ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δυόμισι δισεκατομμύρια δολάρια

Το Prozac ίσως να οδηγεί σε αυτοκτονίες, ίσως και όχι. Φαίνεται, πάντως,
ότι καταστρέφει ακαδημαϊκές καριέρες.

Ντέηβιντ Χήλυ. Οι απόψεις του για τις επιπτώσεις του Prozac αποδείχθηκαν μοιραίες

Ένας από τους λόγους που ο Ντέηβιντ Χήλυ ήθελε τη θέση του καθηγητή στο Κέντρο
Τοξικομανίας και Πνευματικής Υγείας (CAMH) του φημισμένου Πανεπιστημίου του
Τορόντο ήταν για να είναι πιο κοντά στους ανθρώπους που παρακολουθεί. Ένας από
τους λόγους που το Πανεπιστήμιο του Τορόντο ήθελε τον βρετανό ψυχο-φαρμακολόγο
στις τάξεις του ήταν επειδή εκτιμά τις έρευνές του για τα αντικαταθλιπτικά
φάρμακα. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Χήλυ δέχθηκε επισήμως τη θέση και άρχισε
να ψάχνει σχολεία για τα παιδιά του. Στις 30 Νοεμβρίου, λίγες εβδομάδες πριν
από την οριστική εγκατάστασή του, έδωσε μια διάλεξη στο CAMH που
χειροκροτήθηκε, όπως είχε χειροκροτηθεί νωρίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες και
το Παρίσι. Επτά ημέρες αργότερα, έλαβε ένα e-mail από τον Ντέηβιντ
Γκόλντμπλουμ, επικεφαλής ψυχίατρο του Κέντρου, ο οποίος τον ενημέρωνε ότι μετά
τη διάλεξη αυτή η συνεργασία τους δεν είναι πλέον δυνατή.

Τι συνέβη εκείνη την ημέρα; Τι είπε ο δρ Χήλυ που προκάλεσε τη μήνι των
Καναδών; Η απάντηση περικλείεται σε δύο αριθμούς και μία μελέτη. Ο πρώτος
αριθμός αντιστοιχεί στα κέρδη που αποκόμισε πέρυσι η φαρμακευτική εταιρεία Eli
Lilly από την εμπορία του Prozac: 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο δεύτερος
αριθμός αποτελεί την «ενίσχυση» που έχει λάβει το CAMH από την εταιρεία τα
τελευταία χρόνια: πάνω από 1,5 εκατομμύριο δολάρια. Και η μελέτη, που φέρει
την υπογραφή του Ντέηβιντ Χήλυ, υποστηρίζει ότι 250.000 άνθρωποι σε όλο τον
κόσμο έχουν αποπειραθεί να θέσουν τέλος στη ζωή τους εξαιτίας του Prozac. Απ’
αυτούς, οι 25.000 τα κατάφεραν.

Στη διάλεξή του, ο βρετανός καθηγητής αναφέρθηκε σε μερικά από αυτά τα
στοιχεία. Για την Eli Lilly, που είχε μόλις ξαναρίξει στην αγορά το Prozac με
το όνομα Sarafem για να ξεπεράσει τον σκόπελο της λήξης της αποκλειστικής
εκμετάλλευσής του, η συντήρηση αυτής της συζήτησης ήταν ό,τι χειρότερο
μπορούσε να περιμένει. Τα επόμενα βήματα της εταιρείας δεν μπορούν να
αποδειχθούν. Το βέβαιο είναι ότι ο Χήλυ έχασε τη δουλειά του. Και ότι ένας
ορκισμένος εχθρός του, που χαρακτηρίστηκε πρόσφατα «ο ισχυρότερος άνδρας της
ψυχιατρικής», έχει στενούς δεσμούς τόσο με την Eli Lilly όσο και με άλλες δύο
εταιρείες που παρασκευάζουν τέτοια φάρμακα. Τον λένε Τσαρλς Νέμεροφ, και
διδάσκει ψυχοφαρμακολογία στο Πανεπιστήμιο Έμορυ της Ατλάντα.

Όπως είναι φυσικό, η εταιρεία Eli Lilly αρνείται κάθε ανάμιξη στην υπόθεση. Ο
Γκόλντμπλουμ ισχυρίζεται ότι στην απόφασή του συνετέλεσαν πολλοί παράγοντες. Η
Καναδική Ένωση Πανεπιστημιακών Καθηγητών, όμως, είναι κατηγορηματική: η
αποπομπή του Χήλυ αποτελεί προσβολή της ακαδημαϊκής ελευθερίας στον Καναδά. Ο
εναγκαλισμός των πανεπιστημίων από τις πολυεθνικές είναι ασφυκτικός.