Το ταξίδι του Πάπα στην Αθήνα κι ο Χριστόδουλος

Η απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, να μην αντισταθεί στο
ταξίδι του Πάπα στην Αθήνα, είναι σημαντική. Υπό την ηγεσία του Αρχιεπισκόπου,
η Εκκλησία έκανε ένα γενναίο βήμα μπροστά. Απομένει να δούμε αν με τους
χειρισμούς που θα γίνουν, το βήμα αυτό θα αποκτήσει την καθοριστική σημασία
που του πρέπει.

Το 1964 ο Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος έκαναν τα πιο σημαντικά
βήματα στην ιστορία της Εκκλησίας την τελευταία χιλιετία: προχώρησαν ο ένας
προς τον άλλον στους Αγίους Τόπους, αγκαλιάστηκαν και αντάλλαξαν ασπασμόν
αγάπης. Τον επόμενο χρόνο, το 1965, έγινε η άρση των αναθεμάτων που είχαν
ανταλλάξει το 1054 οι Εκκλησίες Κωνσταντινούπολης και Ρώμης. Το 1967 ο Πάπας
Παύλος επισκέφθηκε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και προσκύνησε ασπαζόμενος το
χώμα του.

Τα γιγαντιαία εκείνα βήματα, που έβαζαν σε άλλες βάσεις τα εκκλησιαστικά
πράγματα αλλά και ευρύτερα τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με τη Δύση, δεν μπόρεσαν
να έχουν τη συνέχεια που έπρεπε. Οι διάδοχοι των δύο μεγάλων ανδρών δεν είχαν
το ανάστημα εκείνων. Εξάλλου, οι άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, οι σλαβικές και οι
ελληνικές, δεν είχαν τη δύναμη να προωθήσουν την ιστορική δυναμική που
δημιούργησαν ο Αθηναγόρας και ο Παύλος. Οι σλαβικές Εκκλησίες ήταν όλες
αιχμάλωτες των Σοβιετικών, που καλλιεργούσαν το χάσμα της Ορθοδοξίας με τη
Δύση. Η Εκκλησία της Κύπρου βρισκόταν μέσα στη δίνη του αγώνα για την Ένωση. Η
Εκκλησία της Ελλάδος, την ώρα που θα έπρεπε να παίξει τον ιστορικό της ρόλο,
ήταν χωρίς κανένα κύρος, καθώς η ηγεσία της αντιμετωπιζόταν τόσον εσωτερικά
όσο και διεθνώς σαν ένας τροχός στο άρμα της χούντας. Παράλληλα, μέσα σε αυτό
το κλίμα της απομόνωσης, οι θεολογικές μας σχολές έγιναν το εκτροφείο της
ιδεολογίας του σχίσματος ­ της ιδεολογίας που επένδυσε στην αντίθεση Ορθοδόξων
(Ρωμαίων τάχα κι όχι… Ελλήνων!) και Φράγκων (όπως ονομάζονταν οι Ευρωπαίοι).
Πολλοί από τους σημερινούς ιεράρχες ανδρώθηκαν μέσα σε αυτό το νοσηρό
ιδεολογικό κλίμα ­ και είδαμε μάλιστα κάποιους απ’ αυτούς να ζητούν τη
σύγκληση της Ιεραρχίας, ελπίζοντας ότι εκεί θα ανατραπεί η πολιτική που
αποφάσισε να εφαρμόσει η ΔΙΣ υπό την προεδρία του κ. Χριστόδουλου για το
ταξίδι του Πάπα. Αξιοποιώντας την ευρωπαϊκή στροφή της κοινωνίας μας, αλλά και
την ανάγκη της Εκκλησίας να αποκτήσει άμεση σχέση με τους θεσμούς της Ενωμένης
Ευρώπης, η ΔΙΣ και ο Αρχιεπίσκοπος έδωσαν ένα πολύ γερό χτύπημα στις
αγκυλώσεις της Εκκλησίας. Ωστόσο, το χτύπημα από μόνο του δεν είναι πολιτική.
Για να παράξει πολιτική θα χρειασθεί να μην υποχωρήσει ο Αρχιεπίσκοπος κ.
Χριστόδουλος στις κραυγές και τους ψίθυρους όσων του ζητάνε να κρυφτεί πίσω
από κάποιο πρόσχημα. Αν ο Αρχιεπίσκοπος θέλει να έχει η απόφασή του αληθινά
ιστορική σημασία, θα πρέπει να δεχθεί τον Πάπα με την αξιοπρέπεια που αρμόζει
στον Έλληνα Προκαθήμενο της Εκκλησίας. Δεν έχει υποχρέωση να παραγράψει τις
αμαρτίες, να καλύψει τις διαφωνίες ούτε βέβαια να απαλείψει τις ιστορικές
αντιθέσεις. Έχει όμως υποχρέωση να τον τιμήσει και να του μιλήσει τη γλώσσα
της αλήθειας! Κι ό,τι δεν έγινε, μετά την ιστορική συνάντηση του Πατριάρχη
Αθηναγόρα και του Πάπα Παύλου, μπορεί να γίνει τώρα! Και επιτέλους, οι
ιεράρχες μας όλοι πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχουν αποφάσεις που ή
υλοποιούνται σωστά ή δεν πρέπει να λαμβάνονται καθόλου!

Ο κ. Χριστόδουλος είχε τη γενναιότητα να αναλάβει προσωπικά το κόστος της
πολιτικής που βγάζει την Εκκλησία μας από τις φοβίες, τις υστερίες και την
απομόνωση. Κι ας μην αμφιβάλλει κανείς ότι το κόστος αυτό θα είναι πολύ
μεγάλο. Γι’ αυτό και όσοι καταλαβαίνουν τη γενναιότητα και την υπευθυνότητά
του θα χρειασθεί να τον στηρίξουν χωρίς μεμψιμοιρίες. Διότι δεν χρειαζόμαστε
μια χειρονομία απλώς, αλλά μια ενιαία και συνετή πολιτική προς τον δυτικό
κόσμο!

Ο Σωτήρης Μ. Τζούμας είναι επικοινωνιολόγος, πρόεδρος της Ελληνικής
Εταιρείας Δημοσίων Σχέσεων (ΕΕΔΣ).