ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι κοινωνίες των πολιτών

Να μην κοροϊδεύεις ούτε τον εαυτό σου ούτε τους άλλους. Τίμιος να είσαι.
Όσο το δυνατόν πιο διαυγής. Και να αναγνωρίζεις τις αντιφάσεις σου.

Κλίμα πανικού. Κάτοικοι του Τέτοβο και ένας άνδρας των ειδικών δυνάμεων τρέχουν να προφυλαχθούν από τα πυρά των ελεύθερων σκοπευτών

Μπορείς να επιθυμείς διακαώς την απομάκρυνση ενός τυράννου από την εξουσία και
ταυτόχρονα να παρακολουθείς παγωμένος από τη φρίκη τον βομβαρδισμό της χώρας
του από το ΝΑΤΟ; Μπορείς να εξεγείρεσαι εναντίον της απάνθρωπης μεταχείρισης
των μειονοτήτων και ταυτόχρονα να υπερασπίζεσαι την αναγκαιότητα διατήρησης
των συγκεντρωτικών κρατικών δομών; Μπορείς να καταγγέλλεις την εγκληματική
καταστολή ενός καθεστώτος εναντίον των κρατουμένων του και ταυτόχρονα να
υποστηρίζεις τον διάλογο με αυτό το καθεστώς; Μπορείς να εξακολουθείς να
ονειρεύεσαι την πολυ-εθνικότητα, ενώ παντού θριαμβεύει η εθνοκάθαρση; Μπορείς
να συγκινείσαι, να παθιάζεσαι, να θυμώνεις ­ ή πρέπει να προσαρμόζεις τη σκέψη
σου και τα συναισθήματά σου στα πραγματικά ή πλασματικά εθνικά συμφέροντα,
στις θεωρίες του ντόμινο, στη σεναριολογία και στην καταστροφολογία;

Η Τουρκία και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας έχουν ένα κοινό
στοιχείο: μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε πως οτιδήποτε κακό τούς συνέβαινε ήταν
καλό για μας, ενώ σήμερα έχουμε αντιληφθεί ότι ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Η
πλειοψηφία της ελληνικής κοινής γνώμης τάσσεται πλέον υπέρ της ένταξης της
Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ­ υπό ορισμένους όρους φυσικά ­ και παρακολουθεί
με ανησυχία την ένοπλη εξέγερση των Αλβανών εξτρεμιστών που απειλούν την
εύθραυστη δημοκρατία τής ΠΓΔΜ με κατάρρευση. Οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς
οργανισμοί έχουν τις δικές τους ευθύνες και παίζουν τον δικό τους ρόλο.
Υπάρχουν όμως και οι «κοινωνίες των πολιτών». Και η ανάγκη επικοινωνίας μεταξύ
τους, ώστε η ενημέρωση για τις εξελίξεις να είναι όσο το δυνατόν πληρέστερη
και όσοι αισθάνονται ότι κινδυνεύουν, από μια εσωτερική ή εξωτερική απειλή, να
αισθάνονται λιγότερο μόνοι.

Οι Έλληνες δημοσιογράφοι που βρεθήκαμε τις τελευταίες ημέρες στα Σκόπια δεν
είχαμε απλώς την ευκαιρία να δούμε από κοντά τον επικίνδυνο κλεφτοπόλεμο που
διεξάγουν μερικές εκατοντάδες αδίστακτοι νεαροί, οπλισμένοι με Καλάσνικωφ και
όλμους. Αλλά και να συναντηθούμε με συναδέλφους από τοπικές εφημερίδες, ύστερα
από πρωτοβουλία του ελληνικού υπουργείου Τύπου. Ακούσαμε την αγωνία τους:
«Δυνάμεις για την αντιμετώπιση των εξτρεμιστών έχουμε, αυτό που λείπει είναι
οι πολιτικές αποφάσεις», λέει ο Μπράνκο Γκερόφσκι, διευθυντής της εφημερίδας
«Dvevnik». Συμμεριστήκαμε τον σαρκασμό τους: «Όταν οι Δυτικοί λένε πως κάτι
δεν θα γίνει, ότι για παράδειγμα δεν θα αλλάξουν τα σύνορα, είναι βέβαιο ότι
θα συμβεί». Συνυπογράψαμε ένα κείμενο δέσμευσης για ελεύθερη διακίνηση
πληροφοριών και ανταλλαγή εμπειριών και ιδεών. Και διαπιστώσαμε ότι το όνομα
που χρησιμοποιούσαν για τους ίδιους και για τη χώρα τους δεν μας εμπόδιζε να
συζητήσουμε. Μ’ αυτούς τους ανθρώπους δεν ήμασταν αντίπαλοι, αλλά φίλοι.