Ο Μπλερ πανηγυρίζει, ο Χέιγκ φεύγει, η στερλίνα πέφτει

Τα επινίκια. Ο Τόνι Μπλερ, με τη σύζυγό του Σέρι, γίνονται δεκτοί με πανηγυρισμούς από οπαδούς των Εργατικών, μετά την ανακοίνωση της μεγάλης νίκης

Ιστορική και μεγάλη ήταν η εκλογική νίκη του Τόνι Μπλερ. Πρώτο της θύμα είναι
ήδη ο αρχηγός των Συντηρητικών Ουίλιαμ Χέιγκ, που ανακοίνωσε ότι θα παραιτηθεί
από την ηγεσία του κόμματος. Ένα ακόμη θύμα είναι ίσως η πολιτική, αφού τέτοια
αποχή είχε να σημειωθεί από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Με όλες σχεδόν τις έδρες ­ πλην 18 της Βόρειας Ιρλανδίας ­ να έχουν διατεθεί,
ο Τόνι Μπλερ και οι Εργατικοί μπαίνουν στη δεύτερη πενταετή θητεία τους με 413
έδρες ­ πολύ περισσότερες από τις 330 επί συνόλου 659 εδρών της Βουλής των
Κοινοτήτων που απαιτούνται για τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης. Σύμφωνα
με τα προσωρινά αποτελέσματα, οι Συντηρητικοί περιορίζονται σε 164 έδρες, ενώ
οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες του Τσαρλς Κένεντι, που τα πήγαν πολύ καλά,
αποσπούν 50 έδρες, επτά παραπάνω από τις προηγούμενες εκλογές. Οι Εργατικοί
φέρονται να συγκεντρώνουν ποσοστό 43% των ψήφων, οι Συντηρητικοί 32,1% και οι
Φιλελεύθεροι Δημοκράτες 18,2%.

Εμφανώς απογοητευμένος από το αποτέλεσμα, ο Συντηρητικός ηγέτης Ουίλιαμ Χέιγκ,
αφού προηγουμένως συνεχάρη τον Τόνι Μπλερ για τη νίκη του, ανακοίνωσε την
παραίτησή του από την ηγεσία του κόμματος. Η πρόθεση του Χέιγκ να παραιτηθεί
κλόνισε τη στερλίνα, καθώς οι χρηματαγορές θεωρούν ως πιθανότερο ενδεχόμενο να
εκλεγεί στη θέση του ένας πιο ευρωπαϊστής ηγέτης. Λίγα μόλις λεπτά μετά την
ανακοίνωση της παραίτησης του Χέιγκ, η στερλίνα είχε βυθιστεί στην πιο χαμηλή
ισοτιμία της των 15 τελευταίων χρόνων έναντι του δολαρίου.

«Πριν από τέσσερα χρόνια είχαμε εκλεγεί εν μέσω κάποιας ευφορίας, ύστερα από
18 χρόνια συντηρητικής διακυβέρνησης», δήλωσε ο νικητής Μπλερ. «Γνωρίζαμε
πάντα ότι χρειαζόμασταν αυτή την επανεκλογή για να ολοκληρώσουμε το έργο που
αρχίσαμε, για το οποίο δεν αρκεί μόνο μια θητεία».

Από τα πρώτα κι όλας exit polls γινόταν φανερό εκείνο που εδώ και μήνες
προέβλεπαν όλες οι δημοσκοπήσεις: μια σαρωτική νίκη των Εργατικών και κατά
συνέπεια μια βαριά ήττα των Συντηρητικών, που όπως ήταν φυσικό δεν μπορούσε
παρά να οδηγήσει σε αλλαγές στην κομματική ηγεσία.

Οι εκλογές σημαδεύτηκαν από ένα επεισόδιο βίας ­ ένοπλοι άνοιξαν πυρ εναντίον
αστυνομικών ­ στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου αναμενόταν με ενδιαφέρον το εκλογικό
αποτέλεσμα λόγω των συνεπειών που θα μπορούσε να έχει στην ειρηνευτική
διαδικασία.

Με την προχθεσινή θριαμβευτική νίκη του, ο Τόνι Μπλερ αναδεικνύεται ο πιο
επιτυχημένος ηγέτης στην εκατονταετή ιστορία του κόμματός του: είναι ο πρώτος
Εργατικός πρωθυπουργός στον οποίο αναθέτει ο λαός και δεύτερη συνεχή θητεία.

Το πιο γερό χαρτί του αρχηγού των Εργατικών ήταν η διαχείριση της οικονομίας:
η ανεργία και ο πληθωρισμός περιορίστηκαν στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και μία
γενεά.

Σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, οι Συντηρητικοί δεν
κατόρθωσαν να βρουν την επαφή τους με τους ψηφοφόρους. Πεισματικά, ο Χέιγκ
έκανε βασικό προεκλογικό θέμα την εγκατάλειψη της στερλίνας προς χάριν του
ευρώ, τη στιγμή που οι ψηφοφόροι θα επιθυμούσαν να ακούσουν περισσότερα για τα
σχολεία ή τα νοσοκομεία. Μάλιστα, είχε δηλώσει πως θεωρούσε αυτές τις εκλογές
σαν ένα δημοψήφισμα για τα σχέδια του Μπλερ, να εντάξει τη Βρετανία στο ενιαίο
ευρωπαϊκό νόμισμα. Όμως, με επιδεξιότητα, ο Μπλερ φρόντισε να κρατήσει το ευρώ
σε χαμηλή προτεραιότητα στην προεκλογική ατζέντα του, λέγοντας ότι οι Βρετανοί
θα αποφασίσουν αργότερα γι’ αυτό το ζήτημα, με δημοψήφισμα.

Με δεδομένη τη συντριπτική κοινοβουλευτική πλειοψηφία των Εργατικών ­ και
συνεπώς τον καταποντισμό της αντιπολίτευσης ­ καθώς και το υψηλό ποσοστό της
αποχής, που έφτασε στο 58%, ίσως έχουν δίκιο εκείνοι οι πολιτικοί αναλυτές που
υποστηρίζουν ότι ο μεγάλος ηττημένος των προχθεσινών εκλογών είναι η πολιτική.
Ήταν η μεγαλύτερη αποχή στην ιστορία της χώρας από το 1918.

«Νομίζω ότι οι άνθρωποι εγκατέλειψαν την πολιτική», λέει ο Ντέιβιντ Μπλάνκετ,
ο οποίος αναμένεται να αναλάβει υπουργός Εσωτερικών στη νέα κυβέρνηση.
«Ιδιαιτέρως οι νέοι, δεν θεωρούν ότι η πολιτική είναι κάτι που αφορά τη ζωή
τους».

Θρησκευόμενος, μπασκετμπολίστας, ηθοποιός, κιθαρίστας

Αυτά που ξέρουμε για το πρόσωπο του Τόνι Μπλερ δεν είναι λίγα. Ξέρουμε πως
είναι θρησκευόμενος. Ξέρουμε πως είναι αθλητικός τύπος σε λογικά πλαίσια (ήταν
αρχηγός της ομάδας μπάσκετ στο κολέγιο Fettes). Ξέρουμε πως στο σχολείο είχε
επιτυχία ως ηθοποιός. Ξέρουμε πως παίζει κιθάρα ή τουλάχιστον πως περιφέρει
μία μαζί του. Ποια είναι όμως η πραγματική φύση του Τόνι Μπλερ; Πολλά έχουν
γραφεί πάνω στο θέμα, καθώς και για την ικανότητά του να αρέσει σε όλους
ταυτοχρόνως. Πώς τα καταφέρνει; «Το πρώτο πράγμα που πρέπει να έχει κανείς στο
μυαλό του για να εξηγήσει το φαινόμενο αυτό είναι το γεγονός ότι ο Τόνι Μπλερ
ελέγχει σε εντυπωσιακό βαθμό την προσωπικότητά του», εξηγεί ο Τζον Ρέντουλ,
πολιτικός σχολιαστής του «Ιντιπέντεντ» και συγγραφέας μιας πρόσφατης
βιογραφίας του Βρετανού πρωθυπουργού. «Είναι ένας γνήσιος πολιτικός, αλλά
καταφέρνει να εμφανίζεται σαν τον τύπο της διπλανής πόρτας. Ο μπλερισμός δεν
είναι ιδεολογία. Αντιπροσωπεύει αυτό που επιθυμεί η πλειοψηφία της μεσαίας
τάξης ­ ένα Φορντ, μια πολυμελή οικογένεια και μια σύγχρονη σύζυγο».

Ποια είναι η σχέση του με τη σύζυγό του, τη Σερί;

«Είναι ο πρώτος πολιτικός του σύμβουλος. Έχουν εξαιρετική σχέση. Από φοιτητές
της Νομικής ήθελαν και οι δύο να ασχοληθούν με την πολιτική. Όταν ήταν 15
χρόνων, η Σερί επαναλάμβανε πως θα γινόταν η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της
Βρετανίας. Αλλά την πρόλαβε η Θάτσερ».

Και όταν ερευνούσατε τα χρόνια της νεότητάς του για να γράψετε τη βιογραφία
του, τι σας έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση;

«Η μεγάλη προσοχή που έδινε στην εικόνα του. Στο κολέγιο απαγορευόταν να έχει
τα μαλλιά του πιο μακριά από τον γιακά του πουκάμισου. Κι έτσι αυτός, που τα
άφηνε πολύ μακριά, τα πασάλειβε με λίπος για να τα κρύβει πίσω από τον λαιμό.
Ο Μπλερ είχε επίσης ανέκαθεν μια πολύ σοβαρή σχέση με τις γυναίκες. Είναι
γνωστές μόνον έξι φιλενάδες του, και φαίνεται πως τις είχε διαλέξει καλά, αφού
όλες έχουν αρνηθεί να μιλήσουν στον Τύπο».

Ποια επιρροή είχε επάνω του η οικογένειά του;

«Ο πατέρας του, ο Λίο, ήταν ένας εξαιρετικά φιλόδοξος δικηγόρος που ήθελε να
γίνει βουλευτής των Συντηρητικών. Ακούραστος στη δουλειά, έπαθε μια αποπληξία
στα σαράντα του που τον άφησε άλαλο για τρία χρόνια. Για τον Τόνι, που ήταν
τότε ένδεκα χρόνων, ήταν ένα πολύ ισχυρό τραύμα».

Έχει άραγε τη στόφα του μεγάλου ηγέτη;

«Είναι ακόμη πολύ νέος. Αλλά ουδείς, ούτε καν οι εχθροί του, υποστηρίζει πως
είναι σε θέση να οδηγήσει το έθνος. Έχει μεγάλο πάθος για το μέλλον της
ενωμένης Ευρώπης και είμαι πεπεισμένος πως, έπειτα από δύο θητείες, θα
μπορούσε θαυμάσια να περάσει στη διεθνή σκηνή».

Πιθανός διάδοχος ο Μάικλ Πορτίλο

Μάικλ Πορτίλο. Ο 48χρονος βουλευτής των Συντηρητικών είχε σκεφθεί και στο παρελθόν να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος

Η απόφαση του Ουίλιαμ Χέιγκ να παραιτηθεί από την ηγεσία του Συντηρητικού
Κόμματος πυροδοτεί έναν αγώνα διαδοχής που πρέπει να έχει ολοκληρωθεί, όπως ο
ίδιος διευκρίνισε, πριν από το συνέδριο του κόμματος, τον ερχόμενο Οκτώβριο.
Πολλοί πολιτικοί σχολιαστές εκτιμούν ότι μετά την απόρριψη της δεξιάς, «σώστε
τη στερλίνα», στάσης του Χέιγκ από τους ψηφοφόρους, οι Συντηρητικοί θα
προτιμήσουν έναν πιο κεντρώο ή ευρωπαϊστή ηγέτη.

Επικρατέστερος δελφίνος, πάντως, φέρεται να είναι ο 48χρονος Μάικλ Πορτίλο,
σκιώδης υπουργός Οικονομικών και πρώην υπουργός Άμυνας. Ο Πορτίλο, άλλωστε,
έχει παραδεχθεί ότι και στο παρελθόν είχε σκεφθεί να διεκδικήσει την ηγεσία
του κόμματος ­ το 1995, όταν ο τότε πρωθυπουργός, Τζον Μέιτζορ, είχε
προκαλέσει τους εσωκομματικούς αμφισβητίες να «μιλήσουν ή να σωπάσουν». Μετά
την επανεκλογή του στο βρετανικό Κοινοβούλιο, ο Πορτίλο δεσμεύτηκε να μη
διεκδικήσει την ηγεσία από τον Χέιγκ. Διορίστηκε σκιώδης υπουργός Οικονομικών,
αλλά η φημολογία για τις μακροπρόθεσμες βλέψεις του συνεχίστηκε.

Αν αποφασίσει να θέσει υποψηφιότητα, είναι πιθανόν να βρει πολλούς
υποστηρικτές: παρόλο που στο παρελθόν είχε ταχθεί ανοιχτά κατά του ευρώ,
τελευταία έχει υιοθετήσει μια πιο διακριτική στάση. Μολαταύτα, η άποψή του ότι
οι Συντηρητικοί πρέπει να επαναπροσδιοριστούν ως ένα πιο ανεκτικό κόμμα ­ και
η ομολογία του ότι είχε ομοφυλοφιλικές «εμπειρίες» ως φοιτητής ­ ενδέχεται να
περιορίσουν την υποστήριξή του μεταξύ των απλών μελών του κόμματος.

Πέρα από τον Πορτίλο, πιθανοί υποψήφιοι για την ηγεσία των Συντηρητικών
θεωρούνται: η 53χρονη Αν Γουίντεκομπ, σκιώδης υπουργός Υγείας και πρώην
υπουργός Εσωτερικών, η οποία είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στους οπαδούς του
κόμματος για τον μαχητικό της χαρακτήρα και περιγράφει τον εαυτό της «ως
ευρω-σκεπτικίστρια αλλά όχι ευρω-ανόητη»· ο 47χρονος Ντάνκαν Σμιθ, σκιώδης
υπουργός Άμυνας και πρώην αξιωματικός της επίλεκτης Σκωτσέζικης Φρουράς, ο
οποίος θεωρείται από τα αποτελεσματικότερα μέλη της σκιώδους κυβέρνησης· και ο
52χρονος Ντέβιντ Ντέιβις, πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Δημοσίων
Λογαριασμών, ο οποίος θεωρείται ωστόσο αουτσάιντερ και δεν έχει δεδηλωμένες
φιλοδοξίες.