Μολδαβία: Πίσω στον… Μπρέζνιεφ

Έπειτα από μια δεκαετία οικονομικών μεταρρυθμίσεων με στόχο την είσοδο της
χώρας στην ελεύθερη αγορά, ο δείκτης θνησιμότητας από φυματίωση στη Μολδαβία ­
την πρώην Σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μολδαβίας ­ έχει
τετραπλασιαστεί, ενώ το ακαθάριστο εθνικό προϊόν έχει ορισθεί στο 60%. Με
συντηρητικούς υπολογισμούς, το ένα τέταρτο του πληθυσμού έχει εγκαταλείψει τη
χώρα. Μια νοσοκόμα έχει μηνιαίο μισθό 10 δολάρια και αυτός μπορεί να
εξοφλείται ακόμη και σε πέντε μήνες. Οι συντάξεις είναι… θέμα που ανάγεται
στο παρελθόν. Το κύριο προϊόν εξαγωγής της χώρας είναι οι πόρνες, ενώ το
εμπόριο νεφρών αυξάνει αλματωδώς, όπως και η υιοθεσία παιδιών από τη Μολδαβία
με χρήση πιστωτικής κάρτας μέσω Ίντερνετ. Το βασικότερο προϊόν εισαγωγής της
χώρας είναι οι σύμβουλοι που την επισκέπτονται, οι νέοι άρχοντες της γης.

Υπό αυτές τις συνθήκες δεν εκπλήσσει ιδιαίτερα το γεγονός που ο εναπομείνας
πληθυσμός της Μολδαβίας ψήφισε κομμουνισμό σε ποσοστό άνω του 50% στις
πρόσφατες εκλογές. Όποιος θεωρεί την περίοδο Μπρέζνιεφ «χρυσό αιώνα», μάλλον
έτυχε θλιβερής ζωής. Είναι όμως τέτοιες οι συνθήκες που διαμορφώνονται, που το
παρελθόν εμφανίζεται μυριάκις πιο ελκυστικό από το παρόν. Δεν χρειάζεται να
πούμε ότι η επαναφορά του δεν είναι δυνατή, όμως οι περισσότεροι άνθρωποι
έχουν ανάγκη το όνειρο.

Η αγορά αιτήσεων για βίζα προς δυτικές χώρες είναι μεγάλη. Οι αντίστοιχες προς
Ιταλία ή Ισπανία κοστίζουν 2.000 δολάρια και 5.000-8.000 οι βίζες για Γερμανία
ή Ηνωμένες Πολιτείες. Αποκτώνται με μεσάζοντες και δεν χρειάζεται να είσαι ο
Σέρλοκ Χολμς ή ο Σίγκμουντ Φρόυντ για να μαντέψεις πώς κατακτούν την επιρροή
τους στους διπλωματικούς κύκλους του Κισινιόφ. Ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία των
μεταρρυθμίσεων να βρίσκεται δίπλα, στην παρουσία της αποσχισθείσας Δημοκρατίας
της Υπερδνειστερίας. Αυτή η περιοχή αποσχίσθηκε από τη Μολδαβία όταν η
τελευταία κήρυξε την ανεξαρτησία της. Με έναν σύντομο και οδυνηρό πόλεμο,
πέτυχε τη δική της ντε φάκτο ανεξαρτητοποίηση με τη βοήθεια των ρωσικών
στρατευμάτων. Ακολούθησε όμως μια τελείως διαφορετική πορεία από αυτήν της
Μολδαβίας. Οι πολιτικοί της δεν μιλούν όπως οι Μολδαβοί συνάδελφοί τους για
«ενσωμάτωση στους ευρωατλαντικούς θεσμούς».

Δεν απαλλάχθηκε από τις κρατικές επιχειρήσεις, αν και είναι ξεκάθαρο ότι οι
νόμοι που διέπουν το εμπόριο φιλελευθεροποιήθηκαν. Είναι στ’ αλήθεια το
τελευταίο απομεινάρι της Σοβιετικής Ένωσης, μεταρρυθμισμένο και θεραπευμένο,
κατά κάποιον τρόπο, από τις ουτοπικές της βλέψεις. Δεν μπορείς να το
αποκαλέσεις ακμάζον, αλλά τουλάχιστον λειτουργεί. Οι συντάξεις, αν και
χαμηλές, καταβάλλονται στην ώρα τους. Πολίτες της Μολδαβίας πηγαίνουν για να
εργαστούν στην Υπερδνειστερία, απ’ όπου γνωρίζουν ότι θα λάβουν τους μισθούς
τους, όμως κανείς από την περιοχή δεν πηγαίνει στη Μολδαβία προς αναζήτηση
εργασίας. Ασφαλώς η Μολδαβία, όπως πολλές άλλες πρώην Δημοκρατίες της
Σοβιετικής Ένωσης και χώρες όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, είναι μια
ελεύθερη αγορά ιδιαίτερου όμως είδους. Πρώτον, η κρατική περιουσία τέθηκε υπό
την προστασία της πρώην νομενκλατούρας και της μαφίας: σε αυτούς που τώρα
μετακινούνται με Μερσεντές και BMW με μαύρα τζάμια, στη νέα φυλή της
Ανατολικής Ευρώπης, που το να κυκλοφορεί δημόσια χωρίς το τιτίβισμα του
κινητού τηλεφώνου θα σήμαινε απρέπεια, ό,τι δηλαδή για ένα Ιάπωνα να χάσει την
τιμή του.

Δεύτερον, όλες οι «μη οικονομικές» επιχειρήσεις ­ σχεδόν οι περισσότερες
δηλαδή στις οποίες δυστυχώς εργαζόταν η πλειοψηφία του λαού ­ έκλεισαν.
Τρίτον, το εμπόριο απελευθερώθηκε, τουλάχιστον προς μία κατεύθυνση. Μία
περίεργη σύμπτωση ήθελε τα προϊόντα που μια κυρίως αγροτική χώρα, όπως η
Μολδαβία, μπορεί να εξάγει υπέρ της, να είναι αυτά που δεν υπόκεινται σε
δασμούς. Για παράδειγμα, το κρασί της Μολδαβίας, φτηνό και αρκετά καλό, έχει
ανακαλυφθεί ότι δεν ανήκει στις κατάλληλες ποικιλίες σταφυλιού ή ότι δεν
παράγεται βάσει των ευρωπαϊκών κανονισμών…

Τέλος, για να ολοκληρωθεί η καταστροφή της βιομηχανίας και της γεωργίας της
Μολδαβίας, η Ευρώπη στέλνει τη βοήθειά της υπό μορφή συμβούλων, οι εκθέσεις
των οποίων δεν εφαρμόζονται αφού αυτό δεν είναι το ζητούμενο…Η κύρια αιτία
της καταστροφής αυτής της χώρας είναι ασφαλώς η Ρωσική Επανάσταση. Δημιούργησε
ένα σύστημα, σατανικά δύσκολο να μεταρρυθμιστεί. Όμως αυτό που τώρα το
αντικατέστησε απέχει μακράν από το ικανοποιητικό.

Ο Anthony Daniels πήγε στη Μολδαβία εκπροσωπώντας την οργάνωση British
Helsinki Human Rights Group, www.bhhrg.org.