Οι κυνηγοί κεφαλών επιστρέφουν

Κυνηγοί κεφαλών. Άνδρας οπλισμένος με μαχαίρια (αριστερά) στέκεται μπροστά σε φλεγόμενο αυτοκίνητο της αστυνομίας στην πόλη Παλανκαράγια. Συμμορίες αυτοχθόνων (κάτω) σφαγιάζουν τους εποίκους σε ένα είδος διαγωνισμού

«Αν ένα ζώο, ένα γουρούνι, για παράδειγμα, είναι άρρωστο, του κόβουμε τον
λαιμό. Αυτό ακριβώς κάνουμε με τους Μαντουρέζους… Στο τέλος περνάμε καλά.
Υπάρχει ένας διαγωνισμός ανάμεσα στις ομάδες, για να δούμε ποια μπορεί να
συγκεντρώσει τα περισσότερα κεφάλια. Η δική μου έρχεται πρώτη, με 478. Να
δούμε, ποιος μπορεί να μας νικήσει!».

Όταν τους ρωτάς γιατί σκοτώνουν τους εποίκους, δείχνουν τα όπλα και τα μακριά
μαχαίρια τους: «Με αυτά έλυναν τις διαφορές τους οι πρόγονοί μας», λένε. Επί
αιώνες, πολλές φυλές αυτοχθόνων που κατοικούσαν στα πανύψηλα παρθένα δάση του
Βόρνεο αποκεφάλιζαν τους αντιπάλους τους. Ήταν ο καλύτερος τρόπος για να
λύνουν τις διαφορές τους, που είχαν να κάνουν είτε με τη γη είτε με τη
δουλειά. Το να επιστρέφει κανείς με ένα κεφάλι στο χωριό του ήταν σύμβολο
τιμής και ισχύος για τους νέους. Οι ιθαγενείς πίστευαν ότι τα στεγνά κρανία
περιείχαν ισχυρές μαγικές δυνάμεις, που θα απομάκρυναν τους εχθρούς, θα
έφερναν βροχή και θα πολλαπλασίαζαν τις ποσότητες ρυζιού από τις σοδειές.

Πριν από έναν αιώνα, οι πιέσεις των Ολλανδών αποικιοκρατών και των Χριστιανών
ιεραποστόλων στην περιοχή απέδωσαν καρπούς. Οι ηγέτες των φυλών συμφώνησαν να
τερματίσουν τη ζωώδη πρακτική και να προσπαθούν να λύνουν τα προβλήματά τους
ειρηνικά.

Το παλιό έθιμο επέστρεψε, μαζί με τη νέα γενιά Νταγιάκ. Στην πρόσφατη ιστορία,
οι διαφορές των δύο πλευρών, των μουσουλμάνων Μαντουρέζων και των ανιμιστών ή
καθολικών Νταγιάκ, ξεκίνησαν από τη δεκαετία του 1950, όταν υπό την προστασία
της ινδονησιακής κυβέρνησης, και κατόπιν σχεδίου, μεταφέρθηκαν στην περιοχή οι
πρώτοι έποικοι για να την «βγάλουν» από τη Λίθινη Εποχή των αυτοχθόνων
Νταγιάκ. Οι Νταγιάκ τούς κατηγόρησαν για βιασμό των γυναικών τους, αρπαγή των
εργασιών τους και της γης τους.

Στην ευρύτερη περιοχή του Καλιμαντάν, στο ινδονησιακό τμήμα του Βόρνεο, ζουν
σήμερα 100.000 έποικοι (οι Νταγιάκ αριθμούν περί τις 500.000) και παρά τις
εκρήξεις βίας κατά καιρούς, τίποτα δεν συγκρίνεται με αυτό που συνέβη
πρόσφατα.

Η τελευταία κρίση ξεκίνησε στις 16 Δεκεμβρίου, στην κεντρική πόλη
Καρανγκπάνγκι, όπου μια διαφορά στη διάρκεια χαρτοπαιξίας μεταξύ Μαντουρέζων
και ενός Νταγιάκ οδήγησε στη δολοφονία του τελευταίου. Η παράδοση ήθελε τους
δράστες να ομολογούν αυτό που έκαναν στον τόπο που χύθηκε το αίμα και να
ζητούν συγγνώμη από την οικογένεια του νεκρού. Όμως αυτό δεν έγινε. Τα
πνεύματα οξύνθηκαν, και δύο μήνες μετά, όταν σκοτώθηκε ένας έποικος, οι
Μαντουρέζοι ορκίστηκαν εκδίκηση. Σύμφωνα με την αστυνομία, δεκάδες Νταγιάκ
σκοτώθηκαν τις επόμενες δύο ημέρες. Τα νέα μεταφέρθηκαν γρήγορα στα χωριά των
αυτοχθόνων, που πίστεψαν ότι είχε έρθει η ώρα να πάρουν τα όπλα και να
αναβιώσουν το παλιό αιμοσταγές έθιμο.

Το «κυνήγι κεφαλών» άρχισε. Αυτήν τη φορά από ανθρώπους που αν και μιλούν τις
διαλέκτους των Νταγιάκ, στην πλειοψηφία τους διαθέτουν δορυφορική τηλεόραση
και διαβάζουν εφημερίδες.

Εκατοντάδες νέοι συγκεντρώθηκαν στα χωριά, αναζητώντας πνευματική καθοδήγηση,
όπως λέει ο κ. Τιέλ, γιατρός της περιοχής. Πήγαν σε ιερά σημεία, πίσω από
ποτάμια, ανέβηκαν στα βουνά, για να αντιληφθούν το μήνυμα που θα τους έλεγε να
πολεμήσουν ή να κάνουν πίσω. Περίπου 80 Νταγιάκ είδαν το σημάδι που τους έλεγε
να προχωρήσουν. Πήραν τα όπλα, έδεσαν κόκκινα μαντίλια και ξεκίνησαν, λέγοντας
ιστορίες που άκουγαν για τους προγόνους τους, «που δεν θα γύριζαν από τον
πόλεμο με μια άλλη φυλή, αν δεν έφερναν μαζί και κεφάλια εχθρών».

Πολλά από τα θύματα βρέθηκαν αποκεφαλισμένα, χωρίς ζωτικά όργανα…καρδιά ή
συκώτι, πράγμα που σημαίνει ότι οι Νταγιάκ επιδόθηκαν και σε κανιβαλισμούς.
Επίσημα, ο απολογισμός των νεκρών φτάνει τους 500. Ανεπίσημα, αγγίζει τους
4.000. Πολλά χωριά εποίκων, κυρίως στην περιοχή Σαμπίτ, όπου εκτυλίχθηκαν τα
χειρότερα επεισόδια, έχουν καεί. Περίπου 50.000 Μαντουρέζοι εγκατέλειψαν τις
εστίες τους, για να γλιτώσουν από τη λυσσαλέα εκστρατεία που δεν κάνει
διαχωρισμούς ανάμεσα σε γυναίκες, άνδρες και παιδιά. Μέσα σε μια νύχτα, στην
πόλη Περενγκίαν, περίπου 120 άνθρωποι ­ στην πλειοψηφία τους γυναίκες ­
σφαγιάστηκαν σε ένα γήπεδο.

Ο ινδονησιακός στρατός και η αστυνομία παρακολουθούν, αλλά δεν επεμβαίνουν.
Είτε γιατί δεν θέλουν να κατηγορηθούν ότι σκοτώνουν Ινδονήσιους, είτε ­
σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, γιατί ό,τι συμβαίνει τους ενισχύει, εμφανίζοντας
την πολιτική ηγεσία περισσότερο αποδυναμωμένη. Ήδη, σε δυσχερή θέση, ο
πρόεδρος Αμπντουραχμάν Ουαχίντ, που διώκεται για οικονομικά σκάνδαλα,
αντιμετώπισε την οργή των Νταγιάκ, όταν κατά την επίσκεψή του στο Βόρνεο οι
αυτόχθονες έβαλαν εναντίον της αυτοκινητοπομπής του, οργισμένοι από την
απόφασή του να μην εκδιώξει τους Μαντουρέζους. Στην ουσία, παρά τις
υποσχέσεις, η κυβέρνηση δεν έχει προτείνει μέχρι στιγμής εφαρμόσιμες λύσεις.