ΔΡΟΜΟΙ

Η πολιτική…

… των ονείρων ή τα όνειρα της πολιτικής; Μα δεν είναι το ίδιο; Έτσι
τουλάχιστον πιστεύει ο Γαλλοκαναδός ψυχολόγος Κετς Ντε Βρις, που διευθύνει το
ινστιτούτο Insead στο Φοντενμπλό, την πιο μεγάλη ευρωπαϊκή σχολή για την
παραγωγή μάνατζερ και πολιτικών ηγετών. Στο βιβλίο του «Ηγέτες, γελωτοποιοί
και υποκριτές», που κυκλοφόρησε πριν από δέκα χρόνια, τα γράφει όλα. Καλό
είναι να τα ξαναθυμηθούμε. Έτσι κι αλλιώς τα βρίσκουμε πάντα μπροστά μας. Όταν
το χαμόγελο γίνεται μια μάσκα και η αισιοδοξία ένας τρόπος διαγωγής (Κλίντον),
όταν ανάμεσα στους πολλούς δρόμους εκείνος επιμένει να δείχνει τον δικό του
σαν να μην υπάρχει άλλος (Μπλερ), όταν λέει πως κάθε αγέλη πρέπει να έχει έναν
αρχηγό και δανείζεται γι’ αυτό παραδείγματα από το ζωικό βασίλειο (Σαντάμ),
όταν από τους άλλους ζητάει πάντα την εξάρτηση και βλέπει μέσα τους μονάχα τη
δική του αντανάκλαση (Μπους), ε, τότε είναι βέβαιο πως βρισκόμαστε μπροστά σε
έναν ηγέτη.

Η επιδίωξη…

… της εξουσίας για να είναι γνήσια πρέπει να έχει κάτι παθολογικό, σαν και
εκείνο που έχουν οι ανικανοποίητες παιδικές εμπειρίες: ένα αίσθημα πως λείπει
η αναγνώριση, ένα αίσθημα ανεπάρκειας σαν και εκείνο που αφήνουν οι παιδικές
γενετήσιες εξερευνήσεις. Η εσωτερική στέρηση υποχρεώνει τον ηγέτη να ψάχνει
την εξωτερική αναγνώριση σαν φάρμακο στη νεύρωσή του (Ντε Γκωλ). Οι κοινοί
θνητοί έχουν «σχέδια», οι ηγέτες έχουν «οράματα», όνειρα στα οποία δύσκολα
ξεχωρίζει η πραγματικότητα από την παράνοια. Όταν το όνειρο σβήσει και όλοι
ανοίξουν τα μάτια, σαν απάντηση στη συλλογική αυταπάτη έρχεται η βία του
ηγέτη, που έτσι εκδικείται για το προδομένο όνειρο (Στάλιν). Χωρίς όνειρα δεν
προχωράει η ιστορία. Μα ακόμη και τότε, πρέπει κανείς να ονειρεύεται με μέτρο,
αν δεν θέλει να ξυπνήσει μέσα σε έναν εφιάλτη.

Οι ηγεμόνες…

… οι παλιοί προστατεύονταν από τέτοιους εφιάλτες με τους γελωτοποιούς. Ο
γελωτοποιός έλεγε πράγματα που στο στόμα ενός φιλοσόφου θα του κόστιζαν το
κεφάλι. Με τα γέλια και τα σκέρτσα, ο γελωτοποιός υπενθύμιζε στον ηγεμόνα τον
εφήμερο χαρακτήρα της εξουσίας, γινόταν κάτι σαν θεματοφύλακας της
πραγματικότητας και απέτρεπε τον αφέντη του από ανόητες αποφάσεις. Σήμερα που
έλειψαν οι γελωτοποιοί, είναι απαραίτητος ο αυτοσαρκασμός. Όμως, οι σύγχρονοι
ηγέτες μάς δείχνουν πως λείπει και αυτός. Τα παίρνουν όλα στα σοβαρά, στη θέση
της ειρωνείας βάζουν τη συκοφαντία και έτσι γίνονται αυτοί το ίδιο γελοίοι όσο
ήταν κάποτε οι γελωτοποιοί (Όλοι).

Όλοι…

… σε αυτόν τον κόσμο υποκρινόμαστε έναν ρόλο ­ φτάνει να δούμε πώς φερόμαστε
έξω από το σπίτι μας και μέσα σε αυτό, για να καταλάβουμε πόσο είμαστε όλοι
υποκριτές. Η μόνη διαφορά με τον ηγέτη είναι πως, ενώ εμείς έτσι κι αλλιώς
είμαστε, εκείνος είναι υποχρεωμένος να είναι υποκριτής. Η τέχνη του είναι πως
ξέρει να κάνει τον κόσμο να τον αγαπάει για εκείνο που δεν είναι. Και τόσο
περισσότερο τον αγαπάει, όσο αυτό που του υπόσχεται είναι αδύνατο.