Σύννεφα στον Βόσπορο

«Η καταστροφή περνάει μέσα από τα Στενά μας» («Τζουμχουριέτ»), «Η Τουρκία
παίρνει νέα μέτρα στα Στενά» («Γενί Σαφάκ»), «Μεγαλώνει η απειλή για τα Στενά»
(«Ραντικάλ»), «Άλλες τρεις χιλιάδες “ωρολογιακές βόμβες” στον Βόσπορο»
(«Μιλιέτ»).

Τα Στενά. Μαύρα σύννεφα έκαναν την εμφάνισή τους στον ορίζοντα των σχέσεων Μόσχας – Άγκυρας για τη διακίνηση πετρελαίου

Ήταν μερικοί από τους τίτλους των τουρκικών εφημερίδων αυτές τις ημέρες που
αναθερμάνθηκε η συζήτηση «του κινδύνου της χρησιμοποίησης των Στενών της
Προποντίδας ως αγωγού πετρελαίου», όταν η Ρωσία άνοιξε δοκιμαστικά τις βάνες
του αγωγού Καζαχστάν – Νοβοροσίσκ.

Στις 27 Μαρτίου άνοιξαν οι βάνες του αγωγού Καζαχστάν – Νοβοροσίσκ, της
μεγαλύτερης επένδυσης που έχει κάνει η Ρωσία τα τελευταία χρόνια, για να
τρέξει το πρώτο πετρέλαιο από τα κοιτάσματα Τενγκίζ του Καζαχστάν (στην
Κασπία) στο λιμάνι Νοβοροσίσκ της Μαύρης Θάλασσας. Αυτό σημαίνει ότι, σε πρώτη
φάση, περίπου 70 εκατομμύρια τόνοι αργού πετρελαίου θα μεταφερθούν στη Δύση
μέσω των Στενών της Προποντίδας.

Μαύρα σύννεφα έκαναν την εμφάνισή τους στον ορίζοντα των σχέσεων Μόσχας –
Άγκυρας λόγω της έντασης των επίσημων δηλώσεων που αντηλλάγησαν επί του
θέματος. Ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών και ειδικός εκπρόσωπος του Βλαντίμιρ
Πούτιν στην Κασπία, Βίκτορ Καλούζνι, δήλωσε: «Η Ρωσία διακινεί 50 εκατομμύρια
τόνους αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Μαρμαρά και πρόκειται να μεταφέρει
άλλα περίπου 70 εκατομμύρια τόνους αρχίζοντας από τον ερχόμενο Ιούνιο. Η
Τουρκία δεν έχει κανένα δικαίωμα να εμποδίσει τη διέλευση ρωσικών πλοίων. Αν
υπάρχει πρόβλημα, ας παρουσιάσει στοιχεία». Ενώ ο εκπρόσωπος του τουρκικού
υπουργείου Εξωτερικών Χουσεΐν Ντιρίοζ απάντησε λέγοντας: «Η Τουρκία έχει
εκφράσει κατά καιρούς και σε υψηλό επίπεδο ότι δεν θα δεχθεί τη χρησιμοποίηση
των τουρκικών Στενών ως πετρελαιαγωγού».

«Μας δένει τα χέρια η Συνθήκη του Μοντρέ», δήλωσαν στην εφημερίδα
«Τζουμχουριέτ» αρμόδιοι της τουρκικής Διεύθυνσης Ναυσιπλοΐας, αλλά «παρ’ όλα
αυτά θα συζητήσουμε με τη Ρωσία την ασφάλεια της Κωνσταντινούπολης».

Τα μέτρα

Ένα από τα μέτρα που σκοπεύει να πάρει η Τουρκία για την ασφάλεια των
διελεύσεων από τα τουρκικά στενά είναι το Σύστημα Ελέγχου και Διεύθυνσης της
Κυκλοφορίας, με οκτώ σταθμούς ραντάρ στον Βόσπορο και πέντε στα Δαρδανέλλια.
Το σύστημα αυτό, το οποίο θα στοιχίσει στην Τουρκία 30 εκατομμύρια δολάρια,
εγκαινιάστηκε στις 28 Ιανουαρίου φέτος, με σκοπό να αποπερατωθεί τον Ιούλιο,
δεν έχει όμως προχωρήσει μέχρι σήμερα πέρα από το σκάψιμο των θεμελίων
(«Μιλιέτ» 3/4). Ένα άλλο μέτρο είναι η εκ νέου κατηγοριοποίηση των διαστάσεων
των πλοίων που θα επιτρέπεται να περνούν τα Στενά. Σήμερα επιτρέπεται η
διέλευση σε πλοία μήκους 300 μέτρων. Με τις νέες ρυθμίσεις, το μήκος αυτό θα
μειωθεί στα 150 μέτρα.

Η Τουρκία, η οποία έχει «θυσιάσει» στον βωμό των σχέσεών της με τις ΗΠΑ τον
αγωγό μεταφοράς πετρελαίου από το Ιράκ στη Μεσόγειο χάνοντας πολλά εκατομμύρια
δολάρια ενοικίου κάθε χρόνο, συμφώνησε έναντι αυτού ­ με την υποστήριξη της
Ουάσιγκτον ­ την αλλαγή των όρων ασφαλείας στη διέλευση των Στενών με τον
Διεθνή Οργανισμό Ναυσιπλοΐας (ΙΜΟ) και άλλαξε το 1994 τον σχετικό κανονισμό.
Εν τω μεταξύ η Άγκυρα ήλπιζε στην κατασκευή (από αμερικανικές εταιρείες) του
αγωγού Μπακού (Αζερμπαϊτζάν) – Τζεϊχάν (Τουρκία), που θα διοχέτευε όλο το αργό
πετρέλαιο της Κασπίας στη Μεσόγειο μέσω Τουρκίας ­ σχέδιο που, αν και δεν έχει
παραπεμφθεί στις καλένδες, φαίνεται πλέον σήμερα ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο
να πραγματοποιηθεί.

Έτσι, σήμερα, το μόνο «χαρτί» που κρατάει στα χέρια της, ως πίεση για την
κατασκευή πετρελαιαγωγών μέσω Τουρκίας, είναι η δυνατότητα να καθυστερεί τα
πλοία στα ανοιχτά του Βοσπόρου για λόγους ασφαλείας. Αυτό υπαινίχθηκε σαφώς
και ο Τούρκος υπουργός Προεδρίας, αρμόδιος για τη ναυσιπλοΐα Ραμαζάν
Μιρζάογλου, σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε ειδικά για το θέμα των Στενών: «Αν
προστεθεί», είπε, «το πετρέλαιο του Καζαχστάν στο φορτίο που περνάει από τον
Βόσπορο, το Στενό θα φράξει. Τα εμπορικά πλοία θα αναγκάζονται να περιμένουν
πάνω από μία εβδομάδα στις εισόδους από τη Μαύρη Θάλασσα και από τον Μαρμαρά».