ΔΡΟΜΟΙ

Ο Μακβέι…

… πρόκειται να εκτελεστεί στις 16 Μαΐου. Ο βομβιστής της Οκλαχόμας τα
κατάφερε να εξοργίσει πάλι τους Αμερικανούς: σε μια συνέντευξή του χαρακτήρισε
«παράπλευρες απώλειες» τα 19 παιδιά που ήταν μεταξύ των 168 θυμάτων του. Αυτό
το αποκρουστικό σχόλιο έκανε τον Μακβέι ακόμη πιο μισητό στην αμερικανική
κοινωνία. Αυτή η έλλειψη συμπόνοιας για τα πιο αθώα από τα θύματά του
προκάλεσε δικαιολογημένα αισθήματα οργής και αποστροφής. Δεν υπάρχει
αμφιβολία, πως ο Μακβέι είναι ένας ιδιαίτερα ειδεχθής και ωμός εγκληματίας.
Όμως, αυτοί που έρχονται σήμερα να τον κρίνουν ­ δηλαδή η υπόλοιπη κοινωνία ­
ίσως να μην είναι ούτε τόσο άσπιλοι όσο θα ήθελαν να πιστεύουν ούτε τόσο
απόμακροι από παρόμοιες δικαιολογίες για φόνους αθώων.

Οι άνθρωποι…

… συχνά υποκύπτουν στον πειρασμό να πιστέψουν πως ο σκοπός αγιάζει τα μέσα,
πως «ο πόλεμος είναι κόλαση», βρίσκοντας δικαιολογίες για τους φόνους ανθρώπων
που δεν άξιζαν τον θάνατο. Δεν έχουμε ξεχάσει ακόμη από πού ανέσυρε ο Μακβέι
την αντισηπτική φράση «παράπλευρες απώλειες». Επινοήθηκε από το Πεντάγωνο στον
Πόλεμο του Κόλπου, για να περιγράψει τον θάνατο αθώων Ιρακινών από τους
μαζικούς βομβαρδισμούς του 1991 ­ ήταν μια προσπάθεια να συσκοτιστούν και να
δικαιολογηθούν αυτοί οι θάνατοι με μια οργουελιανή γλώσσα. Σε μια μόνο
περίπτωση, «παράπλευρες απώλειες» ήταν ο θάνατος 313 ανθρώπων σε ένα καταφύγιο
της Βαγδάτης που βομβαρδίστηκε σκόπιμα από τους δυτικούς συμμάχους. Όταν είχε
ερωτηθεί για την έκταση των ιρακινών απωλειών, ο τότε αρχιστράτηγος Κόλιν
Πάουελ είχε απαντήσει: «Είναι κάτι που δεν με ενδιαφέρει ιδιαίτερα». Τα ίδια,
πάνω κάτω, είχε πει και η Αμερικανίδα πρώην υπουργός Εξωτερικών Μαντλίν
Ολμπράιτ, όταν είχε ερωτηθεί για τα 500.000 παιδιά που έχασαν τη ζωή τους
εξαιτίας των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράκ.

Η φράση…

… «παράπλευρες απώλειες», όταν βγαίνει από το στόμα του Μακβέι, είναι μάλλον
ένας σαρκασμός της αμερικανικής κυβέρνησης και της κοινωνίας, για τη δική τους
επαίσχυντη αδιαφορία, σχολιάζουν οι «Λος Άντζελες Τάιμς». Το ρητορικό σχήμα
«παράπλευρες απώλειες» είχε επίσης επιστρατευθεί για τις επιθέσεις σε τρένα
που μετέφεραν αμάχους, σε κονβόι με πρόσφυγες και στη σερβική τηλεόραση στον
πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου.

Οι ψυχολογικές…

… αυτές άμυνες φυσικά δεν περιορίζονται μονάχα στην αμερικανική κοινωνία.
Αποτελούν παγκόσμιο φαινόμενο. Η εκλογίκευση του φόνου αθώων είναι προφανής
και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων. Οι
ισχυρισμοί από τους Αμερικανούς πως οι πόλεμοι στον Περσικό Κόλπο και στο
Κοσσυφοπέδιο ήταν «δίκαιοι», από τους Παλαιστίνιους πως η απελευθέρωση πρέπει
να επιτευχθεί «με κάθε αναγκαίο μέσον» ή από τους Ισραηλινούς πως πρέπει να
κατοχυρώσουν την ασφάλειά τους «πάση θυσία», απλώς δείχνουν πώς λειτουργεί
πραγματικά αυτή η εκλογίκευση. Από τη στιγμή που αποδεχόμαστε πως ο σκοπός
αγιάζει τα μέσα, η ηθική τύφλωση είναι αναπόφευκτη. Αυτό που δυσκολευόμαστε
ακόμη να αποδεχτούμε είναι πως, πίσω από την τάση μας να εκλογικεύουμε τους
φόνους αθώων, μπορεί να κρύβονται και άλλοι πολλοί Μακβέι.