ΔΡΟΜΟΙ

Κάθε περίοδος…

… έχει τη δική της ηθική. Ό,τι είναι σήμερα αποδεκτό, μπορεί να είναι
αποκρουστικό για τις επερχόμενες γενιές. Και αντιστρόφως. Γι’ αυτό ακριβώς,
δύσκολη είναι η πρωτιά που πέτυχε η Ολλανδία: είναι η πρώτη χώρα που
νομιμοποιεί την ευθανασία. Με μεγάλη πλειοψηφία, η Βουλή της ψήφισε τη
νομιμοποίησή της. Αναπόφευκτα, όσοι διαφωνούν με αυτή την απόφαση, θυμήθηκαν
την «κακιά» Γερμανία, όταν οι ναζί σκότωναν συστηματικά ανήμπορους γέρους και
παιδιά.

Οι ναζί…

… είχαν καταφέρει να ευτελίσουν μαζί την ευγονική και την ευθανασία, που και
οι δύο προπολεμικά έχαιραν μεγάλης εκτιμήσεως. Τα ταμπού για την ευθανασία,
όσα στέκονταν ακόμη όρθια λόγω της ναζιστικής εμπειρίας ή λόγω θρησκευτικών
αντιρρήσεων, άρχισαν πριν από μερικά χρόνια να πέφτουν στον βωμό που έστησαν
μερικοί επιστήμονες, το ίδιο φονταμενταλιστές όσο και μερικοί παπάδες. Αυτές
οι σειρήνες της επιστήμης αμβλύνουν τις ηθικές ευαισθησίες του ανθρώπου με τη
γοητευτική αυταπάτη της αθανασίας. Η υπόσχεση είναι ένας κόσμος στον οποίο η
γήρανση ­ ακόμη και ο θάνατος ­ δεν θα είναι πια αναπόφευκτα. Μια μελλοντική
κοινωνία αθανάτων θα μπορεί, άραγε, να επιβάλλει «κάθαρση των γενεών» με την
ευθανασία;

Ένας εφιαλτικός…

… κόσμος θα μπορούσε να υλοποιηθεί σε μια κοινωνία που θα εμφορείται από τα
δόγματα αυτής της νέας κάστας επιστημόνων, που κάθε τόσο ξεφεύγουν από τον
χώρο της επιστήμης και μπαίνουν στα χωράφια της θρησκείας. Η ευθανασία είναι
ένα ζήτημα που εγείρει τα πιο βαθιά ιατρικά, δεοντολογικά και ηθικά ζητήματα.
Για την Εκκλησία, η ευθανασία είναι κατακριτέα, το ίδιο όπως η άμβλωση, αφού
και οι δύο παραβιάζουν την ιερότητα της ζωής ­ κάτι για το οποίο δεν μπορεί να
έχει λόγο παρά μονάχα ο Θεός. Όμως, όπως συμβαίνει και με τις αμβλώσεις, είναι
γεγονός πως σε κάθε χώρα όπου ασκείται η ιατρική ασκείται και η ευθανασία, εδώ
και πολλούς αιώνες.

Το πρόβλημα…

… είναι πάντα πού, ποιος και πώς χαράσσει τη «διαχωριστική γραμμή», για την
οποία είχε μέχρι τώρα αποκλειστική αρμοδιότητα ο Θεός. Σίγουρα, λίγοι άνθρωποι
θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν το δικαίωμα των συνανθρώπων τους να τερματίσουν
τη ζωή τους, όταν είναι καταδικασμένοι να κουβαλούν χωρίς ελπίδα τον σταυρό
μιας βαριάς αρρώστιας με βασανιστικό, αφόρητο και αδιάκοπο πόνο. Το Βατικανό
καταδίκασε την ολλανδική απόφαση ως προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Πόσο, όμως, είναι πιο αξιοπρεπές να αρνείται κανείς να επιταχύνει έναν
αναπόφευκτο και εναγώνιο θάνατο; Από την άλλη μεριά, τι ακριβώς θα πει
«αφόρητος πόνος»; Ποιος μπορεί να νιώσει τον αφόρητο πόνο τού ψυχικά ασθενούς,
εκείνου που πάσχει από χρόνια κατάθλιψη; Αν ο σωματικά ασθενής έχει το
δικαίωμα της ευθανασίας, πάει άραγε να πει αυτό πως και ο ψυχικά ασθενής έχει
το ίδιο δικαίωμα; Και αν «καθαγιάζεται» το δικαίωμα της ευθανασίας, γιατί όχι
και της αυτοκτονίας; Για μια οριστική απάντηση σε τέτοια ηθικά ερωτήματα δεν
αρκεί η κοινοβουλευτική πλειοψηφία.