Στο… μάτι του στρατού

Οι εχθροί της δεν τη συγχώρησαν ποτέ. Πολλοί θα το θυμούνται ακόμη. Η Ναζλί
Ιλιτζάκ είναι η γυναίκα που το 1999 μπήκε στο Κοινοβούλιο συνοδευόμενη από μια
νεαρή, βαθιά θρησκευόμενη βουλευτή, τη Μερβέ Καβακτσί, η οποία φορούσε
μαντίλα. Γνώριζαν ότι θα προκαλούσαν αντιδράσεις, και έτσι έγινε.

Στην τελετή ορκωμοσίας της νέας Βουλής που ακολούθησε, η Καβακτσί δεν
ορκίστηκε. Έφυγε υπό τη βοή αποδοκιμασιών εκατοντάδων συναδέλφων της, που
θεώρησαν την κίνηση ως μια προσπάθεια εγκατάστασης του πολιτικού Ισλάμ στην
καρδιά της πολιτικής σκηνής της χώρας.

Η άλλη γυναίκα της ιστορίας, η Ιλιτζάκ απογοητευμένη αλλά με το κεφάλι ψηλά,
δέχεται στωικά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Τουρκίας να
απαγορεύσει το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το ισλαμικό Κόμμα της
Αρετής, στο οποίο ανήκει, με την κατηγορία της υπονόμευσης του λαϊκού
χαρακτήρα του κράτους. Σαν να την κυνηγά ακόμη το παλιό της «αμάρτημα», ήταν η
μία από τους δύο βουλευτές του κόμματος που εξέπεσε του αξιώματός της, καθώς
και εκ των πέντε στους οποίους απαγορεύτηκε να ασχοληθούν με την πολιτική σε
κομματικό επίπεδο επί πέντε χρόνια. «Αυτήν τη φορά με αποκεφάλισαν» λέει,
καθώς πακετάρει τα βιβλία της, ενώ ετοιμάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι της
στην Άγκυρα, για την «αφάνεια των ανεπιθύμητων» στην οποία εξορίστηκε…

«Μπορώ να αντιμετωπίσω το γεγονός. Αυτό που με ενοχλεί είναι ότι πρέπει να
αλλάξω τρόπο ζωής. Όλα αυτά που έκανα, τους φίλους στο Κόμμα της Αρετής και τα
άλλα. Διακόσμησα το σπίτι. Έκανα αλλαγές. Όλα εδώ ήταν πράσινα, πράσινα,
πράσινα!». Το πράσινο είναι το χρώμα που συνδέεται με το Ισλάμ. Το σπίτι της
θα πρέπει να επιστραφεί πλέον στο κράτος.

Τη λατρεύουν ή… τη μισούν. Μετριοπάθεια στα συναισθήματα απέναντί της
δύσκολο να εντοπιστεί. Αρκετοί στρατηγοί απεχθάνονται την ειλικρίνειά της, ενώ
εκπρόσωποι του συντηρητικού κατεστημένου βλέπουν σε αυτήν τον κίνδυνο
μεταμορφωμένο σε γυναίκα, η οποία δεν δίσταζε να δίνει έναν «σύγχρονο»,
κοσμικό τόνο σε ένα κόμμα που γι’ αυτούς ελέγχεται από μαχητές, οι οποίοι
κλείνουν προς μια ισλαμιστική, αντιδυτική τάξη.

«Όποιο κι αν είναι το θέμα, διακρίνεται πάντα για το πάθος της», λέει γι’
αυτήν ο αρθρογράφος Τζενκίζ Τζαντάρ. «Έθιξε πολλούς, από τον στρατό μέχρι
μεγιστάνες των μέσων ενημέρωσης». Η Ιλιτζάκ αποδίδει την επικριτική στάση
μεγάλων εφημερίδων στην αντιπολιτευτική της γραμμή. Μία από αυτές μάλιστα την
αποκάλεσε «εξολοθρευτή», κατηγορώντας την ότι φέρει σχεδόν εξ ολοκλήρου την
ευθύνη για την απαγόρευση του κόμματός της. Μια άλλη τη σκιαγράφησε ως
καιροσκόπο που, αφού άλλαξε πολλά πεδία δράσης, πούλησε την ψυχή της στους
εχθρούς του ισλαμικού κράτους.

Η αυστηρή νομοθεσία που διέπει τα κόμματα στην Τουρκία απέβαλε πολλούς άλλους
στο παρελθόν, ονόματα που συνδέονται άμεσα με την πολιτική ιστορία της
Τουρκίας. Επιβολή απαγόρευσης αποφασίστηκε στον σημερινό πρωθυπουργό Μπουλέντ
Ετζεβίτ για επτά χρόνια μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980, όπως και
στον πρώην πρόεδρο Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. Η πολιτική απαγόρευση στην Τουρκία
είναι τρόπος ζωής και οι οπαδοί της ­ πολλοί από αυτούς προέρχονται από τις
τάξεις του στρατού ­ διατείνονται ότι είναι ζωτικής σημασίας ως μέσον
υπεράσπισης της δημοκρατίας που πολιορκείται από αποσχιστικές δυνάμεις.

Ωστόσο, τελευταία αρκετοί βουλευτές εισηγούνται αλλαγές και τροποποιήσεις,
ακόμη και διαφορετικούς τρόπους τιμωρίας, ώστε να καταστεί δυσκολότερη η
απαγόρευση των κομμάτων που μέχρι στιγμής επιβλήθηκε σε 20 πολιτικά κινήματα
από το 1960.

Η Ιλιτζάκ ντύνεται κομψά, όπως οι γυναίκες της μεσαίας τάξης της
Κωνσταντινούπολης, απ’ όπου προέρχεται. Μιλάει με ευφράδεια αγγλικά, πίνει
κρασί και φορά μαντίλα… όχι όμως στο κεφάλι. Τη ρίχνει ατημέλητα στους ώμους
πάνω από το μπεζ σακάκι της. «Ο κόσμος του στρατού μπορεί να πιστεύει ότι
είμαι ακόμη περισσότερο επικίνδυνη, όμως πιστεύω ότι βοήθησα στο να αλλάξει το
κόμμα, ότι συνέβαλα στη μείωση της πόλωσης», τονίζει.

Παραδέχεται ότι υπάρχουν αρκετοί φανατικοί, η δραστηριότητα των οποίων μπορεί
να οδηγήσει στη δημιουργία δύο ξεχωριστών κομμάτων, ένα μετριοπαθές και ένα
παραδοσιακό, τα οποία θα μπορούσαν να αναδυθούν από τις στάχτες της Αρετής.
«Αυτό που εξηγώ σε όσους ακούν, είναι ότι είμαι ο σύνδεσμος ανάμεσα στους δύο
κόσμους. Αυτοί οι άνθρωποι (στο Κόμμα της Αρετής) είναι διαφορετικοί, από την
Ανατολία, φοβούνται να πάνε σε πρεσβείες και δεξιώσεις. Είμαι μαζί τους, μπορώ
να τους βοηθήσω ώστε να ανοιχτούν…».