ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ Η συνταγή του λάστιχου

«Το χρήμα είναι η αιτία που ο κόσμος περιστρέφεται», είναι ο τίτλος ενός νέου
βιβλίου που προβάλλεται πολύ από την «Wall Street Journal» και έχει
συγκεντρώσει το ενδιαφέρον κορυφαίων οικονομικών κύκλων των ΗΠΑ και της
Ευρώπης. Σε αυτό το βιβλίο η συγγραφέας του προτείνει στους απανταχού
«παίκτες» του παγκοσμιοποιημένου οικονομικού συστήματος μία «μαγική συνταγή»
για να αποκομίσουν τεράστια κέρδη.

Είναι η λεγόμενη συνταγή του «λάστιχου». Δηλαδή, προτείνει στους επενδυτές να
συμπεριφέρονται στις αναδυόμενες και τις μεσαίες αγορές (και άρα χώρες) του
κόσμου, σαν να είναι ένα λαστιχάκι.

«Φθάστε τις στα όρια των δυνατοτήτων τους, για να αποκομίστε το μάξιμουμ
όφελος ­ όπως τεντώνουμε ένα λαστιχάκι. Και όταν οι χώρες αυτές και οι αγορές
τους δεν αντέχουν άλλο και το “λαστιχάκι” πάει να σπάσει, αποτραβηχτείτε»,
λέει.

Έξυπνη συνταγή, ε; Απλή. Εφαρμόζεται ήδη, με μεγάλη επιτυχία, και στους
ανθρώπους. Τους τραβάς μέχρι τα όριά τους, και λίγο πριν τα ξεπεράσουν και
«σπάσουν», τους επαναφέρεις, τεντώνοντάς τους λίγο λιγότερο. Και μετά, πάλι
απ’ την αρχή. Μέχρι να χαλάσει το λαστιχάκι. Οπότε το αντικαθιστάς και
συνεχίζεις κανονικά τη ζωή σου και τις δουλειές σου.

Είναι ένα σύστημα ωραίο, που άνετα συνηθίζεται. Του δίνεις και ένα θεωρητικό
περιτύλιγμα και το πουλάς σε διάφορες συσκευασίες.

Τις προάλλες, εγώ είδα την «πνευματική» του συσκευασία. Κάπου ανάμεσα στις
χιλιάδες διαφημίσεις για απόκτηση ψυγείων, καλλυντικών, στεγαστικών δανείων,
αυτοκινήτων, ουίσκι και τζελ μαλλιών, έτυχε να δω στην τηλεόραση μία
κουλτουριάρικη ταινία, δήθεν βουδιστικού νοήματος ­ ο Δαλάι Λάμα είναι εξάλλου
και της μόδας φέτος.

Και στην κατάληξη της ταινίας ακούω το τρομερό: «Για να φτάσεις στη νιρβάνα,
πρέπει να ζεις και να δουλεύεις χωρίς να περιμένεις κάτι, χωρίς να ελπίζεις.
Για να μην απογοητεύεται και πληγώνεται η ψυχή σου. Έτσι μόνον περνάς στη
νιρβάνα». (Η οποία νιρβάνα, σημειωτέον, ουδεμία σχέση έχει με την
επιβίωση…).

Κάπως έτσι λοιπόν φαίνεται πως δένει η συνταγή του λάστιχου.

Έρχεται όμως η στιγμή που η συνταγή δεν βγαίνει, το λαστιχάκι σπάει, και ο
πολιτισμός εκπυρσοκροτεί. Και η φωνή των θεωρητικολογούντων ­ σωστές ή
λανθασμένες οι θεωρίες, δεν έχει πλέον σημασία ­ σκίζεται από τον ήχο μιας
τυφλής σφαίρας.