ΔΡΟΜΟΙ

Ο αλβανικός…

… εθνικισμός είναι μια σοβαρή απειλή. Η εκστρατεία της Δύσης στο
Κοσσυφοπέδιο, που κατέληξε στη βίαιη αλλαγή συνόρων, δημιούργησε ένα
επικίνδυνο προηγούμενο. Οι επισημάνσεις δεν προέρχονται από κάποιον αντιδυτικό
ή αντιαμερικάνο, αλλά από τον Μαρκ Μαζάουερ, έναν από τους σημαντικότερους
ιστορικούς της εποχής μας, καθηγητή στο Birkbeck College του Λονδίνου. Μέσα σε
δύο χρόνια, γράφει ο Μαζάουερ στην εφημερίδα «Financial Times», οι Ουτσεκάδες
κατάφεραν να νικήσουν, όχι καταβάλλοντας τον σερβικό στρατό, αλλά προκαλώντας
τους Σέρβους και χειραγωγώντας στη συνέχεια τις μεγάλες δυνάμεις να επέμβουν
για λογαριασμό τους. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο είχαν κερδίσει την ανεξαρτησία
τους τον δέκατο ένατο αιώνα τόσο η Ελλάδα όσο και η Βουλγαρία.

Η Ευρώπη…

… σπαράχτηκε από πολέμους για τα σύνορα στο μεγαλύτερο μέρος του εικοστού
αιώνα. Σε μία προσπάθεια να μην ξανασυμβούν αυτά, το 1975, με την Τελική Πράξη
του Ελσίνκι, αποκηρύχθηκε οποιαδήποτε απόπειρα βίαιης αλλαγής συνόρων στον
ευρωπαϊκό χώρο. Όμως, η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας δοκίμασε αυτή την αρχή στα
όριά της. Όχι τόσο στη Βοσνία όσο στο Κοσσυφοπέδιο. Επειδή το Κοσσυφοπέδιο
αποτελούσε μέρος της Σερβίας, η επίθεση του ΝΑΤΟ κατά των Σέρβων συνιστούσε
επέμβαση στα εσωτερικά της χώρας. Τότε, ο Δυτικός εκπρόσωπος
επιχειρηματολογούσε για «εθνική κάθαρση». Το αποτέλεσμα ήταν να αποσπαστεί το
Κοσσυφοπέδιο από τον έλεγχο του Βελιγραδίου. Τώρα, το ΝΑΤΟ υποστηρίζει ότι το
Κοσσυφοπέδιο θα παραμείνει μέρος της Γιουγκοσλαβίας. Δύσκολα μπορεί να το
πάρει κανείς στα σοβαρά.

Η αυτονόμηση…

… και η κήρυξη της ανεξαρτησίας της επαρχίας είναι το πιθανότερο ενδεχόμενο,
υποστηρίζει ο Μαζάουερ. Αυτό σημαίνει ότι διεθνή σύνορα θα αλλάξουν βιαίως, με
τη δράση των αλβανόφωνων αυτονομιστών. Είναι φυσικό λοιπόν οι Ουτσεκάδες να
σκέφτονται: Αφού μπορεί να συμβεί στο Κοσσυφοπέδιο, γιατί όχι και στην ΠΓΔΜ,
όπου ζουν τόσοι πολλοί δικοί μας; Έτσι, η Δύση είναι τώρα υποχρεωμένη να
αντιμετωπίσει τις απρόβλεπτες συνέπειες από την εκστρατεία που ανέλαβε στο
Κοσσυφοπέδιο. Για πόσο ακόμη θα παραμείνουν στη θέση τους τα σημερινά σύνορα
της ΠΓΔΜ;

Η σύγκρουση…

… στην ΠΓΔΜ ανησυχεί τους γείτονές της, διαπιστώνει ο Μαζάουερ. Οι Σέρβοι
θέλουν να αναλάβουν τον έλεγχο της «ουδέτερης» ζώνης μεταξύ
Κοσσυφοπεδίου-Σερβίας. Οι Έλληνες βλέπουν την απειλή αποσταθεροποίησης και
νέων κυμάτων προσφύγων. Οι Βούλγαροι θυμούνται τη ζημιά που είχαν πάθει από το
Μακεδονικό στις αρχές του εικοστού αιώνα. Και οι Αλβανοί; Πολλοί από αυτούς
δεν συμμερίζονται τις απόψεις των Ουτσεκάδων. Ξέρουν πως δεν χρειάζονται ούτε
πολέμους ούτε περισσότερα εδάφη. Αυτό που χρειάζονται είναι πολιτική
σταθερότητα και οικονομική ανάπτυξη. Μέχρι τώρα, παρά τα προβλήματά της, η
ΠΓΔΜ δείχνει ευαισθησία στο ζήτημα των σχέσεων μεταξύ των διαφορετικών
εθνοτήτων. Ίσως αυτό είναι το κυριότερο εμπόδιο στις επιδιώξεις των
αλβανόφωνων εξτρεμιστών. Μια Μεγάλη Αλβανία πιθανότατα θα αποδειχθεί επιζήμια
και για τους Αλβανούς και για όλους τους άλλους. Το μόνο που ελπίζει ο
Μαζάουερ είναι, τόσο αυτοί όσοι και εμείς, να μην το διαπιστώσουμε αυτό με τον
πιο επώδυνο τρόπο.