ΔΡΟΜΟΙ

Μια φορά…

… χρειάστηκε να βάλουν έναν ανθρωπολόγο μπροστά σε ένα καζάνι με αχνιστό
«βραστό» για να πιστέψει πως υπάρχει κανιβαλισμός. Μέχρι τότε υποστήριζε πως
όλα αυτά δεν ήταν παρά ρατσιστικά και ιμπεριαλιστικά κατασκευάσματα των
«άλλων». Στη Βόρνεο, τα ξύλινα καλύβια έχουν τηλεοράσεις και δορυφορικά πιάτα,
αλλά οι φυλές του νησιού που συγκρούονται πάλι μεταξύ τους έχουν κατηγορηθεί
πολλές φορές για κανιβαλισμό. Η ανθρωποφαγία γεννήθηκε μαζί με τους ανθρώπους
και είναι ένα φαινόμενο «πολυπολιτισμικό», αν πιστέψουμε τους συγγραφείς του
βιβλίου «Ιστορία των ανθρωποφάγων» Ντάνιελ Κορν, Μαρκ Ράντις και Τσάρλι Χόους
(εκδ. Channel 4) ­ και αν υποκύψουμε και εμείς σε αυτή την κακόηχη λέξη. Αυτό
που αλλάζει είναι μονάχα οι λέξεις. Η λέξη «κανιβαλισμός», ας πούμε,
χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1492 από τον Κολόμβο.

Οι παραδοσιακές…

… κοινωνίες μάς άφησαν τα στερεότυπα για τους άγριους κανιβάλους. Γι’ αυτό
δυσκολευόμαστε να το χωνέψουμε πως υπάρχουν κανίβαλοι ακόμη και στις σύγχρονες
«πολιτισμένες» κοινωνίες. Λένε ­ οι τρεις συγγραφείς ­ πως στον λιμό του 1930,
στις αγορές της Ουκρανίας πουλούσαν ανθρώπινο κρέας και πως στην πολιορκία του
Λένινγκραντ, το 1942, πολλοί ήταν εκείνοι που γλίτωσαν τη λιμοκτονία χάρη στον
κανιβαλισμό. Το 1972, ένα αεροπλάνο που μετέφερε μια καθολική ποδοσφαιρική
ομάδα συνετρίβη στις Άνδεις. Για να επιζήσουν, οι ζωντανοί έτρωγαν τους
νεκρούς. Αργότερα, στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε ένας από τους δεκαέξι που
βρέθηκαν ζωντανοί, είπε: «Σκεφτήκαμε πως, αφού ο Χριστός είχε μοιραστεί το
σώμα του και το αίμα του με τους μαθητές του στον Μυστικό Δείπνο, ήταν για μας
ένα «σημάδι» να κάνουμε το ίδιο».

Η ανθρωποφαγία…

… ή τουλάχιστον ένα είδος της, σίγουρα έχει μια πολύ πιο ευχάριστη πλευρά,
όταν πρόκειται για την παρότρυνση «Φάτο μου» που απαντάται συχνά στην ερωτική
παραλογοτεχνία της βικτωριανής εποχής (ακόμη πιο ευχάριστη όταν πρόκειται για
τις εφαρμοσμένες εκδοχές της). Υπάρχει βέβαια και η εγκληματική, η διαστροφική
της πλευρά, όταν πρόκειται για τους πραγματικούς Χάνιμπαλ Λέκτερ. Για τον
επινοημένο Χάνιμπαλ Λέκτερ, τον κινηματογραφικό (φωτ.), η ψυχολογία μπορεί να
μας πει για τα κίνητρά του πολύ λιγότερα από όσα το ποίημα του Μπωντλέρ «Στον
αναγνώστη» που εισάγει στα «Άνθη του κακού».

Ο κανιβαλισμός…

… δεν έπαψε ποτέ να μας ακολουθεί στη ζωή μας, τόσο κοντά που ελάχιστοι από
εμάς το φανταζόμαστε. Παρά τις αυταπάτες μας για τον πολιτισμό μας, για τη
μεγαλοθυμία μας, για τον ανθρωπισμό μας, υπάρχουν πάντα κάποιοι παράξενοι
τύποι που κάθε τόσο ξεφυτρώνουν εδώ και εκεί, μόνο και μόνο για να μας
χαλάσουν την αυτάρκεια της επιμελημένης ηθικής μας, για να μας θυμίσουν
ενοχλητικά πως ο άνθρωπος είναι για όλα ικανός, πως ο πολιτισμός μας ίσως δεν
είναι παρά μια μασκαράτα και πως κάθε «ηθικός» άνθρωπος θα μπορούσε σε κάποια
στιγμή της ζωής του να πετάξει τη μάσκα, φτάνει μονάχα κάποιος ή κάτι να τον
έσπρωχνε σε αυτό.