ΔΡΟΜΟΙ

Ο Τζορτζ Μπους…

… είχε πει στην προεκλογική εκστρατεία του πως ο Χριστός είναι ο πολιτικός
φιλόσοφος που τον έχει επηρεάσει περισσότερο από κάθε άλλον. Μάταια όμως θα
αναζητήσει κανείς τον θεάνθρωπο στην εξωτερική πολιτική του Αμερικανού
προέδρου. Ο Άγιος Αυγουστίνος ήταν εκείνος που είχε επιχειρήσει να συμβιβάσει
τη φιλειρηνική διδασκαλία του Χριστού με τον νέο ρόλο του χριστιανισμού ως
επίσημης θρησκείας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Υποστήριζε πως, αν αυτό
κρίνεται αναγκαίο, είναι δίκαιη η χρήση βίας προκειμένου για την υπεράσπιση
αθώων από το «κακό». Γενικά, τόσο οι Καθολικοί όσο και οι Προτεστάντες
υιοθέτησαν τη βία μόνο σε σχέση με τη θεωρία του «δίκαιου πολέμου».

Η θεωρία…

… του δίκαιου πολέμου επιστρατεύεται πάντα ανάμεσα στα επιχειρήματα των
εμπολέμων. «Κανείς πολιτικός δεν είναι διατεθειμένος να στείλει στρατιώτες στη
μάχη, ζητώντας τους να ρισκάρουν τη ζωή τους και να πάρουν τη ζωή άλλων, χωρίς
προηγουμένως να τους διαβεβαιώσει ότι ο δικός τους πόλεμος είναι δίκαιος και ο
πόλεμος του εχθρού άδικος». Αυτά γράφει ο Μάικλ Γουόλζερ στο βιβλίο του
«Δίκαιος και άδικος πόλεμος». Βέβαια, παρατηρεί ο συγγραφέας, μαζί με τη χρήση
αυτής της θεωρίας πάει και η κατάχρησή της.

Οι θεωρητικοί…

… έχουν ξεχωρίσει καμιά δεκαριά γνωρίσματα που πρέπει να χαρακτηρίζουν έναν
δίκαιο πόλεμο. 1) Ο πόλεμος πρέπει να έχει δίκαιη αιτία. 2) Πρέπει να
διεξάγεται από μια νόμιμη αρχή. 3) Πρέπει να κηρύσσεται επίσημα. 4) Πρέπει να
έχει ως απώτερο σκοπό την ειρήνη. 5) Πρέπει να είναι το έσχατο μέσον. 6)
Πρέπει να υπάρχουν βάσιμες ελπίδες επιτυχίας. 7) Τα χρησιμοποιούμενα μέσα
οφείλουν να μην είναι δυσανάλογα με τον σκοπό. 8) Οι άμαχοι πρέπει να χαίρουν
ασυλίας. 9) Οι αιχμάλωτοι πρέπει να τυχαίνουν ανθρωπιστικής μεταχείρισης. 10)
Οι διεθνείς συνθήκες και συμβάσεις πρέπει να τηρούνται. Αυτές οι γενικές αρχές
δύσκολα εφαρμόζονται σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Ποιος ορίζει τη «νόμιμη
αρχή», όταν επαναστάτες ξεσηκώνονται εναντίον ενός δικτάτορα; Πώς ξεχωρίζει η
«άμυνα» από την «επίθεση»; Πώς διακρίνει κανείς τους αμάχους, όταν επικρατούν
οι συνθήκες «ολοκληρωτικού πολέμου» του Κλαούσεβιτς;

Τα θύματα…

… όλων των πολέμων από το 1700 μέχρι σήμερα είναι τα μισά άμαχοι, αν
συνυπολογίσει κανείς σε αυτά τους θανάτους αμάχων που επισυμβαίνουν λόγω
καταστροφής των καλλιεργειών, της υγειονομικής υποδομής και του συστήματος
διανομής τροφίμων. Τους πέντε τελευταίους αιώνες, οι θάνατοι αμάχων έχουν
αυξηθεί από 800.000 τον δέκατο έκτο αιώνα σε 53,9 εκατομμύρια τον εικοστό
αιώνα. Οι κυρώσεις που εδώ και δέκα χρόνια έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στο Ιράκ
έχουν σκοτώσει τόσους αμάχους, που φτάνουν για να γεμίσουν δέκα στρατιωτικά
νεκροταφεία της εποχής του πολέμου του Βιετνάμ. Αν συνυπολογίσουμε και τα
θύματα από τα «έξυπνα» αμερικανικά όπλα, που χάνουν το 50% των στόχων τους,
τότε δεν χρειάζεται να είναι κανείς Άγιος Αυγουστίνος για να βγάλει το
συμπέρασμα πως, μαζί με την Αμερική και τους φίλους της, το επιχείρημα του
«δίκαιου πολέμου» έχουν νόμιμο δικαίωμα να το επικαλούνται και οι εχθροί της.