Έρχεται καταιγίδα επιθετικών εξαγορών στην Ευρώπη

Η γερμανική Μάνεσμαν απέτυχε στην προσπάθειά της να κλείσει τον δρόμο στην επιθετική προσφορά εξαγοράς της βρετανικής Βόνταφον

Έπειτα από μαραθώνιες συνεδριάσεις που διήρκεσαν περίπου 12 χρόνια, οι
Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν πρόσφατα στην ψήφιση ενός νόμου που θα διευκολύνει
την πραγματοποίηση επιθετικών εξαγορών, αλλά θα δυσκολέψει τις προσπάθειες των
επιχειρήσεων να αμυνθούν σε προτάσεις επιθετικών εξαγορών μέσω της πώλησης
μετοχών σε «φιλικούς» μετόχους.

Η συμφωνία αποτελεί σημείο καμπής για την πορεία των ευρωπαϊκών
επιχειρηματικών ομίλων, καθώς δίνει τον τελευταίο λόγο για την αποδοχή
προτάσεων επιθετικών εξαγορών, όχι στις διοικήσεις των επιχειρήσεων, αλλά
στους μετόχους της επιχείρησης.

Παρά το γεγονός ότι η νέα νομοθεσία δεν θα τεθεί σε ισχύ στο σύνολό της πριν
από το 2006, η συμφωνία είναι πολύ πιθανό να αυξήσει τον αριθμό των
διασυνοριακών επιθετικών προσφορών εξαγορών στην Ευρώπη. Ο αριθμός αυτός
αυξήθηκε τελευταία, με πολλές από τις μεγάλες επιχειρήσεις παραγωγής και
διάθεσης ηλεκτρικής ενέργειας να σπεύδουν να εξαγοράσουν εταιρείες εκτός των
συνόρων τους.

Η συμφωνία υπεγράφη παρά τις έντονες αντιρρήσεις της τελευταίας στιγμής που
εξέφρασε η Γερμανία, η μεγαλύτερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εκπρόσωποι
της Γερμανίας επιθυμούσαν να δώσουν στις επιχειρήσεις περισσότερη δικαιοδοσία
για την απόκρουση επιθετικών προσφορών εξαγορών με τακτικές όπως αυτή του
«δηλητηριώδους χαπιού», το οποίο προβλέπει την έκδοση νέων μετοχών και την
ακόλουθη αύξηση του κόστους εξαγοράς της εταιρείας από τον επίδοξο αγοραστή.

Αντιρρήσεις

Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία Φολκσβάγκεν αντιδρούσε έντονα στην υπογραφή
της συμφωνίας και ο διευθύνων σύμβουλός της, Φέρντιναντ Πιέχ, έχει δηλώσει στο
παρελθόν ότι ανησυχεί για τον κίνδυνο η εταιρεία του να γίνει στόχος
επιθετικής εξαγοράς. Οι γερμανικές επιχειρήσεις έχουν και κακές μνήμες από την
πραγματοποίηση διασυνοριακών επιθετικών εξαγορών. Για παράδειγμα, ο βρετανικός
όμιλος κινητής τηλεφωνίας Βόνταφον εξαπέλυσε επιθετική προσφορά εξαγοράς και
πέτυχε την απόκτηση του πλήρους ελέγχου του γερμανικού ομίλου Μάνεσμαν, ο
οποίος ήταν ιδιοκτήτης πολλών εταιρειών κινητής τηλεφωνίας στην Ευρώπη.

Η Μάνεσμαν, παρά το γεγονός ότι θεωρείται το διαμάντι της γερμανικής
βιομηχανίας, δεν κατάφερε πέρυσι να διατηρήσει την ανεξαρτησία του και
συνθηκολόγησε όταν κατάλαβε ότι οι μέτοχοί του ήταν έτοιμοι να πουλήσουν τις
μετοχές τους στη Βόνταφον. Η Φολκσβάγκεν προς το παρόν απολαμβάνει προστασία
από το να γίνει στόχος επιθετικών εξαγορών, επειδή η νομοθεσία του γερμανικού
ομόσπονδου κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας διαθέτει το 18% των μετοχών της και
ελέγχει περίπου το 20% των ψήφων στη γενική συνέλευση της εταιρείας. Επιπλέον,
ωφελείται και από την ειδική νομοθεσία, τον αποκαλούμενο νόμο της Φολκσβάγκεν,
ο οποίος απαγορεύει σε οποιονδήποτε μέτοχο να ελέγχει περισσότερο από το 20%
των ψήφων.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές αρχές προστασίας του ανταγωνισμού γίνονται όλο και
περισσότερο επικριτικές για την προστασία που απολαμβάνει η Φολκσβάγκεν, αλλά
και την προστασία που απολαμβάνουν πολλές πρώην κρατικές ευρωπαϊκές
επιχειρήσεις μέσω του σημαντικού μεριδίου τους που βρίσκεται στο χαρτοφυλάκιο
των κυβερνήσεων. Οι νέες πιέσεις από τις ευρωπαϊκές αρχές προστασίας του
ανταγωνισμού ενόχλησαν ακόμη περισσότερο το διευθύνοντα σύμβουλο της
Φολκσβάγκεν.

Και άλλες γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες ανησύχησαν από τη συμφωνία που
υπεγράφη στο Λουξεμβούργο. Ο Βέντελιν Βίντεκινγκ, ο διευθύνων σύμβουλος της
αυτοκινητοβιομηχανίας Πόρσε, δήλωσε μιλώντας στο περιοδικό «Ντερ Σπίγκελ» ότι
«δεν μπορεί να φανταστεί πως το κορυφαίο στέλεχος μιας επιχείρησης θα είναι
αβοήθητο αν μια άλλη επιχείρηση θέλει να καταπιεί την εταιρεία του».

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν υπογράψει συμφωνία για τις επιχειρηματικές εξαγορές
πριν από αρκετούς μήνες. Η συμφωνία αυτή ήρθε ύστερα από 12 χρόνια
διαπραγματεύσεων και έχει στόχο τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού νομικού
πλαισίου που θα κάνει τις επιχειρήσεις περισσότερο ανοικτές στους μετόχους
τους.

Μέχρι τον περασμένο Απρίλιο, η σχετική νομοθεσία φαίνεται να είχε τη στήριξη
και της Γερμανίας. Ωστόσο, στη συνέχεια η γερμανική κυβέρνηση εξέπληξε τους
γείτονές της ανακοινώνοντας ότι επιθυμούσε την αλλαγή ορισμένων κρίσιμων
σημείων στις προτάσεις για τον κώδικα πραγματοποίησης εξαγορών.

Ένα από αυτά τα κρίσιμα στοιχεία ήταν και η παράγραφος που προβλέπει πως η
διοίκηση μιας εταιρείας θα πρέπει να παραμένει ουδέτερη έναντι των επιθετικών
προσφορών εξαγορών και πριν προχωρήσει στη λήψη αμυντικών μέτρων, να παίρνει
την έγκριση των μετόχων. Τελικά, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι
Γερμανοί διαπίστωσαν ότι είχαν απέναντί τους τους εκπροσώπους των υπολοίπων 14
χωρών της Ευρωπαϊκής ‘Ένωσης.

Περίοδος χάριτος

Η συμφωνία που υπεγράφη στο Λουξεμβούργο δίνει τη δυνατότητα στις ευρωπαϊκές
κυβερνήσεις να κάνουν τη σχετική κοινοτική οδηγία εθνικό δίκαιο το αργότερο
έως το τέλος του 2005. Έτσι, οι αναλυτές της ευρωπαϊκής επιχειρηματικής αγοράς
υποστηρίζουν ότι το κύμα διασυνοριακών εξαγορών και συγχωνεύσεων θα αργήσει.
«Δεν πρόκειται να συμβεί η κατακόρυφη αύξηση των εξαγορών που περιμένουν
πολλοί. Αυτό δεν πρόκειται να γίνει ούτε στη Γερμανία», λέει ο Ομάρ Μπαγιούμι,
επικεφαλής του τμήματος εξαγορών και συγχωνεύσεων στη γερμανική τράπεζα
Κόμερτσμπανκ.

Τα καλά νέα είναι ότι, τουλάχιστον από τη σκοπιά των επενδυτών, οι δυνάμεις
πίσω από την τάση για περισσότερες εξαγορές στην Ευρώπη, επιθετικές ή φιλικές,
θεωρούνται πλέον ισχυρότερες από νομικά εμπόδια. Μια γενική τάση προς τις
πολυμετοχικές επιχειρήσεις, σε συνδυασμό με την ανάγκη των επιχειρήσεων για τη
δημιουργία διεθνούς μετοχικής βάσης, κάνει τις ευρωπαϊκές εταιρείες να
αναζητούν και να αποδέχονται όλο και περισσότερο εξαγορές και συγχωνεύσεις.

Επιπλέον, ορισμένοι αναλυτές σημειώνουν ότι και μόνο το γεγονός πως η σχετική
νομοθεσία θα υπάρχει στον ορίζοντα, θα κάνει πολλές επιχειρήσεις να
συμπεριφέρονται σαν να βρίσκεται σε ισχύ. Και αυτό διότι θα γνωρίζουν ότι αργά
ή γρήγορα θα πρέπει να συμπεριφερθούν με τον τρόπο που θα υπαγορεύει η νέα
νομοθεσία. Το παράδειγμα της εξαγοράς της Μάνεσμαν από τη Βόνταφον αποτελεί
την απόδειξη ότι αν θέλουν κάτι οι μέτοχοι, τα νομικά εμπόδια δεν μπορούν να
τους σταματήσουν.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Σπύρος Δημητρέλης