ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι εξόριστοι της Πόλης των Νεκρών

«Σ’ αυτή τη χώρα», λέει ο Μαχμούντ, «μεταχειρίζονται τα λείψανα καλύτερα
από μας».

Μπαμπ ελ-Νασρ. Ένα από τα νεκροταφεία του Καΐρου που πρέπει να εκκενωθεί από νεκρούς και ζωντανούς

Η Καρίμα γεννήθηκε εδώ, στην καρδιά της Πόλης των Νεκρών, πριν από σαράντα
χρόνια. Οι γονείς της είχαν έλθει από το Σαΐντ, στο κέντρο της Αιγύπτου, και
δεν είχαν λεφτά για να μείνουν σε διαμέρισμα. Μεγάλωσε ανάμεσα στα μνήματα,
παντρεύτηκε τον γιο του νεκροθάφτη και βγάζει το ψωμί της από τις κηδείες και
τα μνημόσυνα: ραντίζει με καθαρτήριο νερό τα φέρετρα που περνούν, δροσίζει με
τσάι τους επισκέπτες τις Πέμπτες, όταν κατεβαίνει στη γη η ψυχή των νεκρών,
και εισπράττει μερικά τσαλακωμένα χαρτονομίσματα. Οι νεκροί δεν την ενοχλούν,
έχει συνηθίσει. Άσε που δεν κάνουν και φασαρία.

Τη δεκαετία του ’50, ο Χασάν ζούσε σε ένα διαμέρισμα με την οικογένειά του. Ο
ιδιοκτήτης, όμως, τους ζήτησε να φύγουν γιατί το κτίριο κινδύνευε να
καταρρεύσει, κι έτσι μάζεψαν τα πράγματά τους και πήγαν στην Πόλη των Νεκρών.
Σήμερα ο Χασάν φυλάει ένα μεσαιωνικό μαυσωλείο, που είναι και το σπίτι του:
έχει εγκαταστήσει μια μαυρόασπρη τηλεόραση, παίρνει ρεύμα από τον απέναντι
δρόμο κι είναι μια χαρά. Όταν η οικογένεια των ιδιοκτητών θάβει κάποιο δικό
της, περνά τη μέρα στους γείτονες. Για να φύγει, όμως, δεν το συζητάει.
Άλλωστε, πού να πάει;

Κι όμως ο Χασάν, η Καρίμα και εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη κάτοικοι της
νεκρόπολης στ’ανατολικά του Καΐρου θα πρέπει να αναζητήσουν αλλού στέγη. Εδώ
και μερικούς μήνες, η κυβέρνηση έχει θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο ανακαίνισης
της πόλης, στο πλαίσιο του οποίου πρέπει να απομακρυνθούν 110.000 τάφοι και να
δώσουν τη θέση τους σε πάρκα, κήπους και οδικούς άξονες. Μάταια λένε οι
αρχιτέκτονες ότι αυτή η νεκρόπολη, που έχει έκταση άνω των 10.000 στρεμμάτων
και περιλαμβάνει το ένα πέμπτο των καταγραμμένων μνημείων του Καΐρου, αποτελεί
ουσιαστικό μέρος της ιστορίας της πόλης. Μάταια οι σύντροφοι των νεκρών, που
στο μεγαλύτερό τους μέρος άρχισαν να έρχονται εδώ μετά τον πόλεμο των Επτά
Ημερών, και κυρίως μετά τον σεισμό του 1992, διαμαρτύρονται ότι δεν έχουν πού
να πάνε. Οι αρχές ειδοποίησαν τους ιδιοκτήτες των τάφων ότι πρέπει να
μεριμνήσουν για τη μεταφορά των οστών σε ένα άλλο νεκροταφείο, 20 χιλιόμετρα
μακριά. Σύμφωνα με τους κανόνες του Ισλάμ, βεβαίως: οι άνδρες θα μεταφερθούν
χωριστά από τις γυναίκες, και τα οστά των εξαφανισμένων δεν θα ανακατευτούν
μεταξύ τους.

Ο Μαχμούντ είναι απαρηγόρητος. Δεν θα χάσει μόνο τον τάφο που νοίκιαζε αντί
8.000 δρχ. τον μήνα, αλλά και τη δουλειά του στο εργαστήρι που έχει ανοίξει
ένας μηχανικός αυτοκινήτων ανάμεσα σε δύο υπέροχα μαυσωλεία, κοντά στο
ταχυδρομείο της νεκρόπολης. Του πρότειναν βέβαια ένα διαμέρισμα για να μείνει,
αλλά είναι μακριά, στην έρημο, κι έπειτα κοστίζει 70 φορές περισσότερο. Μα αν
είχε τόσα χρήματα, θα διάλεγε να μείνει ανάμεσα στα πτώματα;