Ένας κύκλος έκλεισε

Πριν από λίγο καιρό, οι Γερμανοί της γενιάς του ’68, οι επονομαζόμενοι
“68άρηδες”, επέστρεψαν στα μέρη όπου πραγματοποίησαν την επανάστασή τους. Το
συμπέρασμα ήταν ομόφωνο: “Αλλάξαμε τη χώρα μας προς το καλύτερο”.

Μαχητικό παρελθόν. Στο κτίριο αυτό διέμενε ο Γιόσκα Φίσερ στα επαναστατημένα νιάτα του

Στη διάρκεια του 1968 και τα χρόνια που ακολούθησαν, το Βερολίνο και άλλες
γερμανικές πόλεις μετατρέπονταν συχνά σε πεδία μάχης ανάμεσα στην αστυνομία
και σε διαδηλωτές ­ φοιτητές στην πλειοψηφία τους ­ που διαμαρτύρονταν για τον
πόλεμο του Βιετνάμ και τις “ναζιστικές” επιρροές στη μεταπολεμική Δυτική
Γερμανία.

Τρεις δεκαετίες αργότερα, είδαν το φως κάποιες φωτογραφίες που απεικόνιζαν τον
νυν υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας και μέλος των Πρασίνων, Γιόσκα Φίσερ, να
γρονθοκοπεί έναν αστυνομικό στη διάρκεια μιας διαδήλωσης στη Φρανκφούρτη, το
1973. Το σκάνδαλο ταρακούνησε την κεντροαριστερή κυβέρνηση της χώρας.

Οι συντηρητικοί απαίτησαν την παραίτηση του Φίσερ και τον κατηγόρησαν ότι
διατηρούσε σχέσεις με την Ομάδα Μπάαντερ-Μάινχοφ, άλλως γνωστή ως Φράξια
Κόκκινου Στρατού (RAF), την ακροαριστερή οργάνωση που τρομοκρατούσε τη
Γερμανία για χρόνια με απαγωγές και δολοφονίες.

Ο Γιόσκα Φίσερ εξακολουθεί να είναι δημοφιλής ­ και υπουργός. Κάποιοι από τους
πρώην συντρόφους του, όμως, νιώθουν ότι έχει προδώσει τα ιδανικά του κινήματος
του ’68: όχι μόνο προσχώρησε στο σύστημα, αλλά έστειλε και γερμανικά αεροπλάνα
να βομβαρδίσουν τη Γιουγκοσλαβία στη διάρκεια της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου. Η
αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος γύρω από την ταραχώδη εκείνη περίοδο της
σύγχρονης γερμανικής ιστορίας έκανε τον διευθυντή του ξενοδοχείου «Henrietta»,
στο πρώην Ανατολικό Βερολίνο, να καλέσει τη γενιά του ’68 σε ένα διήμερο
“επανασύνδεσης”.

Στο μνημείο

Εξήντα εκπρόσωποί της ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση. Θέλησαν έτσι να
ξαναζήσουν τις ημέρες της δόξας τους: “Οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι η δεκαετία
του 1960 άλλαξε εκ βάθρων τη Γερμανία”, υποστηρίζει ο δημοσιογράφος Γκίντερ
Τσιντ, ο οποίος ζούσε τότε σε ένα κοινόβιο του Βερολίνου μαζί με άλλους
ριζοσπάστες συναδέλφους του, συμπεριλαμβανομένης και της Ούλρικε Μάινχοφ.
Παραδέχεται όμως ότι το κίνημα του ’68 διέπραξε ένα μοιραίο σφάλμα όταν η
Ούλρικε Μάινχοφ και ο Αντρέας Μπάαντερ συν-ίδρυσαν τη RAF. “Η καταφυγή στην
τρομοκρατία δολοφόνησε το κίνημα διαμαρτυρίας”, λέει.

Ένα χειμωνιάτικο πρωινό του Φεβρουαρίου, λοιπόν, οι επονομαζόμενοι “68άρηδες”
επέστρεψαν στα μέρη όπου έδωσαν τις διάσημες, πλέον, μάχες τους. Επισκέφθηκαν
το μνημείο του πρώτου μάρτυρα του κινήματος, κοντά στην Γερμανική Όπερα του
Βερολίνου. Ο νεαρός φοιτητής Μπένο Όνζοργκ πυροβολήθηκε θανάσιμα από
αστυνομικούς το 1967, στη διάρκεια μίας διαδήλωσης διαμαρτυρίας εναντίον μίας
επίσκεψης του Σάχη του Ιράν…

Οι διαδηλώσεις του 1968 ήταν οι πρώτες μαζικές διαδηλώσεις που
πραγματοποιήθηκαν ποτέ στη νεαρή Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Ανώτεροι αξιωματούχοι του ναζιστικού καθεστώτος είχαν επιστρέψει τότε σε
θέσεις κύρους, και η αστυνομία είχε επιστρέψει στις παλιές, απολυταρχικές της
μεθόδους. Οι εκπρόσωποι της «γενιάς του ’68» είναι πεπεισμένοι ότι οι
διαδηλώσεις τους κατέδειξαν τη σημασία της ελευθερίας του λόγου και της
έκφρασης, και ως εκ τούτου έθεσαν τα θεμέλια της πρώτης αληθινής γερμανικής δημοκρατίας.

Υπέκυψε στο δέλεαρ της επαναστατικής βίας

Γιόσκα Φίσερ. Εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι το κίνημα του ’68 διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην εδραίωση της δημοκρατίας στη χώρα

Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, πολλά
γερμανικά πανεπιστήμια είχαν καταληφθεί από ριζοσπάστες φοιτητές. Διοργάνωναν
θυελλώδεις πολιτικές συζητήσεις και τακτικές μαζικές διαδηλώσεις και
συνέτασσαν μανιφέστα ενάντια στον “δυτικό ιμπεριαλισμό”.

Ο Γιόσκα Φίσερ παρακολουθούσε διαλέξεις γύρω από τον μαρξισμό στο Πανεπιστήμιο
της Φρανκφούρτης, αν και δεν ήταν επίσημα γραμμένος σε αυτό. Ο αυτοδίδακτος
μαρξιστής έγινε ηγετική φιγούρα στην ομάδα Επαναστατικός Αγώνας, και έπιασε
δουλειά σε ένα εργοστάσιο αυτοκινήτων προκειμένου να αναμοχλεύσει την
επαναστατικότητα των εργατών.

Το παραδέχτηκε

Ο νυν υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας έχει παραδεχθεί το σφάλμα που έκανε ως
νέος να υποκύψει στο δέλεαρ της επαναστατικής βίας. Εξακολουθεί όμως να
υποστηρίζει ότι το κίνημα του ’68 διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην
εδραίωση της γερμανικής δημοκρατίας. Σε μία ομιλία του στο Λονδίνο, τον
περασμένο Ιανουάριο, ο Φίσερ είπε ότι το κίνημα διαμαρτυρίας έδωσε πνοή στο
κόμμα του, τους Πρασίνους. Και αυτό επέφερε “τη συμμετοχή ριζοσπαστικών
αριστερών ομάδων στη δημοκρατική διαδικασία”. “Είναι πολύ σημαντικό”,
προσέθεσε, “να κρατάμε στη μνήμη μας τη δεκαετία του 1980”. Ήταν η δεκαετία
που ο Φίσερ εγκατέλειψε τον ακτιβισμό και εισήλθε στην πολιτική, η περίοδος
που οι Πράσινοι αύξησαν σταδιακά τη δημοτικότητά τους προετοιμάζοντας τον
σημερινό τους ρόλο στην κυβέρνηση. Το συμπέρασμά του: “Ήταν μία πολύ
δημιουργική διαδικασία”.