ΔΡΟΜΟΙ

Στην εποχή…

… της πληροφορίας ποιο είναι άραγε το πιο πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο που
θα άξιζε να έχει κανείς στην κατοχή του; Ο Τζέρεμαϊ Ρίφκιν, συγγραφέας του
βιβλίου «Η εποχή της πρόσβασης», πιστεύει πως είναι οι ραδιοσυχνότητες, το
ηλεκτρομαγνητικό φάσμα: στην εποχή της ασύρματης επικοινωνίας, αυτές οι
συχνότητες κουβαλούν πάνω τους ένα τεράστιο επικοινωνιακό και εμπορικό
«φορτίο». Τα κομπιούτερ μας, τα κινητά μας τηλέφωνα, τα ραδιόφωνά μας και οι
τηλεοράσεις μας, όλα εξαρτώνται από αυτές τις συχνότητες. Και όμως, ελάχιστα
σκεφτόμαστε γι’ αυτές. Τις θεωρούμε «ελεύθερο αγαθό», κάτι σαν το οξυγόνο που
αναπνέουμε. Βέβαια, οι συχνότητες ελέγχονται από τις κυβερνήσεις, που τις
παραχωρούν για εμπορικούς ή άλλους σκοπούς. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση τις
διαχειρίζεται για λογαριασμό του λαού.

Πανίσχυρα…

… επιχειρηματικά συμφέροντα, όμως, ετοιμάζονται να πάρουν τον απόλυτο έλεγχο
των ραδιοκυμάτων. Πώς θα ήταν άραγε ο κόσμος μας, αν μεγαθήρια των μέσων
μαζικής ενημέρωσης, όπως οι εταιρείες Vivendi, Sony, BSkyB, Disney και News
Corporation, αποκτούσαν το ελεύθερο να εμπορεύονται τις ραδιοσυχνότητες σαν να
ήταν αυτές ένα ιδιωτικό περιουσιακό στοιχείο; Κάτι τέτοιο μαγειρεύεται ήδη
στην Ουάσιγκτον. Εκπρόσωποι επιχειρήσεων έχουν ζητήσει από την αμερικανική
κυβέρνηση την άδεια να υπενοικιάσουν σε τρίτους συχνότητες τις οποίες τους
έχουν παραχωρήσει οι αρμόδιες αρχές. Αν το πετύχουν, γράφει ο Ρίφκιν στην
εφημερίδα «Guardian», τότε το εθνικό κράτος θα χάσει και το τελευταίο
απομεινάρι της ισχύος του: τη δυνατότητα να ελέγχει τις επικοινωνίες μέσα στα
όρια της επικράτειάς του. Η μέθοδος για το ξεπούλημα έχει δοκιμαστεί σε άλλους
τομείς. Πρώτα, μερική ιδιωτικοποίηση που θα επιτρέπει στους κατόχους αδειών να
τις πωλούν ή να τις υπενοικιάζουν σε τρίτους. Ύστερα, ολοκληρωτική εκχώρηση
του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από την κυβέρνηση στον ιδιωτικό τομέα. Η μία
κυβέρνηση θα ακολουθήσει μετά την άλλη και όποια δεν πειθαρχήσει, θα βρεθεί
μπροστά στην απειλή κυρώσεων με πρόσχημα την ελευθερία του εμπορίου.

Ο έλεγχος…

… των ραδιοσυχνοτήτων, αν περάσει στα χέρια των μεγάλων επιχειρήσεων, τι θα
σημάνει άραγε για το δικαίωμα της ελεύθερης επικοινωνίας; Αν η ροή των
επικοινωνιών ελέγχεται από μεγαλοϊδιώτες, πώς θα διασφαλιστεί η ελεύθερη
έκφραση κοινωνικών, πολιτιστικών και πολιτικών απόψεων που θα είναι
διαφορετικές από τις απόψεις των ιδιοκτητών των ραδιοσυχνοτήτων; Θα βρεθούμε
μπροστά σε έναν νέο αυταρχισμό, όσο οι επιχειρήσεις θα αποκτούν ασφυκτικό
έλεγχο των ραδιοκυμάτων; Τι θα συμβεί αν, μαζί με τις ραδιοσυχνότητες, θα
ελέγχουν και το «περιεχόμενο» που κυκλοφορεί σε αυτές; Θα απομείνουμε με
μερικά μεγάλα συγκροτήματα των μέσων μαζικής ενημέρωσης, που θα ρυθμίζουν τον
ανθρώπινο πολιτισμό; Σε μια νέα επικοινωνιακή εποχή, όπου όλοι είναι
διασυνδεδεμένοι με όλους μέσω εμπορικών και τηλεπικοινωνιακών δικτύων, πώς θα
διασφαλιστούν τα προσωπικά δεδομένα από την «αδιακρισία» των ιδιοκτητών των
ραδιοσυχνοτήτων;

Το εμπόριο…

… δεν ακολουθεί πια τη σημαία, αλλά τα συστήματα επικοινωνίας, είχε πει ένας
Αμερικανός αξιωματούχος πριν από είκοσι χρόνια, όταν χάραζε η νέα εποχή. Χωρίς
σημαία, τι προμηνύουν άραγε αυτά τα συστήματα για τις βασικές ελευθερίες και
τη δημοκρατία;