ΔΡΟΜΟΙ

Όταν…

… ο Φιντέλ Κάστρο καταρρέει στο βήμα, την ώρα που εκφωνεί έναν από εκείνους
τους ατέλειωτους λόγους του κατά του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, πρόκειται
ασφαλώς για το τέλος ενός μύθου. Ήταν θύμα της ζέστης, της κούρασης ή μιας
καρδιακής αρρυθμίας; Η λιποθυμία του Lider Maximo, στις 23 Ιουνίου, δεν είναι
παρά το τελευταίο σύμπτωμα μιας μακράς ασθένειας που εκδηλώθηκε για πρώτη φορά
το 1997, όταν ο Κάστρο είχε εξαφανιστεί εν μέσω φημών για την κακή του υγεία.
Δεν είναι πια μυστήριο για κανέναν: ο Φιντέλ Κάστρο είναι σοβαρά άρρωστος. Ο
ηγέτης της Κούβας δεν είναι ούτε αθάνατος ούτε ανίκητος.

Οι Κουβανοί…

… είναι δύσκολο να φανταστούν τη χώρα τους χωρίς τον Κάστρο. Στη μεγάλη τους
πλειοψηφία, γράφει στη «Λιμπερασιόν» ο Κουβανός συγγραφέας Χάκομπο Ματσοβέρ
που ζει στο Παρίσι και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο, οι κάτοικοι αυτής της χώρας
δεν έχουν γνωρίσει άλλη κατάσταση από την κυβέρνηση αυτού του θεόρατου
γενειοφόρου επαναστάτη, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 42 χρόνια και
έχει γλiτώσει τόσο από δολοφονικές επιθέσεις των εχθρών του όσο και από την
κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου. Και στο εξωτερικό, όμως, είναι δύσκολο
να φανταστεί κανείς την Κούβα χωρίς τον Κάστρο. Αμέτρητοι είναι εκείνοι,
διανοούμενοι ή όχι, που ταυτίζουν το νησί με την επανάσταση και δεν γνωρίζουν
παρά τα επίσημα κείμενα του κόμματος. Για όλους αυτούς, ο γηραιός αντάρτης
είναι ένα εικόνισμα και, όταν εξαφανιστεί, θα αφήσει τους Κουβανούς ορφανούς
και απελπισμένους. Η Κούβα, λένε, θα ανοίξει τότε τις πόρτες στους Αμερικανούς
και θα ξαναγίνει αυτό που ήταν στο παρελθόν: ο «οίκος ανοχής των Ηνωμένων
Πολιτειών».

Στη διάρκεια…

… της δίκης του Οτσόα, το 1989, μετά την οποία τέσσερις πρώην αξιωματικοί
εκτελέστηκαν ως ένοχοι λαθρεμπορίου ναρκωτικών, ο Ραούλ Κάστρο αναφώνησε: «Ο
Φιντέλ είναι ο μπαμπάς μας». Τα πορτρέτα του «μικρού» αδελφού, που κρατά στα
χέρια του τον μικρό Ελιάν, στολίζουν εδώ και μερικές εβδομάδες τους τοίχους
της Αβάνας. Την ώρα που ο αρχηγός πεθαίνει, μια νέα πατρική φιγούρα γεννιέται.
Ο αλκοολικός Ραούλ, όμως, είναι μόλις πέντε χρόνια μικρότερος από τον Φιντέλ
και δεν διαθέτει ούτε το κύρος ούτε τη χαρισματικότητα του αδελφού του.

Ένα…

… κενό εξουσίας υπάρχει αυτή τη στιγμή στην Κούβα, το οποίο αποθαρρύνει τους
ξένους επενδυτές. Ο Φιντέλ μπορεί να ανεβαίνει κάθε τόσο στο βήμα χάρις στις
ενέσεις των προσωπικών του γιατρών, αλλά δεν είναι πια παρά μια μαριονέτα, μια
μούμια που μετακινείται για να συνοδεύει τις «μαζικές» κινητοποιήσεις. Στο
μεταξύ, η καταστολή συνεχίζεται. Έφοδοι οργανώνονται κάθε τόσο στις εκκλησίες
όπου προσπαθούν να συγκεντρωθούν οι διαφωνούντες, ενώ ο αριθμός των
«μπαλσέρο», των ανθρώπων που προσπαθούν να διαφύγουν με βάρκες, αυξάνεται
ξανά. Άλλοι διαφωνούντες σαπίζουν στις φυλακές επειδή αντιτάχθηκαν ειρηνικά
στο καθεστώς ή πρότειναν άλλους δρόμους για τη «μετάβαση». Όσο για τους
εξόριστους, οι πιο μετριοπαθείς οργανώσεις συγκεντρώθηκαν πρόσφατα στη Μαδρίτη
για να αναζητήσουν μια ειρηνική λύση. Η μετα-φιντελική εποχή έχει αρχίσει.
Αλλά ο καστρισμός δεν έχει ακόμη πεθάνει.