ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η επανάσταση αρχίζει από την Ελβετία

Γιατί νέοι άνθρωποι να πηγαίνουν στα δάση και να κάνουν πόλεμο; Σε αυτή την
κρίσιμη για το μέλλον του πλανήτη ερώτηση, ούτε ο Φάζλι Βελίγιου δεν μπορεί να
απαντήσει.

ΠΓΔ της Μακεδονίας:οι μάχες καλά κρατούν

Χαρισματικός δεν είναι. Ούτε έχει την όψη πολεμιστή. Μοιάζει περισσότερο με
Ανατολικοευρωπαίο διανοούμενο, άλλωστε έχει σπουδάσει γλωσσολογία και στα
νιάτα του ήταν δάσκαλος στο Κίτσεβο. Το 1981, οργάνωσε τις διαδηλώσεις των
Αλβανών στο Κόσοβο. Και ύστερα έφυγε στην Ελβετία. Σήμερα, βρίσκεται στη
Λουκέρνη, όπου δουλεύει ως κηπουρός και οικοδόμος. Και συντονίζει τον αγώνα
των Αλβανών της ΠΓΔ της Μακεδονίας για ίσα δικαιώματα. Αν υπεύθυνος των
καθημερινών επιχειρήσεων είναι ο 60χρονος Γκεζίμ Οστρένι, την πολιτική του
«Εθνικοαπελευθερωτικού Στρατού» τη χαράζει ο Βελίγιου. Αυτός τον ίδρυσε,
άλλωστε, ελπίζοντας ότι θα τύχει από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες της
ίδιας υποστήριξης που είχαν τύχει ο UCK και ο UCKPMB. Αλλά έκανε λάθος. Και
τώρα κατηγορεί τον Σολάνα ότι τον πρόδωσε.

Καθισμένος σε ένα καφέ της Λουκέρνης, στις όχθες της λίμνης των Τεσσάρων
Καντονίων, ο 54χρονος Βελίγιου παραγγέλνει «υποβρύχιο» και ισχυρίζεται ότι
αξίζει να πεθαίνει κανείς για την ελευθερία. Ο Εθνικοαπελευθερωτικός Στρατός ­
λέει στον δημοσιογράφο της ελβετικής εφημερίδας «Die Weltwohe» ­ έχει 3.000
μέλη και μπορεί να επιστρατεύσει άλλα τόσα. Ο καθένας από αυτούς έχει
υποσχεθεί ότι θα δώσει τη ζωή του για τον λαό του και την πατρίδα του. Ναι,
αλλά γιατί; Γιατί να χυθεί κι άλλο αίμα, να υπάρξουν κι άλλοι πρόσφυγες, να
συμβεί ακόμη μια τραγωδία; Ο Βελίγιου δεν έχει έτοιμη απάντηση. Μιλάει για την
αντίσταση των παρτιζάνων κατά του Χίτλερ και του Μουσολίνι. Ισχυρίζεται ότι η
κυβέρνηση τούς κήρυξε τον πόλεμο, κι εκείνοι απλώς αντιστέκονται. Κι ύστερα
θυμάται τα μαθήματα μαρξισμού, τις παλιές ένδοξες ημέρες, που είχε στο γραφείο
του το πορτρέτο του Ραμίζ Αλία. «Εμείς οι Αλβανοί», λέει, «κινδυνεύουμε να
χάσουμε την εθνική μας υπόσταση. Το άτομο έχει μικρή σημασία. Η τύχη του
έθνους είναι πιο σημαντική από την τύχη του ατόμου».

Ορισμένοι άνθρωποι δεν έχουν καταλάβει τίποτα. Και όταν βρίσκονται στη μια
πλευρά, το πράγμα δεν είναι σοβαρό: αργά ή γρήγορα, εύκολα ή δύσκολα, το είδος
τους εκλείπει. Κάπως έτσι ο Μιλόσεβιτς κατέληξε σε μια ολλανδική φυλακή, ενώ
ένας από τους προκατόχους του στη γιουγκοσλαβική προεδρία, ο Στίπε Μέσιτς,
ηγείται μιας δημοκρατικής Κροατίας. Στην περίπτωση της ΠΓΔΜ, όμως, οι
«κολλημένοι» στο παρελθόν βρίσκονται και στα δύο στρατόπεδα. Ο ένας πιστεύει
ότι μπορεί να κάνει την επανάσταση από την Ελβετία. Και ο άλλος δεν
καταλαβαίνει (όπως έγραφε πρόσφατα ο Αλέξης Ηρακλείδης) ότι μια κοινότητα που
αντιστοιχεί στο 30% ή 40% του πληθυσμού, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια
κλασική μειονότητα. Ζόρικα τα πράγματα. Ο πόλεμος, λέει ο Βελίγιου, θα
κρατήσει έναν ακόμη χρόνο. Και παραγγέλνει ακόμη ένα «υποβρύχιο».