Πληθωρισμός: ο εχθρός προ των πυλών της Ευρώπης

Ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, πίστευε ότι η επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας δεν θα επηρέαζε την ευρωζώνη. Αναγκάστηκε, όμως, να αναθεωρήσει την άποψή του

Εκρηκτική αύξηση σημείωσε τον Μάιο ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη, προκαλώντας
έκπληξη ακόμη και στους πιο απαισιόδοξους αναλυτές της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Τα καύσιμα και τα τρόφιμα ανέβασαν τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή
στο υψηλότερο επίπεδο από τη γέννηση του ευρώ, μειώνοντας ταυτόχρονα και τις
πιθανότητες περικοπής των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε την περασμένη Δευτέρα στη δημοσιότητα η
Γιουροστάτ (Eurostat), η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο
πληθωρισμός στη ζώνη του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος σημείωσε τον περασμένο
μήνα άλμα 0,6% και διαμορφώθηκε στο 3,4%, πολύ υψηλότερα από τις προβλέψεις
των αναλυτών.

Η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται σε φάση επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξής της,
λόγω και της προσγείωσης της αμερικανικής οικονομίας που έχει ψαλιδίσει τη
ζήτηση για ευρωπαϊκά και ιαπωνικά προϊόντα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε
περιόδους όπως αυτή, όπου η βιομηχανική παραγωγή και οι καταναλωτική ζήτηση
μειώνεται, ο πληθωρισμός σημειώνει κάμψη. ‘Όχι όμως στην περίπτωση της
οικονομίας της ευρωζώνης. Η εξασθένιση του ευρώ έναντι του δολαρίου, η αύξηση
των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου που μεταφράζονται σε άνοδο του κόστους
ενέργειας, αλλά και η αύξηση των τιμών των τροφίμων οδηγούν τον ευρωπαϊκό
πληθωρισμό προς την αντίθετη κατεύθυνση: την ανηφόρα! Η τιμή του αργού
πετρελαίου αυξήθηκε το Μάιο κατά 5%, ενώ από την αρχή του χρόνου το ευρώ έχει
υποχωρήσει κατά 8% έναντι του δολαρίου. Παράλληλα, οι κρίσεις του αφθώδους
πυρετού και της νόσου των «τρελών αγελάδων» που έπληξαν την ευρωπαϊκή
κτηνοτροφία οδήγησαν σε υψηλότερα επίπεδα και τις τιμές των τροφίμων. Αυτό
έγινε διότι οι κτηνοτρόφοι αναγκάστηκαν να θανατώσουν χιλιάδες ζώα μειώνοντας
κατακόρυφα την προσφορά και αυξάνοντας τις τιμές.

Το δίλημμα

Η άνοδος του πληθωρισμού στο 3,4%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 1993, σε
συνδυασμό με την προσγείωση της οικονομίας, φουντώνει τους φόβους για τον
κίνδυνο η ευρωζώνη να εισέλθει σε φάση χαμηλής ανάπτυξης, που θα συνοδεύεται
με υψηλό πληθωρισμό.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι πλέον αντιμέτωπη με ένα πολύ δύσκολο
δίλημμα. Να μειώσει τα επιτόκια προκειμένου να δώσει οξυγόνο στην οικονομία,
διακινδυνεύοντας τον στόχο της περί σταθερότητας των τιμών, ή να διατηρήσει τα
επιτόκια αμετάβλητα μέχρι να καμφθούν οι πληθωριστικές πιέσεις; Οι
περισσότεροι αναλυτές της ευρωπαϊκής οικονομίας εκτιμούν ότι το κεντρικό
πιστωτικό ίδρυμα της ευρωζώνης θα διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια
τουλάχιστον έως το τέλος του επόμενου μήνα. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
θεωρεί ως ανώτατο αποδεκτό όριο του πληθωρισμό ­ οροφή ­ το 2%. Ωστόσο, ο
ευρωπαϊκός δείκτης τιμών καταναλωτή επί δώδεκα συνεχείς μήνες κινείται πάνω
από αυτό το όριο. Ούτε λόγος βέβαια για αύξηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων
προκειμένου να συγκρατηθεί η ζήτηση και ο πληθωρισμός να επιστρέψει στα
«αποδεκτά» για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Μια αύξηση των επιτοκίων θα
ήταν καταστροφική, καθώς η οικονομία της ευρωζώνης βρίσκεται σε φάση
επιβράδυνσης των ρυθμών ανάπτυξής της. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα
υποχωρήσει το 2002 κάτω από το 2%, καθώς θα υποχωρήσουν οι τιμές των καυσίμων
και θα ανακάμψει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα. Σύμφωνα με την πρόβλεψή της, τον
επόμενο χρόνο ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη θα κυμανθεί μεταξύ 1,2% και 2,4%.

Αναθεώρηση προβλέψεων

Την προηγούμενη Πέμπτη το κεντρικό πιστωτικό ίδρυμα της ζώνης του κοινού
ευρωπαϊκού νομίσματος αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για τους
φετινούς ρυθμούς ανάπτυξης της ευρωζώνης και προειδοποίησε ότι η παγκόσμια
οικονομική επιβράδυνση μπορεί να πλήξει την ευρωπαϊκή οικονομία περισσότερο
από όσο είχε αρχικά εκτιμηθεί. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της ζώνης των 12
χωρών που έχουν υιοθετήσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα θα αναπτυχθεί φέτος,
σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με ρυθμούς που θα κυμανθούν μεταξύ
2,2% και 2,8%. Η προηγούμενη εκτίμηση της ΕΚΤ ­ του περασμένου Δεκεμβρίου ­
προέβλεπε ρυθμούς ανάπτυξης μεταξύ 2,6% και 3,6%, ενώ πέρυσι η οικονομία της
ευρωζώνης σημείωσε ρυθμούς ανάπτυξης 3,4%. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
εμφανίζεται λιγότερο αισιόδοξη σε σχέση με τον περασμένο Δεκέμβριο όσον αφορά
στους ρυθμούς ανάπτυξης του επόμενου χρόνου. Παρ’ όλα αυτά για το 2002 η ΕΚΤ
προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης οριακά υψηλότερο από το 2001. Η ΕΚΤ προειδοποίησε
ότι η κατάσταση της οικονομίας μπορεί να επιδεινωθεί: «Οι κίνδυνοι για την
ανάπτυξη της ευρωζώνης πηγάζουν από την πιθανότητα η επιβράδυνση της
παγκόσμιας ανάπτυξης να είναι βαθύτερης και μεγαλύτερης διάρκειας σε σχέση με
τις αρχικές προβλέψεις. Παράλληλα, η επίδραση της επιδείνωσης του εξωτερικού
οικονομικού περιβάλλοντος μπορεί να έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις στην ευρωζώνη
σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις».

Η αβεβαιότητα αυτή πηγάζει κυρίως από την επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης της
αμερικανικής οικονομίας. Σύμφωνα με την ΕΚΤ η επιβράδυνση αυτή θα διαρκέσει
σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Πέρυσι, ο Βιμ Ντούιζενμπεργκ, πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, είχε πεί ότι η προσγείωση της αμερικανικής
οικονομίας ήταν ένας «ασθενής άνεμος» που η Ευρώπη θα μπορούσε να
αντιμετωπίσει με μεγάλη ευκολία.

Στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γιουροστάτ, ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών
καταναλωτή στην Ελλάδα ­ αυτός που χρησιμοποιείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ­
διαμορφώθηκε τον Μάιο στο 3,9% σε ετήσια βάση, ενώ μόνο τον περασμένο μήνα
σημείωσε αύξηση 0,5%. Ο «ελληνικός» δείκτης πληθωρισμού διαμορφώθηκε τον Μάιο
στο 3,6% και σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, τον
Ιούνιο θα υποχωρήσει στο 3,4% λόγω της πτώσης των διεθνών τιμών του
πετρελαίου. Στο σύνολο των 15 χώρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο πληθωρισμός
διαμορφώθηκε τον Μάιο στο 3,1%. Τον υψηλότερο δείκτη πληθωρισμού σε ετήσια
βάση εμφάνισαν τον Μάιο η Ολλανδία (5,4%) και η Πορτογαλία (4,9%), ενώ τον
χαμηλότερο της ευρωζώνης εμφάνισε η Γαλλία (2,5%). Στο σύνολο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, τον χαμηλότερο πληθωρισμό (1,7%) εμφάνισε η Βρετανία.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης