Προσοχή: Τα «εξωτικά» … καραδοκούν

Το γιγαντιαίο αφρικανικό σαλιγκάρι, το τρελό μυρμήγκι, η μύγα της γλυκιάς
πατάτας και το φίδι του καφέ δέντρου δεν είναι… ινδιάνικα ονόματα ζώων αλλά
μερικά από τα πιο επικίνδυνα «εξωτικά» είδη του πλανήτη. Πρόκειται για είδη
του φυτικού ή του ζωικού βασιλείου που εισβάλλουν σε μία περιοχή, με τον ένα ή
τον άλλο τρόπο, και ανατρέπουν την ισορροπία των εκεί οικοσυστημάτων
προκαλώντας συχνά μεγάλες καταστροφές.

Το τοξικό φύκι caulerpa taxifolia είναι ένα από τα 100 πιο επικίνδυνα είδη στη λίστα της (IUCN). Έχει βρεθεί στη Μεσόγειο, αλλά προς το παρόν όχι στην Ελλάδα

Πριν από λίγες ημέρες η Παγκόσμια Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (WCU) έδωσε
στη δημοσιότητα τη λίστα με τα 100 πιο επικίνδυνα εξωτικά είδη (alien
species). Οι όροι που επίσης χρησιμοποιούνται είναι αλλόχθονα ή εισαχθέντα από
τον άνθρωπο. «Εξωτικό ονομάζουμε ένα είδος που καταλαμβάνει τον χώρο των
ντόπιων συγγενικών ειδών ή ειδών που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο της
διατροφικής αλυσίδας και παίρνει την τροφή τους», εξηγεί ο κ. Νίκος
Χαραλαμπίδης, βιολόγος θαλάσσης και υπεύθυνος εκστρατειών του ελληνικού
γραφείου της Greenpeace.

Στην Ελλάδα

Μερικά από τα είδη της λίστας βρίσκονται και στην Ελλάδα, δεν θεωρούνται όμως
«εξωτικά». Όπως διευκρινίζει ο κ. Πάνος Παναγιωτίδης, ερευνητής στο Εθνικό
Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, ένα είδος που προκαλεί καταστροφές όταν εισαχθεί σε
μία χώρα μπορεί να ζει κανονικά σε μία άλλη περιοχή, χωρίς κανένα πρόβλημα.
Γι’ αυτό άλλωστε και στη λίστα υπάρχει η γάτα, η αλεπού, ο κάβουρας και άλλα
είδη που συναντούμε σε αφθονία στην Ελλάδα.

Στις κατηγορίες των θαλασσίων ειδών βρίσκεται το φύκι caulerpa taxifolia, ένα
είδος τοξικό, που είναι γνωστό ότι καταστρέφει το οικοσύστημα. Το είδος έχει
βρεθεί στη Μεσόγειο, αλλά όπως λέει ο κ. Παναγιωτίδης, όχι στις ελληνικές
θάλασσες. Εμφανίστηκε στη Μεσόγειο το 1984, πιθανώς από απόβλητα του ενυδρείου
του Μονακό, που κατέληξαν στη θάλασσα. Προσαρμόζεται εύκολα στα κρύα νερά και
όπου έχει εντοπιστεί έχει καταστρέψει μεγάλες εκτάσεις αυτόχθονων λιβαδιών
στον βυθό, που χρησιμεύουν ως πηγή τροφής για πολλούς θαλάσσιους οργανισμούς.

«Εμείς όμως έχουμε εντοπίσει εδώ ένα άλλο είδος caulerpa, ένα επίσης “εξωτικό”
τοξικό φύκι, που έχει βρεθεί παντού στην Ελλάδα, το οποίο δεν υπήρχε
παλιότερα. Προς το παρόν δεν έχει προκαλέσει πρόβλημα, όμως το παρακολουθούμε
και δεν ξέρουμε πού θα καταλήξει».

Μέδουσα

Η πέρκα του Νείλου θεωρείται το χειρότερο εξωτικό είδος που έχουν παρατηρήσει οι επιστήμονες. Η εισβολή του στην αφρικανική Λίμνη Βικτωρία, τη δεκαετία του ’50, αφάνισε 200 είδη ντόπιων ψαριών, αλλοίωσε το οικοσύστημα της περιοχής και στάθηκε η αιτία να χάσει τη δουλειά του μεγάλο μέρος του πληθυσμού

Επίσης, ένα είδος μέδουσας, από τις επικίνδυνες της λίστας της WCU, έχει
εντοπιστεί σε μικρές συγκεντρώσεις στο Βόρειο Αιγαίο. Είναι το είδος
mnemiopsis leidyi, που έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα στη Μαύρη
Θάλασσα, προκαλώντας την έντονη παρουσία πλαγκτόν, που στερεί την τροφή από τα
ψάρια. «Έχουμε επίσης σε μικρά νούμερα στη χώρα μας τα είδη της πέστροφας και
του κυπρίνου που αναφέρονται στη λίστα, τα οποία δεν παρουσιάζουν κανένα
κίνδυνο για το οικοσύστημα».

Το πρόβλημα της εισβολής αλλόχθονων ειδών θεωρείται η δεύτερη στον κόσμο αιτία
εξαφάνισης φυτών και ζώων μετά την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Οι
ειδικοί προτείνουν μέτρα που βοηθούν στην αντιμετώπιση του φαινομένου, τα
οποία οδηγούν σε πρακτικές καλύτερης διαχείρισης και μείωσης των περιστατικών
βιολογικής εισβολής που παίρνουν οι αρχές σε πολλές χώρες. Για τον καλύτερο
συντονισμό των ειδικών έχει δημιουργηθεί το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Εισβολής
Εξωτικών Ειδών (GISP).

Η λίστα με τα 100 επικίνδυνα είδη βρίσκεται στη διεύθυνση http: //www.issg.org/database. Τα
αντιπροσωπευτικά είδη του φυτικού και ζωικού βασιλείου που περιλαμβάνονται
επελέγησαν με βάση τον βαθμό επιρροής τους στη βιοποικιλότητα και τις
ανθρώπινες δραστηριότητες μιας περιοχής. Για να συμπεριληφθούν όσο περισσότερα
είδη γίνεται, αναφέρεται μόνο ένα είδος από κάθε γένος. Υπάρχουν όμως και
πολλά άλλα που θεωρούνται εξίσου επικίνδυνα.

Ο καρπός του δέντρου γκουάβα βρίσκεται σε αφθονία στη Βραζιλία, όμως όταν συναντάται σε άλλες περιοχές, συμπεριφέρεται σαν παράσιτο και προκαλεί καταστροφές στο περιβάλλον. Έχει χαρακτηριστεί ανεπιθύμητο στη Χαβάη και στον Άγιο Μαυρίκιο

Μία από τις μεγαλύτερες γνωστές καταστροφές που έχει προκαλέσει η εισβολή
«εξωτικού» είδους σε μία περιοχή παρατηρήθηκε στη Λίμνη Βικτωρία στην Αφρική.
Το 1954 εισήχθη εκεί η πέρκα του Νείλου, ως αντίμετρο στη δραστική μείωση των
αποθεμάτων ψαριών, λόγω υπεραλιείας. Προκάλεσε την εξαφάνιση 200 ενδημικών
ψαριών, λόγω ανταγωνισμού για τα αποθέματα τροφής. Αυτή ήταν μόνο η αρχή: Η
σάρκα της πέρκας του Νείλου είναι πιο λιπαρή από τα ντόπια ψάρια της λίμνης
και έτσι οι ψαράδες έκοβαν περισσότερα δέντρα για να ανάψουν φωτιές για να
στεγνώσει η ψαριά τους. Αυτό προκάλεσε διάβρωση του εδάφους στις ακτές της
λίμνης, αυξάνοντας τις ποσότητες των θρεπτικών συστατικών στο νερό. Γεγονός
που επέτρεψε σε φύκια και υάκινθους να εισχωρήσουν στην λίμνη, προκαλώντας με
τη σειρά τους μείωση των επιπέδων του οξυγόνου και τον θάνατο ακόμα
περισσότερων ψαριών. Η καταστροφή ολοκληρώθηκε όταν πολλοί ντόπιοι που
εργάζονταν στην τοπική βιομηχανία αλιείας έχασαν τη δουλειά τους.

Ένα σύστημα σχεδιάζει την ενεργειακή ταυτότητα των κτιρίων

Συνέβη σε όλα σχεδόν τα κτίρια στα οποία επεχείρησαν να μετρήσουν την
ενεργειακή απόδοσή τους. Βρήκαν τους θερμοστάτες σε λάθος θέση, μέτρησαν πολύ
υψηλές απώλειες θερμότητας και εξαιρετικά χαμηλά κέρδη… Τα ακριβή στοιχεία,
τα οποία περιγράφουν κέρδη και απώλειες, παρέχονται με ένα… «τσεκ απ» σε
οποιοδήποτε κτίριο μιας πόλης ­ μια «ακτινογραφία» της ενεργειακής
συμπεριφοράς του. Το ειδικό σύστημα, το οποίο κάνει τη διάγνωση και μπορεί να
εντοπίσει προβλήματα, «διαρροές» και σπατάλες, υπάρχει.

Βρίσκεται εγκατεστημένο στην «καρδιά» της ενεργειακής κατανάλωσης, στο σύστημα
κεντρικής θέρμανσης ή κλιματισμού ενός κτιρίου και χάρη σ’ αυτό έχει ήδη
δημιουργηθεί η ενεργειακή ταυτότητα 58 κτιρίων στην πρωτεύουσα. Όπως εξηγεί ο
κ. Σπύρος Πρεβεζάνος, οικονομολόγος, ο οποίος σχεδίασε το συγκεκριμένο σύστημα
σε συνεργασία με τον κ. Γρηγόρη Μαλτέζο, ενεργειολόγο-μηχανικό: «Χάρη στη νέα
αυτή τεχνολογία μπορούμε να έχουμε ακριβή ενεργειακή χαρτογράφηση για κάθε
κτίριο ξεχωριστά και έτσι να συνεχίζουμε με παρεμβάσεις που θα μειώνουν την
κατανάλωση ενέργειας και θα στοχεύουν στην προστασία του περιβάλλοντος».

«Το σύστημα Ρ-Beds (Prevezanos Building Energy Diagnostic System) έχει τη
δυνατότητα να καταγράφει αναλυτικά και μετρήσιμα δεδομένα που περιγράφουν την
ενεργειακή συμπεριφορά ενός κτιρίου», εξηγεί ο κ. Πρεβεζάνος, το μεγαλύτερο
παράπονο του οποίου είναι πως «ενώ η τεχνολογία αυτή έχει παρουσιαστεί σε
δεκάδες επιστημονικά συνέδρια, στην Ελλάδα και διεθνώς, οι αρμόδιοι φορείς
επιλέγουν να κωφεύουν». Ο ίδιος αναφέρει το παράδειγμα μιας πολυκατοικίας 25
ετών στην Κυψέλη: «Μετρήσαμε με ακρίβεια ότι το 55,4% της ενέργειας χανόταν
και το 34,2% εχρησιμοποιείτο για να ζεστάνει το νερό. Έμενε μόνο ένα 10% για
να διατηρήσει τη θερμοκρασία στον χώρο. Μετά τις επεμβάσεις, το 54,5% της
ενέργειας αξιοποιείται για να συντηρήσει τη θερμοκρασία, καθόλου ενέργεια δεν
καταναλώνεται για να ζεστάνει το νερό και το ποσοστό εκείνης που χάνεται
(ανύψωση θερμοκρασιών) πέφτει στο 45%».

Το σύστημα Ρ-BEDS καταγράφει τον χρόνο λειτουργίας και τον χρόνο παύσης του
καυστήρα ή της αντλίας θερμότητας και τη θερμοκρασία του αέρα στο περιβάλλον
του κτιρίου.

Μνημείο στα πυρηνικά

Μνημείο στα πυρηνικά έστησαν χθες ακτιβιστές της Greenpeace μπροστά στο
αρχηγείο του κόμματος των Πρασίνων στο Βερολίνο, θάβοντας στο τσιμέντο του
πεζοδρομίου ραδιενεργό χώμα από τα πυρηνικά εργοστάσια του Sellafield στη
Βρετανία και της La Hague στη Γαλλία. Οι οικολόγοι διαμαρτύρονται για την
πρόσφατη συμφωνία της γερμανικής κυβέρνησης με τους υπεύθυνους στα ενεργειακά
ζητήματα της χώρας, η οποία θα οδηγήσει στο κλείσιμο όλων των πυρηνικών
εργοστασίων της Γερμανίας μέχρι το 2018. Από την πλευρά της όμως η κυβέρνηση
του Σρέντερ αποκαλεί τη συμφωνία ιστορική.

Έκθεση με αντικείμενα αρχαίας ναυτιλιακής τεχνολογίας

Ο υπολογιστής των Αντικυθήρων και άλλα αντικείμενα της αρχαίας ναυτιλιακής
τεχνολογίας παρουσιάζονται στην έκθεση «Ναυπηγική και ναυτιλιακά μετρητικά
όργανα στην αρχαία Ελλάδα», που διοργανώνεται στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών
μέχρι τις 17 Ιουνίου. Η έκθεση γίνεται με την ευκαιρία του εμπλουτισμού των
εκθεμάτων του Τεχνικού Μουσείου Θεσσαλονίκης με επτά μοντέλα αρχαίων ελληνικών
και βυζαντινών πλοίων. Ανάμεσα στα εκθέματα βρίσκονται πολλά ναυτικά όργανα,
που αποτελούν τμήμα της συλλογής «Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας» των εκδόσεων
Αίολος. Σε αυτά περιλαμβάνονται η πλινθίς του Ιππάρχου, μια ουράνια σφαίρα,
ένα ρωμαϊκό και ένα ελληνικό ηλιακό ρολόι, ένα ηλιακό ρολόι των Φιλίππων, ένα
βυζαντινό ρολόι – ημερολόγιο, ένας βυζαντινός και ένας αραβικός αστρολάβος.
Επίσης, παρουσιάζονται το ανάγλυφο Λένορμαν, ο κοχλίας του Αρχιμήδη και τρία
μοντέλα μηχανισμών εκτόξευσης υγρού πυρός από τα βυζαντινά καράβια δρόμωνες.

Η έκθεση περιλαμβάνει ακόμα ομοιώματα πλοίων από την προϊστορική περίοδο μέχρι
και τους βυζαντινούς χρόνους ­ των οποίων δημιουργός είναι ο Ηλίας Καρδίμης ­
όπως πλοίο της Θήρας, πεντηκόντορος, διήρης εκατόντορος, σάμαινα, πλοίο της
Κυρήνειας (ολκάς) και αθηναϊκές τριήρεις πριν και μετά τον 5ο π.Χ. αιώνα.

Τη γνώση και την εμπειρία του μεταφέρει το Ελληνικό Κέντρο Περίθαλψης Αγρίων
Ζώων και Πουλιών, στη Γιουγκοσλαβία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία, στα πλαίσια
του προγράμματος DAC, του ΟΟΣΑ. Το ΕΚΠΑΖ έχει αναλάβει να εκπαιδεύσει και να
βοηθήσει στη δημιουργία υποδομής για προγράμματα επανένταξης άγριων ζώων σε
συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς των χωρών αυτών.

Συνεχίζονται και αυτήν την Κυριακή (17 Ιουνίου) τα καλοκαιρινά παιχνίδια του
Panda Club από το WWF-Ελλάς, με έναν περίπατο στην Πάρνηθα που ξεκινά στις 10
το πρωί και φιλοδοξεί να φέρει τα παιδιά στα… ίχνη του ελαφιού. Οι
διοργανωτές περιμένουν από τα παιδιά να ανακαλύψουν μόνα τους μυστικά της
χλωρίδας και της πανίδας, να δουν πώς λειτουργεί ένα δασικό οικοσύστημα και τι
πιέσεις δέχεται ένα περιαστικό δάσος.

Ολοκληρώνεται σήμερα το συνέδριο με θέμα «Ηλεκτρονική Πολιτεία: Νέοι ορίζοντες
για τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα», που διοργανώνει το «Economist» σε
συνεργασία με τη βρετανική πρεσβεία (ξενοδοχείο «Divani Caravel»). Θέματα
συζήτησης είναι η εφαρμογή της ηλεκτρονικής πολιτείας και η επιρροή της στον
δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, η στρατηγική της Βρετανίας, η αναμόρφωση της
Δημόσιας Διοίκησης, cyber security κ.λπ. Πληροφορίες στη διεύθυνση http: //www.hazliseconomist.com.

Το συνέδριο πληροφορικής «Strategic’s 1st SouthEastern Europe ΙΤ FORUM 2001»
διοργανώνεται στις 18 και 19 του μήνα, με κεντρικό θέμα «Η μεγάλη μεταμόρφωση
– Η Πληροφορική και το Ίντερνετ ξαναγράφουν τους επιχειρηματικούς κανόνες στη
ΝΑ Ευρώπη». Στο συνέδριο, θα εξεταστεί το πετυχημένο παράδειγμα της Ιρλανδίας
στην Πληροφορική. Συμμετέχουν περισσότεροι από 300 επιχειρηματίες, ανώτερα
στελέχη Πληροφορικής κ.ά. από όλη την Ευρώπη. Πληροφορίες στη διεύθυνση http:
//www.strategic.gr/events/itforum2001.

Τρία σπουδαία διεθνή επιστημονικά συνέδρια της Επιστήμης των Υπολογιστών
διοργανώνονται τον Ιούλιο στην Κρήτη από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών
της Πάτρας: 13o συμπόσιο παράλληλων αλγορίθμων και αρχιτεκτονικών παράλληλων
και κατανεμημένων υπολογιστικών συστημάτων (SPAA 2001, 4-6 Ιουλίου, Aldemar
Knossos Royal Hotel), 33ο ετήσιο συμπόσιο πάνω στη θεμελιώδη έρευνα της
Επιστήμης των Υπολογιστών (STOC 2001, 6-8 Ιουλίου), 28η διεθνής συνάντηση για
τις γλώσσες και τον προγραμματισμό (ICALP 2001, 8-12 Ιουλίου), όπου θα
απονεμηθεί το «Turing Award», το Νόμπελ των υπολογιστών. Πληροφορίες:
061-273.496, http:
//www.spaa-conference.org, http:
//sigact.acm.org/stoc01, http: //www.cti.gr/icalp01.