Μοναχικός Ευρωπαίος

Η πρόταση του Γερμανού καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ για τον σχηματισμό
ισχυρής ευρωπαϊκής κυβέρνησης μπορεί να έχει στόχο μια περισσότερο ενωμένη
Ευρώπη, αλλά διχάζει τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γκέρχαρντ Σρέντερ. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντέδρασαν με επιφύλαξη στις προτάσεις του

Ο Γερμανός καγκελάριος δύσκολα θα βρει πολλούς εταίρους που θα συμφωνήσουν με
τις τολμηρές προτάσεις του ­ όπως αυτές διατυπώθηκαν στο γερμανικό περιοδικό
«Ντερ Σπίγκελ» ­ για τον σχηματισμό μιας ομοσπονδιακής Ευρωπαϊκής Ένωσης, με
μια Κομισιόν που θα λειτουργεί ως κεντρική κυβέρνηση και ένα πολύ πιο ισχυρό
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντέδρασαν με επιφύλαξη στις φιλόδοξες
γερμανικές προτάσεις. Όμως, η Βρετανία και η Γαλλία δεν μπόρεσαν να κρύψουν
την ενόχλησή τους ή ακόμη και την οργή τους, θεωρώντας τις προτάσεις Σρέντερ
τουλάχιστον άκαιρες. Σύμφωνα με αυτές, προβλέπεται για το νέο Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο «απόλυτη δημοσιονομική αρμοδιότητα», ενώ το Συμβούλιο Υπουργών,
στο οποίο εκπροσωπούνται τα κράτη-μέλη, μετατρέπεται σε δεύτερο Κοινοβούλιο
σαν τη γερμανική Άνω Βουλή, στην οποία εκπροσωπούνται τα ομόσπονδα κρατίδια.

Το σχέδιο Σρέντερ, αν γίνει αποδεκτό στη συντακτική σύνοδο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης το 2004, θα θέσει τα θεμέλια γι’ αυτό που οι Ευρωπαίοι φεντεραλιστές
αποκαλούν «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης». Στόχος του σχεδίου θεωρείται η
προώθηση του μεταπολεμικού ονείρου της ευρωπαϊκής πολιτικής ενοποίησης και
αντανακλά τις προσπάθειες του Βερολίνου να διαμορφώσει ισχυρότερη γερμανική
ηγεσία στην Ευρώπη.

Μολονότι μπορεί να φαίνονται ελκυστικές σε μικρότερα κράτη όπως το Βέλγιο και
η Ολλανδία, οι γερμανικές ιδέες απέχουν πολύ από το διακυβερνητικό μοντέλο το
οποίο υποστηρίζουν η Βρετανία, η Γαλλία, η Ισπανία και η Σουηδία. Η
συντηρητική αντιπολίτευση στη Βρετανία βρήκε την ευκαιρία ­ εν όψει των
εκλογών της 7ης Ιουνίου ­ να κατηγορήσει τον πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ ότι
αποκρύπτει τις γερμανικές προθέσεις για τη συγκρότηση ενός ευρωπαϊκού
«υπερκράτους».

Οι Γάλλοι

Αν και προτίμησαν να το υποβαθμίσουν, οι Γάλλοι θεώρησαν το γερμανικό σχέδιο
ως μία ακόμη υπόμνηση ότι η Γερμανία κρατάει το ευρωπαϊκό τιμόνι αντί της
Γαλλίας και βρήκαν μια ακόμη αφορμή να «θρηνήσουν» για την ευρωπαϊκή
ανεπάρκεια της γαλλικής πολιτικής ηγεσίας. Ειδικότερα, η απόδοση «απόλυτης
δημοσιονομικής αρμοδιότητας» στο νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θίγει τις γαλλικές
«ευαισθησίες» στην Κοινή Αγροτική Πολιτική. Με νύχια και με δόντια, οι Γάλλοι
αγωνίζονται να διατηρήσουν την επιρροή τους στην ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική
και τις τεράστιες επιδοτήσεις της, που ανέρχονται σχεδόν στον μισό
προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όσο για το υπάρχον Συμβούλιο Υπουργών, γράφει η εφημερίδα «Χέραλντ Τρίμπιουν»,
δεν είναι λίγες οι φορές που έχει επικριθεί ως ένα αντιδημοκρατικό όργανο που
λαμβάνει αποφάσεις εν κρυπτώ. Με τη μετεξέλιξή του σε ένα ανοιχτό νομοθετικό
σώμα, το σχέδιο Σρέντερ ανταποκρίνεται σε αυτό που δικαίως έχει χαρακτηριστεί
«δημοκρατικό έλλειμμα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το μήνυμα του Γκέρχαρντ Σρέντερ ανέλαβε να μεταφέρει στο εξωτερικό ο Γερμανός
υπουργός Εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ, σε ομιλία του στο Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών
Υποθέσεων, στο Δουβλίνο. Σύμφωνα με την εφημερίδα «΄Αιρις Τάιμς», ο Φίσερ
χαρακτήρισε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «υπανάπτυκτο», καθώς οι αποφάσεις του
υπαγορεύονται ακόμη «σχεδόν αποκλειστικά από τις κυβερνήσεις των
κρατών-μελών». Πάντως, τα γερμανικά σχέδια δεν περιορίζονται μόνο στην
Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά επεκτείνονται και στους
τομείς της εξωτερικής πολιτικής, της εσωτερικής ασφάλειας και της μετανάστευσης.

Φεντεραλιστικές προτάσεις

Στη Γερμανία, η εφημερίδα «Σιντόιτσε Τσάιτουνγκ» αποκαλεί τον Σρέντερ
«μοναχικό Ευρωπαίο». Όμως, ανεξάρτητα από την περιορισμένη απήχηση των
γερμανικών φεντεραλιστικών προτάσεων, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν
αναγκαίες τις μεταρρυθμίσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού εκφράζονται φόβοι ότι
η ισχύουσα «διακυβερνητική συνεργασία» θα αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα μετά
τη διεύρυνση με άλλα 12 νέα κράτη-μέλη.

Ο ρόλος

Η Γερμανία επιφύλαξε στον εαυτό της ηγετικό ρόλο στην ευρωπαϊκή διεύρυνση με
τις πρώην σοβιετικές χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, που θα
είναι το επόμενο μεγάλο ευρωπαϊκό εγχείρημα μετά την υιοθέτηση του ενιαίου
νομίσματος. Το ευρωπαϊκό νόμισμα είναι σίγουρα γερμανοκεντρικό ­ και δύσκολα
θα μπορούσε να γίνει αλλιώς.

Όμως, πόσο γερμανικό θα μπορούσε να είναι το πρόσωπο μιας νέας,
φεντεραλιστικής Ευρώπης; Ίσως μόνο τόσο όσο θα μπορούσαν να αντέξουν οι
Βρετανοί και οι Γάλλοι. Όσο για τους Γερμανούς, αυτοί χαίρονται όλοι για τις
προτάσεις Σρέντερ. Ακόμη και η χριστιανοδημοκρατική αντιπολίτευση. Να είναι
άραγε αυτός ένας από τους λόγους που ο Σρέντερ επιμένει τόσο πολύ στις
φεντεραλιστικές προτάσεις του;