Με ηλεκτρονικό Τσερνόμπιλ απειλούν οι χάκερ

Η αλλοίωση στοιχείων και η υποκλοπή αρχείων για έναν χάκερ δεν είναι δύσκολη υπόθεση. Για τους πιο έμπειρους μάλιστα, είναι παιχνιδάκι. Επίδειξη των δυνατοτήτων τους έκαναν τρεις Ολλανδοί χάκερ στον δημοσιογράφο του «New Yorker» πριν 2 μήνες σ’ ένα Internet cafe του Άμστερνταμ

Ένα απόγευμα του περασμένου Απριλίου, τέσσερις άντρες μπήκαν σ’ ένα Ίντερνετ
καφέ στο κέντρο του Άμστερνταμ. Οι τρεις νεώτεροι, ντυμένοι με φαρδιά τζιν,
τίσερτ και ογκώδη αθλητικά παπούτσια, έκατσαν μπροστά σε υπολογιστές
σχηματίζοντας ένα ημικύκλιο. Ο τέταρτος, κάπως πιο «σοβαρός» στην εμφάνιση,
στάθηκε στη μέση παρατηρώντας τους.

«Από τη στιγμή που κάθησαν, οι τρεις τους άρχισαν να περιφέρονται στο
Ίντερνετ, ψάχνοντας για αδύνατα σημεία. Χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια, έκλεψαν
κωδικούς πρόσβασης από τοπικούς παροχείς υπηρεσιών Ίντερνετ, κατέβασαν
προγράμματα που τους βοήθησαν να χτίσουν κερκόπορτες σε σημαντικά sites του
Δικτύου και ξεκίνησαν μια ξέφρενη πορεία με το ποντίκι από το Σαν Φρανσίσκο
στη Σεούλ. Στο δρόμο, έκαναν στάσεις σε μεγάλες πολυεθνικές, πανεπιστήμια και
επίσημες κυβερνητικές σελίδες».

Γελοιοποίησαν

Μέσα σε ελάχιστα λεπτά, η ξενάγηση του Αμερικανού δημοσιογράφου του περιοδικού
«New Yorker» στα άδυτα του Ίντερνετ από τρεις ικανότατους Ολλανδούς χάκερ
θύμιζε μια τρελή βόλτα αυτοκινήτου με χαλασμένα φρένα. Οι χάκερ άλλαξαν το
περιεχόμενο σελίδων, γελοιοποίησαν επαγγελματίες τεχνικούς ασφαλείας, διάβασαν
κρατικά μυστικά πολλών χωρών, έκλεψαν κωδικούς από τράπεζες και πανεπιστήμια,
τροποποίησαν τα στοιχεία της Αστυνομίας του Λος Άντζελες, δημιούργησαν
καταστροφικούς ιούς. Αν ήθελαν, θα μπορούσαν να προκαλέσουν πραγματικά μεγάλες
καταστροφές δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ολόκληρο το Ίντερνετ. Ευτυχώς, μόνος
στόχος τους ήταν να επιδείξουν τις ικανότητές τους και να αφήσουν με το στόμα
ανοιχτό τον Μάικλ Σπέκτερ, που εξιστορεί την περιπέτειά του στο τελευταίο
τεύχος του περιοδικού. Με την άδειά του, «άλλαξαν τα φώτα» και στην προσωπική
του ιστοσελίδα. Χρειάστηκαν μόλις 30 δευτερόλεπτα.

Ο πλανήτης όλος είναι δικτυωμένος. Κάθε μέρα που περνά, ο άνθρωπος βασίζεται
ολοένα και περισσότερο στο Ίντερνετ. Η εξάπλωση της καλωδίωσης διευκολύνει τη
ζωή μας. Όσους ξέρουν όμως τις τεχνικές λεπτομέρειες του Δικτύου, τους
φοβίζει. Γιατί η ευκολία με την οποία μπορεί να καταρρεύσει το Ίντερνετ μέσα
σε λίγη ώρα είναι πραγματικά τρομακτική. «Τρομοκράτες ή εχθρικές κυβερνήσεις
έχουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν τη λειτουργία δορυφορικών συστημάτων, να
ξεκινήσουν οικονομικό πόλεμο αποσυνδέοντας το σύστημα της Ομοσπονδιακής
Τράπεζας των ΗΠΑ από τη Wall Street, ακόμα και να αλλάξουν τα δρομολόγια των
πλοίων στους ωκεανούς. Εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, διώρυγες και
φράγματα, νοσοκομεία, χιλιάδες υπολογιστές που καθοδηγούν ασθενοφόρα,
περιπολικά, πυροσβεστικά οχήματα, διακόπτες μέσων μαζικής μεταφοράς ­ όλα
γίνονται ολοένα και πιο ευάλωτα σε καταστροφικές επιθέσεις».

Εύκολη υπόθεση

Η έρευνα του Μάικλ Σπέκτερ τον έπεισε για κάτι που είναι πασιφανές στους
ειδικούς των δικτύων: Όποιος θέλει, μπορεί να μπει, να αλλάξει, να καταστρέψει
ακόμα και τα ασφαλέστερα sites του Ίντερνετ. «Αλήθεια, σε εκπλήσσει αυτό;»
απαντά ­ γελώντας ­ στις απορίες του ο Μπρους Σνάιερ, τεχνικός δικτυακής
ασφάλειας. «Ναι, κάποιος μπορεί να καταστρέψει το Ίντερνετ μέσα σε μισή ώρα.
Ξέρω τουλάχιστον 100 ανθρώπους που μπορούν να το κάνουν». Το ίδιο το Ίντερνετ
κάνει την υπόθεση πολύ εύκολη για τους έχοντες γνώση. Υπάρχουν δεκάδες
προγράμματα «σκάνερ» διαθέσιμα στο Ίντερνετ, που δίνουν τη δυνατότητα στον
χρήστη να εντοπίσει κρυμμένες αδυναμίες στα δίκτυα. «Είναι σαν κάποιος να
πηγαίνει από πόρτα σε πόρτα και να γυρίζει το πόμολο για να βρει ποια είναι
ξεκλείδωτη. Αν ξέρεις τι κάνεις, μπορείς να κάθεσαι στη Ρώμη ή στη Βαγδάτη και
να τσεκάρεις μερικές εκατοντάδες χιλιάδες πόρτες την ώρα σε αμερικανικά
σπίτια. Δεν είναι καν παράνομο.

Ούτε πρέπει να ξέρεις να γράφεις ή να καταλαβαίνεις τον κωδικό που χρειάζεσαι
για να τις ανοίξεις. Και αν δεν μπορείς να μπεις σε κάποιο site, στέλνεις
εκατομμύρια e-mails σε μία εταιρεία, κατακλύζοντας το ηλεκτρονικό της
γραμματοκιβώτιο από τόσες διαφορετικές διευθύνσεις, που οι υπολογιστές της
καταρρέουν από το “βάρος”. Οι πιο ύπουλες όμως επιθέσεις είναι συνήθως οι
σιωπηρές. Ένας έξυπνος χάκερ μπορεί να εισβάλει σε δίκτυα και να τοποθετήσει
κερκόπορτες, γυρνώντας αργότερα όποτε θέλει, χωρίς να τον πάρει κανείς
είδηση».

Το μεγάλο χτύπημα

Δεν είναι αυτό όμως που ανησυχεί τον Πίτερ Νιούμαν, επιστημονικό υπεύθυνο για
θέματα ασφαλείας σε μεγάλη εταιρεία συμβούλων τεχνολογίας. «Σχεδόν κάθε παιδί
μπορεί να τα κάνει αυτά, και όλοι το ξέρουν. Αυτό που με ανησυχεί είναι το
μεγάλο χτύπημα. Ο κόσμος συνήθως δεν μιλά γι’ αυτό, νομίζοντας ότι έτσι
ενθαρρύνεται ο “εχθρός”, αλλά τα πάντα είναι γεμάτα προβλήματα ασφαλείας και
“τρύπες” από όπου μπορούν να μπουν όποιοι θέλουν. Οι χάκερ μπορούν να
εισβάλουν στα σημαντικότερα συστήματά μας μέσα σε ελάχιστα λεπτά, μερικές
φορές σε δευτερόλεπτα. Και το κάνουν, άλλωστε. Το Ίντερνετ περιμένει το
Τσερνομπίλ του και δεν νομίζω ότι θα περιμένουμε πολύ ακόμα. Είμαστε πολύ
κοντά στην άκρη του γκρεμού. Ίσως όταν διαγραφεί το ένα τρίτο των σκληρών
δίσκων στην Αμερική σε μία μόνο μέρα, όταν καταρρεύσουν το τραπεζικό και
εμπορικό σύστημα ή μπλοκάρουν τα συστήματα επείγουσας κινητοποίησης και
παροχής ενέργειας σε 20 πολιτείες ταυτόχρονα, λόγω επίθεσης από υπολογιστή, ο
κόσμος καταλάβει τι συμβαίνει».

Δεν φταίνε όμως για όλα αυτά οι χάκερ. Και τα πράγματα αλλιώς είχαν ξεκινήσει.
Η λέξη χάκερ στην εβραϊκή γλώσσα σημαίνει αυτός που προσπαθεί να φτιάξει ένα
έπιπλο, αλλά είναι τόσο άχρηστος, που οι άλλοι τον προτρέπουν να
χρησιμοποιήσει το… τσεκούρι για καλύτερα αποτελέσματα. Στα τέλη της
δεκαετίας του ’60 και στις αρχές του ’70, η λέξη άλλαξε νόημα. Αναφερόταν σε
κάποιον πάρα πολύ καλό στον προγραμματισμό των υπολογιστών ­ και πολύ πρόθυμο
να κάνει αυτή τη δουλειά. Οι χάκερ ήταν ευγενή μυαλά με καλές προθέσεις.
Έβγαιναν μόνο στη διάρκεια της νύχτας, μπορούσαν να διεισδύσουν σε οποιοδήποτε
δίκτυο χωρίς να πειράξουν τίποτα και να συνεχίσουν τον δρόμο τους χωρίς να
αφήσουν δακτυλικά αποτυπώματα.

Όλα αυτά όμως άλλαξαν μέσα σε ένα φθινοπωρινό βράδυ του 1988, λέει ο Σπέκτερ.
Τότε που ο Ρόμπερτ Μόρις, ένας φοιτητής με πατέρα στην Εθνική Υπηρεσία
Ασφαλείας των ΗΠΑ, άφησε ελεύθερο ­ από λάθος, ισχυρίζεται ακόμα και σήμερα,
που είναι καθηγητής στο ΜΙΤ ­ ένα «σκουλήκι» στο βρεφικό τότε Ίντερνετ.
Δηλαδή, ένα πρόγραμμα-ιό που σύρθηκε σε όλο το Δίκτυο, βγάζοντας νοκ-άουτ ένα
στα 10 κομπιούτερ του Ίντερνετ. Από τότε, ο όρος χάκερ για τον πολύ κόσμο
σημαίνει τον ταλαντούχο «κομπιουτερά» που σκορπά την καταστροφή. Δεν είναι
όμως αυτή η έννοια του όρου για τους ίδιους τους χάκερ. Αυτοί που μπαίνουν σε
δίκτυα για να κάνουν κακό, είναι οι κράκερ. Χάκερ είναι αυτός που θα μπει σε
ένα δίκτυο, θα εντοπίσει τις αδυναμίες του και θα ειδοποιήσει με τον δικό του
τρόπο τους υπεύθυνους του συστήματος για να κλείσουν την τρύπα, σώζοντας έτσι
τη θέση τους, τους πελάτες τους, τα μυστικά της εταιρείας ή του κράτους,
τελικά, την απρόσκοπτη λειτουργία της κοινωνίας.

«Εκείνο το απόγευμα, με τους τρεις χάκερ στο καφέ του Άμστερνταμ, άλλαξε τη
γνώμη μου για το Ίντερνετ», γράφει ο Σπέκτερ, εντυπωσιασμένος και ανήσυχος.
«Ακόμα το χρησιμοποιώ για να κάνω αγορές, όμως η μάχη ανάμεσα στους χάκερ και
τους υπόλοιπους μοιάζει σαν μια κούρσα εξοπλισμού, την οποία οι κακοί είναι
σίγουρο πως θα κερδίσουν».

Η ελπίδα

Υπάρχει, βέβαια, ένα ίχνος ελπίδας, που οφείλεται στις έρευνες επιστημόνων,
ιδίως στον τομέα σχεδιασμού ηλεκτρονικών προγραμμάτων που λειτουργούν όπως το
ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα. Το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει ένα ξένο
σώμα που έχει εισχωρήσει στον οργανισμό και το πολεμά για να το εξοντώσει.
Κάτι ανάλογο προσπαθούν να καταφέρουν για τους υπολογιστές και τα δίκτυα
επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο του Νιού Μέξικο. Αλλά η πολύπλοκη δομή του
Ίντερνετ δεν τους βοηθά ιδιαίτερα. Παρ’ όλα αυτά, ακούγονται και μερικές
αισιόδοξες φωνές: «Οι άνθρωποι μπορούν να καταστρέψουν και τον φυσικό μας
κόσμο, να κλέψουν, να σκοτώσουν», λέει ο Μπρους Σνάιερ, ειδικός σε θέματα
ασφαλείας.Μπορείς μήπως να μπεις σε ένα σούπερ μάρκετ και να ζητήσεις μία
συσκευή που προλαβαίνει έναν φόνο;

Η κοινωνία μας τα ‘χει πάει αρκετά καλά όσον αφορά την πρόληψη των φόνων,
χωρίς να υπάρχει η απόλυτη ή η τεχνολογική λύση ενάντια στον φόνο, στη
ληστεία, στην κλοπή».