεις τους από την απόβαση, που έμελλε να αποτελέσει την αρχή του
τέλους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το συγκεκριμένο δελτίο του BBC, τα πλήρωμα της κορβέτας, το οποίο συμμετείχε
στην επιχείρηση της απόβασης, το περίμενε με ανυπομονησία.

«Αποστολή μας στην κορβέτα “Κριεζής” ήταν να συνοδεύουμε νηοπομπές που ξεκινούσαν από τις βρετανικές ακτές για τη Νορμανδία» θυμάται ο βετεράνος κ. Κλεάνθης Ζερβός

Ακούστηκε στις 9 το πρωί ­ 2½ ώρες μετά την έναρξη της απόβασης ­ από τον
ασύρματο που ήταν συνδεδεμένος με το μεγάφωνο της γέφυρας του «Κριεζής», όπως
θυμάται ο τότε ύπαρχος της κορβέτας (σήμερα πλοίαρχος ε.α) κ. Γρηγόρης
Παυλάκης. «Οι ναύτες ξέσπασαν σε φωνές χαράς και ενθουσιασμού. Η Ευρώπη
απελευθερωνόταν, σύντομα θα γυρίζαμε νικητές στην πατρίδα μας». «Είχαμε σκάσει
έως ότου ακούσουμε στο δελτίο αυτό το “και της Ελλάδος”», γράφει για την
απόβαση στο βιβλίο του «Μικρό χρονικό μεγάλου πολέμου» ο αντιπλοίαρχος ε.α.
Ντίμης Ματάλας (σημαιοφόρος του «Κριεζής»). Με αυτές τις τρεις λέξεις γινόταν
γνωστό σε όλο τον κόσμο ότι και η Ελλάδα συμμετείχε σε αυτή την κολοσσιαία
επιχείρηση.

Η μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση με 2 εκατ. στρατιώτες, 10.000 αεροπλάνα
και 5.000 πλοία

Στη μεγαλύτερη απόβαση της Ιστορίας, στην οποία πήραν μέρος περίπου 2
εκατομμύρια στρατιώτες, 10.000 αεροπλάνα και 5.000 πλοία, η Ελλάδα συμμετείχε
με τις κορβέτες «Κριεζής» και «Τομπάζης», αλλά και με άλλα τέσσερα επίτακτα
εμπορικά πλοία. Ο «Τομπάζης» ανήκε στη δύναμη της επιχείρησης Pluto, που
προέβλεπε τη σύνδεση της Αγγλίας με τις γαλλικές ακτές με πετρελαιαγωγό για
τον ανεφοδιασμό των αποβατικών δυνάμεων. «Σε ό,τι αφορά την αποστολή του
“Κριεζής”, αυτή ήταν να συνοδεύει νηοπομπές που ξεκινούσαν από τις βρετανικές
ακτές για να αποβιβαστούν στη Νορμανδία», λέει ο αντιναύαρχος ε.α. Κλεάνθης
Ζερβός, ο οποίος τότε ήταν ανθυποπλοίαρχος στο συγκεκριμένο πλοίο.

Επικεφαλής!

Η κορβέτα «Κριεζής», που συμμετείχε στην απόβαση στη Νορμανδία, και ο σημαιοφόρος του «Κριεζή» Ντίμης Ματάλας (αριστερά) με τον έφεδρο σημαιοφόρο Σταύρο Νιάρχο

«Ήμασταν επικεφαλής 12 αρματαγωγών που μετέφεραν τα επίλεκτα τμήματα της
περίφημης 50ής βρετανικής μεραρχίας, τα οποία από τη Μάγχη έπρεπε να τα
οδηγήσουμε με ασφάλεια ανάμεσα από γερμανικά ναρκοπέδια έως την ακτή Gold,
στον κεντρικό τομέα του μετώπου». «Ήταν εντυπωσιακό, ένα πλοίο της υπόδουλης
ακόμη Ελλάδας, οδηγούσε 12 αμερικανικά αποβατικά γεμάτα Εγγλέζους σε γαλλικό
έδαφος», λέει ο αντιπλοίαρχος Κώστας Ματάλας, γιος του αντιπλοιάρχου Ντίμη
Ματάλα (ο οποίος λόγω ενός προβλήματος υγείας δεν κατέστη δυνατόν να μας
διηγηθεί ο ίδιος τις αναμνήσεις του).

Το σχέδιο της απόβασης είχε τον κωδικό Overlord και η διαταγή για την έναρξή
της δόθηκε στις 5 Ιουνίου από τον στρατηγό Αϊζενχάουερ. «Η επιχείρηση είχε
καθυστερήσει ήδη μία ημέρα λόγω σφοδρής κακοκαιρίας, η οποία μαινόταν και στις
5 του μηνός», λέει ο κ. Παυλάκης. «Οι μετεωρολόγοι όμως προέβλεπαν σύντομη
πρόσκαιρη βελτίωση κατά τα ξημερώματα. Τότε ελήφθη η μεγάλη απόφαση για να
εκμεταλλευτούμε τον καιρό και να αιφνιδιάσουμε τους Γερμανούς. Αργά το βράδυ
της 5ης Ιουνίου ήρθε και το σήμα: D DAY καθορίστηκε η 6η Ιουνίου και ως Η HOUR
η 06.30».

Επικίνδυνη αποστολή

«Στις 6 Ιουνίου ξεκινούσε η μεγαλύτερη επιχείρηση όλων των εποχών», λέει ο κ.
Κώστας Ματάλας. «Ο πατέρας μου, μου έχει διηγηθεί πολλές φορές το πόσο
επικίνδυνη ήταν η αποστολή του “Κριεζής” και ότι ήταν και θέμα τύχης που
κατάφερε να ξεπεράσει χωρίς απώλειες γερμανικές νάρκες, υποβρύχια και
αεροπορικές επιθέσεις».

«Κατά τη διάρκεια της πλεύσης μας προς τη Νορμανδία και από λάθος της
νηοπομπής βρεθήκαμε έξω από τον δίαυλό μας και μπήκαμε μέσα σε ναρκοπέδιο»,
λέει ο κ. Ζερβός. «Ήταν πολύ δύσκολα εκείνα τα λεπτά ανάμεσα στις νάρκες. Από
στιγμή σε στιγμή περιμέναμε να τιναχτούμε στον αέρα», σημειώνει στο βιβλίο του
ο κ. Ντίμης Ματάλας. «Όλοι είχαν ανέβει στο κατάστρωμα με τα σωσίβιά τους,
εκτός από τους άνδρες που είχαν βάρδια στη μηχανή και τα καζάνια. Για μια
ακόμη φορά ένιωσα τι θα πει φόβος. Πιο δυνατός όμως ήταν ο φόβος να μην τύχει
και με καταλάβουν ότι φοβάμαι».

Τελικά χωρίς να πέσει σε καμία νάρκη, ο «Κριεζής» και η νηοπομπή έφθασαν στις
7 το πρωί της 6ης Ιουνίου, λίγες εκατοντάδες μέτρα από τις γαλλικές ακτές.
«Όταν άρχισε να ροδίζει ο ήλιος διακρίναμε την ακτή και τις σιλουέτες των
αντιμαχομένων», θυμάται ο κ. Παυλάκης. «Βλέπαμε τα αλλεπάλληλα κύματα των
αποβιβαζομένων τμημάτων μας. Στρατιώτες βουτηγμένους στη θάλασσα μέχρι τη μέση
να βαδίζουν προς την ακτή προσπαθώντας να γλιτώσουν από τα εχθρικά πυρά και να
περνούν ανάμεσα από γερμανικά εμπόδια, βυθισμένα αποβατικά πλοιάρια,
κατεστραμμένα οχήματα και πτώματα συμπολεμιστών τους. Η θάλασσα αποτελούσε μια
πελώρια πολιτεία χιλιάδων καραβιών, καθ’ όλο το ορατό μήκος των 80 χιλιομέτρων
της ακτής της απόβασης».

Την επιχείρηση της απόβασης ενίσχυαν από τον αέρα τα συμμαχικά αεροπλάνα, που
έφθαναν κατά κύματα και βομβάρδιζαν τις θέσεις των Γερμανών στις νορμανδικές
ακτές. «Σε κάποια στιγμή ο ουρανός είχε σκεπαστεί ολόκληρος από τα συμμαχικά
αεροπλάνα. Ήταν χιλιάδες και σου δημιουργούσαν ένα συναίσθημα δέους», λέει ο
Ζερβός. «Όλη αυτή η απίστευτα μεγάλη σε αριθμό δύναμη έμεινε βαθιά χαραγμένη
στη μνήμη όλων όσων έλαβαν μέρος στην απόβαση», σημειώνει ο κ. Κώστας Ματάλας.
«Ο πατέρας μου, πάντα μου έλεγε για αυτή την τρομερή δύναμη πυρός, για τις
20.000 κάννες που έβλεπε να βγάζουν φωτιά. Με τις περιγραφές του με έκανε να
ζω και εγώ τις μέρες στις ακτές της Νορμανδίας. Πάντως, αυτή η ογκώδης δύναμη
έδινε έναν αέρα νίκης».

Αισιοδοξία

6 Ιουνίου 1944. Νορμανδία. Το πρώτο κύμα της απόβασης έχει ξεκινήσει. Ανάμεσα στα συμμαχικά πλοία και η ελληνική κορβέτα «Κριεζής»

«Υπήρχε μεγάλη αισιοδοξία», επισημαίνει ο κ. Ζερβός. «Δεν υπήρχε για μας
περίπτωση να ηττηθεί η συμμαχική αρμάδα. Η νίκη ήταν δεδομένη. Το μόνο
ζητούμενο ήταν πόσο γρήγορα θα έρθει και πόσο γρήγορα θα επιστρέφαμε σπίτια
μας. Ξέραμε ότι αυτή η κολοσσιαία επιχείρηση θα σήμανε την αρχή του τέλους του
πολέμου». Αυτή η αρχή του τέλους σήμανε με το δελτίο του BBC, που στις 9 το
πρωί επιβεβαίωνε ότι η πρώτη απόβαση είχε πετύχει. Ο κ. Παυλάκης θυμάται
έντονα εκείνη τη στιγμή: «Ο κυβερνήτης μας, ο αείμνηστος Δημήτρης Κιοσσές, μας
έδωσε το χαρούμενο αναστάσιμο χαιρετισμό “Χριστός Ανέστη”. Επιτέλους, οι
προσδοκίες μας δικαιώνονταν. Γυρίζαμε στην πατρίδα νικητές!».

Όμως η αποχώρηση από το μέτωπο της Νορμανδίας άργησε άλλους δύο μήνες για το
«Κριεζής». Το πρώτο αποβατικό κύμα μπορεί να πέτυχε, όμως τα προγεφυρώματα που
φτιάχτηκαν χρειάζονταν συνεχώς ενίσχυση από άνδρες και εφόδια για να επιβιώσει
το εκστρατευτικό σώμα. Ο «Κριεζής» εξακολούθησε τα ταξίδια στη Μάγχη,
συνοδεύοντας κάθε φορά πλοία που μετέφεραν όλο και περισσότερους στρατιώτες
και εφόδια στη Νορμανδία. Σε αυτά τους τα ταξίδια, οι βετεράνοι ­ σήμερα ­
ναυτικοί αντιμετώπισαν επιθέσεις της γερμανικής αεροπορίας, αλλά και
αντιτορπιλικών και στη μνήμη τους έχουν χαραγμένες εικόνες πολεμικής φρίκης.
«Δεν χρειάστηκαν παρά λίγα λεπτά στα αγγλικά καταδρομικά για να στείλουν στον
πάτο τους Γερμανούς που μας επιτέθηκαν», γράφει στο «Μικρό χρονικό μεγάλου
πολέμου» ο κ. Ντίμης Ματάλας. «Η θάλασσα γέμισε κυριολεκτικά από γερμανικά
πτώματα. Στην ίδια περιοχή είχαν επίσης πνιγεί πολλοί Αμερικανοί
αλεξιπτωτιστές, που είχαν πέσει από λάθος των πιλότων στη θάλασσα λίγο πριν
από την απόβαση».

Σκηνές φρίκης

«Ήταν γενικά ένας φρικαλέος πόλεμος και εμείς κοντά στις ακτές της Νορμανδίας είδαμε ίσως το πιο τρομερό πρόσωπό του» λέει ο βετεράνος της απόβασης στη Νορμανδία κ. Γρηγόρης Παυλάκης

«Ζήσαμε στιγμές που δεν της χωράει ο ανθρώπινος νους», αναφέρει ο κ. Ζερβός.
«Είδαμε σκηνές φρίκης, που ίσως εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσαμε να
συνειδητοποιήσουμε. Άλλωστε, τουλάχιστον όσον αφορά εμένα, στο μυαλό μου δεν
υπήρχε χώρος για άλλες σκέψεις. Η μόνη μου έγνοια ήταν να αποφεύγουμε τις
νάρκες, να συνοδεύουμε αβλαβείς τις νηοπομπές και να παραδώσω σώους τους
ναύτες μου πίσω στις οικογένειές τους».

«Ήταν γενικά ένας φρικαλέος πόλεμος και εμείς κοντά στις ακτές της Νορμανδίας
είδαμε ίσως το πιο τρομερό πρόσωπό του. Ευχή μου είναι η ανθρωπότητα να μην
ξαναζήσει ποτέ τέτοιες στιγμές», λέει ο κ. Παυλάκης.

Ειδική τελετή την ημέρα εθνικής επετείου

Άλλη μία σελίδα από το πολεμικό ημερολόγιο του «Κριεζή». Στιγμή – στιγμή η πιο μεγάλη επιχείρηση

Οι Έλληνες βετεράνοι της απόβασης στη Νορμανδία θα τιμηθούν από τη γαλλική
πρεσβεία σήμερα Σάββατο, σε ειδική τελετή στο πλαίσιο του εορτασμού της
εθνικής επετείου της Γαλλίας. Η πρεσβεία, σε συνεργασία με το Πολεμικό
Ναυτικό, εντόπισε 10 βετεράνους εν ζωή, στους οποίους θα απονεμηθούν ειδικό
τιμητικό δίπλωμα και μετάλλιο. Ανάλογες απονομές έχουν αρχίσει εδώ και έξι
χρόνια από τις πρεσβείες της Γαλλίας σε ολόκληρο τον κόσμο. Με αυτόν τον
τρόπο, το γαλλικό κράτος τιμά όλων των εθνικοτήτων τους επιζώντες, που έλαβαν
μέρος στην απόβαση της Νορμανδίας.

«Διαλέξαμε την ημέρα της εθνικής μας επετείου για να δείξουμε πόσο μεγάλη
σημασία έχει για μας η απονομή τιμής στους Έλληνες πολεμιστές», τονίζει ο
πρέσβης της Γαλλίας, κ. Ζαν-Μορίς Ριπέρ.

Οι δέκα Έλληνες βετεράνοι είναι οι ανθυποπλοίαρχοι Γρηγόριος Παυλάκης και
Κλεάνθης Ζερβός, ο σημαιοφόρος Δημήτριος Ματάλας, οι ναύτες Μιχάλης
Παπανδρέου, Νικόλαος Μονοκρούσος, Ευστράτιος Καρπούζης, Γεώργιος Παντελάρος
και ο δίοπος Κωνσταντίνος Καρανικόλας της κορβέτας «Κριεζής», και ο
ανθυποπλοίαρχος Ρωμανός Νικολαΐδης και ο σημαιοφόρος Θεόδωρος Λυμπεράκης της
κορβέτας «Τομπάζης».

Μαζί τους θα τιμηθούν και οι οικογένειες των υπολοίπων μελών που αποτελούσαν
τα πληρώματα των κορβετών «Κριεζής» και «Τομπάζης», όπως και των 4 επίτακτων
εμπορικών πλοίων, οι οποίοι συμμετείχαν στην απόβαση, αλλά δεν βρίσκονται
πλέον στη ζωή.