ΜΑΤΙΕΣ Μεγάλη Παρασκευή

Είχα πολλές ευκαιρίες, ιδίως τα τελευταία χρόνια, να περάσω τις μέρες του
Πάσχα στο εξωτερικό ­ Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Βρετανία. Τις κλώτσησα όλες.
Γιατί, για μένα, μόνο στην Ελλάδα, μπορεί κανείς να ανοίξει την ψυχή του στον
Επιτάφιο Θρήνο και να πετάξει στους ουρανούς τη νύχτα της Ανάστασης. Και στα
Ιεροσόλυμα, βεβαίως. Όπου, κάθε γωνιά, είναι δεμένη με το Θείο Δράμα. Και ένα
«ιερό ρίγος» συγκλονίζει τους προσκυνητές. Κάθε ώρα και κάθε στιγμή.

«Θα σε βρούμε Χριστέ μου πάλι / κάποια Μεγάλη / Παρασκευή / θα κρατούμε /
σταυρό στο χέρι / και το μαχαίρι / με συντριβή / γράφει ο Γκάτσος. Κι ο
Χατζιδάκις απογειώνει τον λόγο με την αξεπέραστη μουσική του. Και το ίδιο
απομεσήμερο, το ίδιο βράδυ, έρχονται από παντού και σμίγουν, τα Μανιάτικα
μοιρολόγια, με τον Ρίτσο και τον Θεοδωράκη. Και το «γιέ μου, σπλάχνο των
σπλάχνων μου» γίνεται ένα με το «Ω γλυκύ μου έαρ», που ψέλνουν οι ψαλτάδες με
τον λαό.

Υπάρχει μια μεγάλη λαϊκή τραγουδίστρια στον Λίβανο. Δεν την γνωρίζει, εδώ,
στην Ελλάδα, ο πολύς κόσμος. Είναι η Φεϊρούζ. Ο τρόπος με τον οποίο λέει το
«Άξιον εστί» και το «Ω γλυκύ μου έαρ», σε καθηλώνει! Δεν μπορώ να περιγράψω τη
φωνή της. Το μόνο που μπορώ να πω, είναι τούτο: όταν την ακούω, αισθάνομαι το
τραγούδι της σαν ευλογία. Και νιώθω ευγνωμοσύνη.

Μεγάλη Παρασκευή, λοιπόν. Ακόμα και οι χαρτοπαίχτες, που δεν σηκώνουν το
κεφάλι από την τσόχα, μπόμπα να σκάσει δίπλα τους, την σέβονται. Κρεμάνε τον
βαλέ. Και περιφέρονται στους δρόμους, αξύριστοι, άπραγοι, αμήχανοι, με δυο
χέρια που δεν ξέρουν τι να τα κάνουν. Ένα μαρτύριο! Αλλά υποτάσσονται στις
επιταγές της μέρας. Βέβαιοι ότι επιτελούν ένα χρέος. Απέναντι στον Ιησού και
την παράδοση.

Έχω γράψει αμέτρητες σελίδες, για τη Μεγάλη Παρασκευή. Παίρνω ένα
χρονογράφημα, στην τύχη. Θα ‘χει δημοσιευθεί στα «ΝΕΑ», πριν από 20 χρόνια.
Αντιγράφω μια παράγραφο: «Κάθε Μεγάλη Παρασκευή, καβαλάω το πράσινο τραμ της
Αχαρνών και ξαναγυρίζω στα εφηβικά μου χρόνια, στον άγιο Παντελεήμονα. Για ν’
ανασάνω, πάλι, ώρα δειλινού, την ευωδιά της άνοιξης και του λειωμένου κεριού.
Για να ξαναντικρύσω, τα μαγευτικά κορίτσια του Επιταφίου. Φορούσαν μπλε-μαύρη
φούστα κι άσπρο πουκαμισάκι. Κρατούσαν στα χέρια κάνιστρα, γεμάτα κομμένα
γιασεμάκια. Και βάδιζαν αργά, πίσω από τους στρατιώτες. Στον ρυθμό του ”Αι
γενεαί πάσαι”. Με το κεφάλι ολόισια μπρος. Και το βλέμμα παραδομένο, ποιος
ξέρει σε ποιον τρυφερό άγγελο του Απρίλη, που με το σπαθί στο χέρι οδηγούσε
την νεκρική πομπή…».

Καλή Ανάσταση.