Τέσσερα αγκάθια για την οικονομία στο β’ εξάμηνο

Πορεία σε ανώμαλο δρόμο αναμένεται να κάνει η ελληνική οικονομία και το
δεύτερο εξάμηνο του 2001. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις αλλά και τις
προβλέψεις των διεθνών Οργανισμών, οι κρίσιμες «μεταβλητές» που καθορίζουν την
πορεία των βασικών οικονομικών μεγεθών (του πληθωρισμού, του ελλείμματος, των
επενδύσεων, της ανάπτυξης κ.ά.) θα εξακολουθήσουν, όπως και στο πρώτο εξάμηνο
του έτους, να «σκιάζουν» το οικονομικό περιβάλλον και να επιδρούν αρνητικά
στην πορεία της ελληνικής οικονομίας.

Οι μεταβλητές αυτές είναι η διεθνής τιμή του πετρελαίου, η ισοτιμία του
δολαρίου, τα επιτόκια, καθώς και η πορεία του Χρηματιστηρίου.

Οι παράγοντες αυτοί, παρά τη σχετική βελτίωση που εκτιμάται ότι θα
παρουσιάσουν τους επόμενους μήνες, θα εξακολουθήσουν να βρίσκονται σε
δυσμενέστερα επίπεδα σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις με τις οποίες το
οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης κατάστρωσε τα σχέδια για τον προϋπολογισμό
και για την πορεία της οικονομίας το 2001. Αυτό σημαίνει ότι και το δεύτερο
εξάμηνο του 2001 οι μεταβλητές αυτές θα εξακολουθήσουν να προσθέτουν νέα βάρη
στην ελληνική οικονομία, να ασκούν αρνητική επίδραση στις αποφάσεις των
επιχειρηματικών φορέων και να βάζουν φρένο στους ρυθμούς της οικονομικής της
ανάπτυξης. Άρα οι όποιες ελπίδες για βελτίωση του περιβάλλοντος στο οποίο
κινείται η ελληνική οικονομία μετατίθενται τώρα στην καλύτερη περίπτωση για το
2002, όπου τα νέα, προς το παρόν, διαγράφονται καλύτερα. Ειδικότερα, οι
τέσσερις «μεταβλητές», που στη σημερινή οικονομική συγκυρία μετατρέπονται σε
βάρη για την ελληνική οικονομία, θα έχουν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των
διεθνών Οργανισμών και των εγχωρίων οικονομικών αναλυτών, την ακόλουθη πορεία
κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους:

Δολάριο – ευρώ σημειώσατε 1

Το δολάριο: Αν και οι διεθνείς Οργανισμοί και οι μεγάλοι επενδυτικοί οίκοι
«σηκώνουν ψηλά τα χέρια» όσον αφορά την εξέλιξη της ισοτιμίας του δολαρίου σε
σχέση με το ευρώ – που διαψεύδει τη μία πρόβλεψη μετά την άλλη – στις κατ’
ιδίαν συμβουλές που δίνουν στις κυβερνήσεις αλλά και στις μεγάλες επιχειρήσεις
διαβλέπουν ότι και τους επόμενους μήνες του έτους το ευρώ θα εξακολουθήσει να
είναι υποτιμημένο σε σχέση με το αμερικανικό νόμισμα. Σήμερα η ισοτιμία του
ευρώ κυμαίνεται περί τα 85 σεντς σε σχέση με το δολάριο και όλες οι προβλέψεις
το τοποθετούν γύρω στα 90-95 σεντς στο τέλος του έτους. Τόσο οι διεθνείς
Οργανισμοί όσο και οι οικονομικοί αναλυτές στην Ελλάδα εκτιμούν ότι η
ουσιαστική ανάκαμψη του ευρώ θα πρέπει να αναμένεται από το 2002 και μετά όταν
το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα θα κυκλοφορήσει σε φυσική μορφή και έτσι θα
κερδίσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Αυτό σημαίνει ότι η ισοτιμία ευρώ – δολαρίου θα εξακολουθήσει μέχρι το τέλος
του έτους να προκαλεί επιβαρύνσεις στην ελληνική οικονομία και ιδιαίτερα στον
προϋπολογισμό και στο δημόσιο χρέος. Σημειώνεται ότι ο φετινός προϋπολογισμός
καταρτίσθηκε με βάση την πρόβλεψη ότι η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου το 2001 θα
κυμανθεί στο 1 προς 1. Το γεγονός ότι και το επόμενο διάστημα το δολάριο θα
είναι υπερτιμημένο σημαίνει ότι η χώρα θα αναγκασθεί να καταβάλλει πολύ
μεγαλύτερα ποσά γα την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους της που είναι εκφρασμένο
σε δολάρια. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους
αν μέχρι το τέλος του έτους το δολάριο εξακολουθήσει να τιμάται πάνω από τις
400 δρχ. (σήμερα κυμαίνεται σταθερά στα επίπεδα μεταξύ 405 – 407 δρχ.) η
ετήσια υπέρβαση στους τόκους αποπληρωμής του δημόσιου χρέους θα ξεπεράσει τα
100 δισ. δρχ.

Ακριβός ο μαύρος χρυσός

Το πετρέλαιο: Και στην περίπτωση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου οι διεθνείς
Οργανισμοί και οι επενδυτικοί οίκοι είναι επιφυλακτικοί στις προβλέψεις τους
εξαιτίας των μεγάλων ξαφνικών αυξήσεων που σημειώθηκαν φέτος και τα
προηγούμενα χρόνια. Ωστόσο «βλέπουν» την τιμή του πετρελαίου να διαμορφώνεται
σε επίπεδα μεταξύ 24-28 δολαρίων το βαρέλι. Σήμερα η τιμή του πετρελαίου έχει
περιορισθεί στα 25-26 δολάρια το βαρέλι από τα επίπεδα των 30 δολαρίων που
είχε αγγίξει τους προηγούμενους μήνες του έτους. Η ευνοϊκότερη, σε σχέση με
τις προηγούμενες προβλέψεις, νέα πρόβλεψη των ειδικών για την τιμή του
πετρελαίου οφείλεται στα υψηλά αποθέματα που διακρατούν οι εταιρείες
πετρελαίου καθώς και στην εκτιμώμενη χαλάρωση των περιοριστικών μέτρων στην
παραγωγή πετρελαίου που έχει επιβάλει η Βαγδάτη.

Ωστόσο στην περίπτωση που η τιμή του πετρελαίου διαμορφωθεί στα επίπεδα μεταξύ
24-28 δολάρια το βαρέλι η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να επιβαρύνεται
με αυξημένο κόστος για την προμήθεια των καυσίμων. Σημειώνεται ότι ο
προϋπολογισμός του 2001 έχει καταρτισθεί με την υπόθεση ότι η μέση τιμή του
πετρελαίου θα ήταν 25 δολάρια το βαρέλι. Αυτό όμως δεν είναι εφικτό ακόμη και
αν τους επόμενους μήνες του έτους το πετρέλαιο πέσει στα 24 δολάρια το βαρέλι.
Παράλληλα και η τιμή των 24-28 δολαρίων το βαρέλι θεωρείται ακριβή. Αυτό
σημαίνει ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις θα εξακολουθήσουν να πληρώνουν ακριβά
τα καύσιμα για την παραγωγή των προϊόντων τους. Και ότι θα εξακολουθήσουν να
μετακυλίουν στις τιμές των προϊόντων ένα μέρος από την αύξηση του κόστους
ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία.

Στο ύψος τους τα επιτόκια

Τα επιτόκια: Η αύξηση του πληθωρισμού από την αρχή του έτους στις ευρωπαϊκές
οικονομίες, λόγω της ανόδου της τιμής των καυσίμων, εκτιμάται ότι δεν αφήνει
πολλά περιθώρια για άμεση μείωση των επιτοκίων στην ευρωζώνη τους προσεχείς
μήνες. Τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι ακόμη και τα καλά νέα που φαίνεται να
υπάρχουν σχετικά με την εξέλιξη του πληθωρισμού στη Γερμανία, δεν θα οδηγήσουν
σε άμεση μείωση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που αποτελούν
τη βάση για τη διαμόρφωση των επιτοκίων των δανείων που χορηγούν οι εμπορικές
τράπεζες.

Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η όποια μείωση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας, που θέτει ως πρώτο στόχο της πολιτικής της τη διασφάλιση
χαμηλού πληθωρισμού, τοποθετείται προς το τέλος του έτους. Οπότε, από τότε θα
πρέπει να αναμένονται πιο ευνοϊκά νέα για το κόστος δανεισμού των
επιχειρήσεων. Έτσι, τους προσεχείς μήνες τα επιτόκια θα παραμείνουν στο ύψος
τους. Το ίδιο και το κόστος δανεισμού. Παράλληλα, σύμφωνα με τα ίδια στελέχη,
υπάρχουν πολλές αβεβαιότητες κατά πόσο οι ελληνικές εμπορικές τράπεζες θα
«ακολουθήσουν» το «βηματισμό» της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στο βαθμό που
προχωρήσει τελικά σε μείωση του βασικού επιτοκίου της προς το τέλος του έτους.

Όπως λένε τα τραπεζικά στελέχη, οι ελληνικές εμπορικές τράπεζες μέσα στο
επόμενο εξάμηνο θα πρέπει να επωμισθούν το επιπλέον κόστος που συνεπάγεται γι’
αυτές η ρύθμιση των πανωτοκίων και ενδεχομένως η συμμόρφωσή τους με την
πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για το ύψος των επιτοκίων στην καταναλωτική
πίστη. Το κόστος αυτό, όπως επισημαίνουν, είναι απαγορευτικό για μια
ουσιαστική μείωση των επιτοκίων τους μέχρι το τέλος του έτους.

Σε «χαμηλή πτήση» το ΧΑΑ

Το Χρηματιστήριο: Μπορεί από όλες τις πλευρές να εκτιμάται ότι η Σοφοκλέους
είναι από τις φθηνότερες αγορές και ότι θα υπάρξει ανάκαμψη στο μέλλον, όμως
δεν προβλέπεται κάποια μεγάλη άνοδος του Γενικού Δείκτη τιμών στο επόμενο
εξάμηνο. Τόσο στελέχη των τραπεζών και της αγοράς όσο και οικονομικοί αναλυτές
αλλά και παράγοντες του οικονομικού επιτελείου επισημαίνουν ότι το αρνητικό
πολιτικό κλίμα θα εξακολουθήσει να επηρεάζει τη Σοφοκλέους και τους επόμενους
μήνες, τουλάχιστον μέχρι τον Οκτώβριο που θα διεξαχθεί το Συνέδριο του
κυβερνώντος κόμματος.

Παράλληλα τα ίδια στελέχη συμπεραίνουν ότι η αρνητική ψυχολογία που οφείλεται
στη μεγάλη πτώση του Χρηματιστηρίου από το 1999 μέχρι σήμερα είναι δύσκολο να
αντιστραφεί μέσα στο επόμενο εξάμηνο. Έτσι, τα στελέχη αυτά, χωρίς να
αποκλείουν άνοδο του Γενικού Δείκτη τιμών δεν προβλέπουν κάποια εντυπωσιακή
άνοδό του τους προσεχείς μήνες του έτους. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται να
ανακάμψουν τα έσοδα του προϋπολογισμού από το φόρο στις αγοραπωλησίες μετοχών
και ότι οι επιχειρήσεις θα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην
άντληση φθηνού χρήματος από το Χρηματιστήριο για την πραγματοποίηση των
επενδύσεών τους.