Οι τρεις πτυχές του προβλήματος των Σκοπίων

Όταν διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία και η μία μετά την άλλη οι διάφορες Δημοκρατίες
ανεξαρτητοποιούνταν, τα Σκόπια υπερηφανεύονταν ότι ήταν η μόνη που έκανε τη
μετάβαση αναίμακτα. Και αυτή δεν ήταν η μόνη διαφορά της από τις «αδελφές» ­
αν και έχει μια μεγάλη μειονότητα Αλβανών, αυτοί πάντα μετείχαν στην πολιτική
ζωή του τόπου.

Τώρα, μία δεκαετία και πλέον αργότερα, η Δύση και οι γείτονες της ΠΓΔΜ
φοβούνται ότι η φτωχή Δημοκρατία θα είναι η τελευταία στην αλυσίδα των
αιματηρών αναταραχών στα Βαλκάνια ­ και, φυσικά, αναζητούν τις ­ ή τι ­
πταίει.

Η κύρια αιτία, όπως όλοι συναινούν, είναι το Κόσοβο. Και αυτό με δύο
παραμέτρους ­ ότι αφενός μεν η εκεί εξέλιξη ενεθάρρυνε το «κρυφό» αίτημα των
Αλβανών για μεγαλύτερη ή και πλήρη αυτονομία, αφετέρου η συνεχιζόμενη
αβεβαιότητα για το οριστικό καθεστώς του Κοσόβου ωθεί τους εξτρεμιστές
Αλβανούς ολόκληρης της περιοχής να εκβιάζουν με τη βία για ανεξαρτησία.

Επιπλέον, το προηγούμενο του Κοσόβου ­ δηλαδή, η αμέριστη στήριξη εκ μέρους
των ΗΠΑ και της Δύσης προς τους Αλβανούς ­ δημιούργησε την εντύπωση πως το
αίτημα για Μεγάλη Αλβανία ή απόσχιση είναι αποδεκτό.

Στο κλίμα αυτό, οι σκοπιανές κυβερνήσεις δεν φρόντισαν να ξεριζώσουν τους
σπόρους που δημιουργούν τις απαιτήσεις για αυτονομία. Δεν αντιμετώπισαν στην
τελευταία δεκαετία τα ζητήματα των πολιτικών δικαιωμάτων, της ιδιοκτησίας, της
εκπαίδευσης, της γλώσσας και της αντιπροσώπευσης στην τοπική αυτοδιοίκηση ­
όλα αιτήματα της αλβανικής μειονότητας. Μόνον πρόσφατα, και υπό την πίεση της
διεθνούς κοινότητας, συναίνεσε στη λειτουργία του Πανεπιστημίου του Τέτοβο, το
οποίο θα έχει και τμήμα στην αλβανική γλώσσα.

Η καθυστέρηση αυτή στην κατοχύρωση της ισονομίας των Αλβανών, σε συνδυασμό με
το ότι οι τελευταίοι βλέπουν πως σύντομα θα είναι πλειοψηφία στη χώρα, καθώς ο
ρυθμός γεννήσεων είναι πολύ ανώτερος των Σλαβομακεδόνων, δημιούργησε μια
κάποια συμπάθεια, ακόμη και μεταξύ ειρηνόφιλων Αλβανών, για τους αντάρτες του
UCK.

Όλα τα παραπάνω αποτέλεσαν τη βάση ­ η αντίστροφη μέτρηση, όμως, άρχισε τον
Ιανουάριο του 2001, με μια σειρά από φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα. Μια σειρά
από επιθέσεις σε αστυνομικά τμήματα χωριών κοντά στα σύνορα με το Κόσοβο, η
δολοφονία ενός άοπλου Αλβανού πατατοκαλλιεργητή από σκοπιανές δυνάμεις και,
κυρίως, η συμφωνία ΠΓΔΜ – Σερβίας για τον καθορισμό των μεταξύ τους συνόρων.

Οι επιθέσεις στα αστυνομικά τμήματα αποδίδονται αρχικά σε έναν πόλεμο της
μαφίας για τον έλεγχο των εγκληματικών δραστηριοτήτων της περιοχής, από το
λαθρεμπόριο μέχρι τους οίκους ανοχής. Γρήγορα, ωστόσο, γίνεται φανερό ότι
άνδρες του UCK, από τη Νότια Σερβία, καταφεύγουν στην ΠΓΔΜ, καθώς η περιοχή
«τους» περνάει σιγά σιγά στα χέρια της Γιουγκοσλαβίας του κ. Κοστούνιτσα.
Εξτρεμιστές Αλβανοί εισέρχονται και από το Κόσοβο, καθώς το ΝΑΤΟ αδυνατεί να
ελέγξει την κίνηση προσώπων, όπλων και χρημάτων από το Κόσοβο προς τα Σκόπια.
Εκεί, στρατολογούνται και ντόπιοι Αλβανοί, ενώ το «κύκλωμα» του UCK ταυτίζεται
με το «κύκλωμα» της μαφίας, που θέλει να κρατήσει τις διόδους ανοικτές.

Την ίδια στιγμή, στο όνομα των δικαιωμάτων των Αλβανών, συγκεντρώνονται
χρήματα από την αλβανική διασπορά ­ κυρίως, στην Ελβετία και τις Ηνωμένες
Πολιτείες. Χρηματοδοτήσεις ανεξέλεγκτες και παράνομες, που καταλήγουν
ολόκληρες στα χέρια των ανταρτών. Όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές μυστικές υπηρεσίες
διαπιστώνουν ότι ο οπλισμός των ανταρτών είναι σύγχρονος, γεγονός που
προϋποθέτει χρήμα.

Η θρυαλλίδα, ίσως, ήταν η υπογραφή της συμφωνίας με τη Σερβία για τα σύνορα.
Οι Αλβανοί αρνούνται να την εγκρίνουν στη Βουλή ­ περνάει μόνο με τις ψήφους
των Σλαβομακεδόνων ­ και υποστηρίζουν ευθέως ότι η Σερβία δεν έχει δικαίωμα να
υπογράφει για το τμήμα των συνόρων με το Κόσοβο. Παράλληλα, δυσκολεύει με την
εφαρμογή της το πέρα-δώθε των ανταρτών και των μαφιόζων στην ευρύτερη περιοχή.

Διπλωματικές πηγές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να αποκλεισθεί και το
ενδεχόμενο μια ύστατης συνολικής επίθεσης του UCK, που θέλει να εκβιάσει τα
πράγματα ­ αφενός για ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου, αφετέρου για καθεστώς
ευρείας αυτονομίας στη δυτική ΠΓΔΜ.