Η θύελλα των φημών παρασύρει την αγορά

Στον δεύτερο όροφο του Χρηματιστηρίου, στην Οδό Σοφοκλέους 10, όπου υπάρχει ο
εξώστης, είχε ακουστεί η εξής στιχομυθία: «Ξέρεις γιατί λένε ότι οι φήμες…
σφυρίζουν στα χρηματιστήρια;». «Γιατί;», ρωτάει ο άλλος. «Διότι όταν δεν
επαληθευτούν, δίνοντας κέρδη σε κάποιους και προκαλώντας ζημίες σε ορισμένους
άλλους, κάνουν τις… αδιάφορες».

Οι φήμες αυτές δεν αφορούν τις αποδεδειγμένες και συγκεκριμένες περιπτώσεις
διάδοσης ψευδών ειδήσεων για ίδιο όφελος, χειραγώγησης ή κατάχρησης εσωτερικής
πληροφόρησης. Όπως εξηγούν αξιωματούχοι του Χρηματιστηρίου και της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς, σύμφωνα με το άρθρο 72 του νόμου 1969/91, «όποιος διασπείρει εν
γνώσει του ψευδείς ή ανακριβείς πληροφορίες, διά του Τύπου ή καθ’ οιονδήποτε
άλλον τρόπο, οι οποίες δύνανται να επηρεάσουν την τιμή μιας ή περισσοτέρων
κινητών αξιών, τιμωρείται με φυλάκιση και με χρηματική ποινή μέχρι 100.000.000
δραχμών». Εξάλλου, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς,
περισσότερα από 70 φυσικά και νομικά πρόσωπα κατηγορήθηκαν τα τελευταία τρία
χρόνια για χειραγώγηση και για κατάχρηση εσωτερικής πληροφόρησης και
επιβλήθηκαν πρόστιμα που ξεπερνούν τα 6 δισ. δραχμές. Ταυτόχρονα, οι εγκλήσεις
και οι μηνυτήριες αναφορές στη Δικαιοσύνη είναι δεκάδες.

Ο λόγος γίνεται για τις «γενικόλογες» φήμες που έχουν τη μορφή ψιθύρων, για
τις οποίες δύσκολα κανείς μπορεί να βρει την πηγή, αλλά διαδίδονται γρήγορα
και τα αποτελέσματα απεικονίζονται ευκρινέστατα στο ταμπλό της Σοφοκλέους.
«Άκουσα ότι η Morgan Stanley θα αναβάλει την αναβάθμιση του ελληνικού
Χρηματιστηρίου». «Εγώ άκουσα ότι παραιτήθηκε ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου».
«Τώρα μαθαίνω ότι αντικαθιστούν τον πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς».

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν ακούσει οι επενδυτές τέτοιες φήμες, οι
οποίες μάλιστα έχουν αναγκάσει τελευταία τον πρόεδρο του Χρηματιστηρίου κ.
Παναγιώτη Αλεξάκη και τον πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς κ. Σταύρο
Θωμαδάκη να προχωρήσουν σε διαψεύσεις και σε αυστηρές συστάσεις και
παρατηρήσεις σε χρηματιστηριακές εταιρείες και σε όλους τους φορείς της
αγοράς. Εξάλλου, όπως εξηγούν πηγές από το Χρηματιστήριο και την Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς, δεν υπάρχει άλλος τρόπος αντίδρασης σε τέτοιου είδους φήμες (μη
διακριτές, όπου δεν εντοπίζεται ο «ένοχος» και δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις
που προβλέπει ο νόμος). Σύμφωνα μάλιστα με τις ίδιες πηγές, δεν υπάρχει
πρόθεση να υπάρξει εισήγηση για αλλαγή του νόμου. Απλώς τα φαινόμενα αυτά
περιορίζονται από τον Κώδικα Δεοντολογίας για ΕΠΕΥ, ο οποίος επιτρέπει στις
αρχές αυστηρές συστάσεις στις ΑΧΕ και ΕΠΕΥ, και από τον Κανονισμό Συμπεριφοράς
Εισηγμένων Εταιρειών, οι οποίες είναι υποχρεωμένες να διαψεύδουν ή να
επιβεβαιώνουν φήμες που έχουν σχέση με σημαντικά εταιρικά γεγονότα.

Ενδεικτικά αναφέρονται μερικές πρόσφατες διαψεύσεις τέτοιων φημών. Στις 15
Ιανουαρίου 2001 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς σε ανακοίνωσή της ανέφερε: «Σε σχέση
με την έντονη φημολογία για υποτιμητικές κερδοσκοπικές κινήσεις που
αναπτύσσεται αυτές τις ημέρες στη χρηματιστηριακή αγορά, η Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς επισημαίνει: Το Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών παρακολουθείται
στενότατα από τους ελεγκτές της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και δεν έχει
διαπιστωθεί η ύπαρξη επενδυτών οι οποίοι να μεταβάλλουν μεγάλες θέσεις τόσο
στο ΧΑΑ όσο και στο ΧΠΑ, προκειμένου να κερδοσκοπήσουν αθέμιτα. Η
παρακολούθηση και ο έλεγχος από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είναι συνεχείς».

Στις 2 Φεβρουαρίου 2001 το Χρηματιστήριο ανακοίνωσε: «Η σημερινή συνεδρίαση
της αγοράς σημαδεύτηκε από φήμες περί καθυστέρησης της αναβάθμισης της
ελληνικής κεφαλαιαγοράς από την MSCI. Μάλιστα την πληροφόρηση αυτή διοχέτευαν
χρηματιστηριακές εταιρείες της Ελλάδας και του εξωτερικού. Παρά τις
προσπάθειές τους, οι χρηματιστηριακές αρχές δεν εξακρίβωσαν τις πηγές αυτών
των φημών. Το ΧΑΑ τονίζει ότι οι φήμες αυτές είναι ανυπόστατες. Δεν έχει
κανένα στοιχείο που να τις επαληθεύει. Αντίθετα το ΧΑΑ γνωρίζει το
χρονοδιάγραμμα της MSCI, με έναρξή του τον Φεβρουάριο και κορύφωση το τέλος
Μαΐου 2001, με την πλήρη ένταξη της ελληνικής αγοράς στις αναπτυγμένες
κεφαλαιαγορές. Επιπροσθέτως, το ΧΑΑ τονίζει ότι η άκρατη φημολογία που
επικρατεί κατά το τελευταίο διάστημα επιδρά δυσμενώς στην αγορά και δεν
διευκολύνει στην ομαλοποίησή της, η οποία είναι απολύτως αναγκαία, τόσο για
τους επενδυτές όσο και για τις επιχειρήσεις. Στηλιτεύει τη συμπεριφορά των
ατόμων τα οποία κρυπτόμενα πίσω από την ανωνυμία τους δημιουργούν τέτοια
προβλήματα στην αγορά, αντί να εκφράζουν υπεύθυνα και επωνύμως τις απόψεις
τους. Ταυτόχρονα, ζητεί από όλους τους βασικούς συντελεστές της αγοράς να μην
λαμβάνουν υπόψη τους τις διάφορες ανυπόστατες φήμες που κυκλοφορούν, αλλά
αντίθετα να φροντίζουν ώστε να επικρατεί σε αυτή ηρεμία και νηφαλιότητα που
αποτελεί προϋπόθεση της ομαλής της πορείας. Η ηρεμία στην ελληνική
κεφαλαιαγορά πρέπει να είναι ανεξαιρέτως υπόθεση όλων των φορέων της αγοράς
και της κοινωνίας, που μπορούν να την επηρεάσουν».

Την ίδια ημέρα η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς διαψεύδει φήμες για τους «κόκκινους»
κωδικούς: «Από τα πρώτα στοιχεία για τους “Κόκκινους Κωδικούς” δεν
επιβεβαιώνονται οι υπερβολικές φήμες που διαδίδονται. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς
θα ανακοινώσει σύντομα τα συνολικά στοιχεία και θα συνεργαστεί με τους φορείς
της αγοράς για την ομαλή αντιμετώπιση του ζητήματος των ανοικτών υπολοίπων».

Ύστερα από τρεις ημέρες (5/2/2001) ανακοινώνει το ΧΑΑ ότι «η αγορά κατά την
τελευταία περίοδο έχει ταλαιπωρηθεί από αστήρικτες και υποβολιμαίες
φημολογίες, οι οποίες έχουν επιδράσει δυσμενώς στην ομαλή της λειτουργία.
Υποχρέωση όλων των παραγόντων της αγοράς και ειδικά των χρηματιστηριακών
εταιρειών ­ αντικρυστών, χρηματιστηριακών εκπροσώπων και όλου του προσωπικού
τους ­ είναι, όχι μόνο να μην μεταδίδουν ανυπόστατες φήμες αλλά και να τις
διαψεύδουν αυτομάτως, όποτε ορισμένοι κακόβουλοι τις δημιουργούν. Σήμερα,
περισσότερο από κάθε άλλη φορά, προς όφελος των επενδυτών και των
επιχειρήσεων, όλοι οι φορείς της αγοράς και της κοινωνίας πρέπει να συντελούν
στην ήρεμη λειτουργία της αγοράς και όχι στην αναστάτωσή της».

Τρεις πρόεδροι σχολιάζουν

Το θερμόμετρο στο Χρηματιστήριο δεν ανεβοκατεβαίνει μόνο εξαιτίας της πορείας
των επιχειρήσεων και της οικονομίας γενικότερα, αλλά και από τις φήμες. Αυτό
προκύπτει από τις δηλώσεις στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» τριών προέδρων του Χρηματιστηρίου
Αξιών Αθηνών, οι οποίοι θυμούνται και μιλούν για τις φήμες που έχουν
κυκλοφορήσει και έχουν επηρεάσει την οδό Σοφοκλέους. Υπάρχουν, όπως λένε,
κυρίως δύο ειδών φήμες. Η πρώτη κατηγορία φημών αφορά τις εξελίξεις στο
ευρύτερο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον. Στη δεύτερη κατηγορία
ανήκουν οι φήμες που σχετίζονται με επιχειρηματικές εξελίξεις και με την
πορεία μεμονωμένων μετοχών. Οι φήμες αυτές «κυκλοφορούν» στην αγορά από τα
λεγόμενα παπαγαλάκια και είναι άλλοτε βάσιμες και άλλοτε κατασκευασμένες. Οι
τρεις τελευταίοι πρόεδροι του Χρηματιστηρίου, δηλαδή ο κ. Σπύρος Κουνιάκης, ο
κ. Μανόλης Ξανθάκης και ο κ. Νικήτας Νιάρχος θυμούνται πολλές περιπτώσεις
φημών που επηρέασαν το Χρηματιστήριο.

Ο Σπ. Κουνιάκης

Σπ. Κουνιάκης: «Οι γενικές φήμες επηρεάζουν την αγορά και οι εταιρικές αποτελούν συχνό πρόβλημα»

Ο κ. Κουνιάκης παραδέχεται ότι «πράγματι, οι γενικές φήμες επηρεάζουν την
αγορά» και υπογραμμίζει τη βαρύτητα των εταιρικών φημών, για τις οποίες, όπως
επισημαίνει, «αποτελούν συχνό πρόβλημα». Και υπενθυμίζει: «Υπάρχουν οι
αρμόδιες υπηρεσίες του Χρηματιστηρίου και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Στο
Χρηματιστήριο υπάρχουν ήδη δύο υπηρεσίες, οι οποίες λειτούργησαν το 1998.
Πρόκειται για τα τμήματα παρακολούθησης εταιρειών και συναλλαγών».

Ο Μ. Ξανθάκης

Μ. Ξανθάκης: «Οι φήμες που κυκλοφορούν γενικά στην αγορά δεν είναι εύκολο να τις αντιμετωπίσεις»

Ο πρώην πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών, κ. Μανόλης Ξανθάκης τονίζει
ότι «υπάρχουν φήμες που εμφανίζονται ή συνδέονται με εταιρικά σενάρια, τα
οποία είτε έχουν βάση είτε είναι κατασκευασμένα. Οι γενικότερες φήμες δεν
επηρεάζουν πολύ την αγορά, διότι διαπιστώνονται, επιβεβαιώνονται ή
διαψεύδονται αμέσως». Οι φήμες επηρεάζουν την αγορά περισσότερο όταν
επικρατούν μικροί όγκοι συναλλαγών. Διότι, στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή σε
αγορά που επικρατούν μεγάλοι όγκοι, οι φήμες είτε «χάνονται» είτε δημιουργούν
προσωρινή αναταραχή. Ο κ. Ξανθάκης, επίσης, ξεχωρίζει τις φήμες ή τα σενάρια
που προήλθαν από συγκεκριμένο άτομο ή ομάδα ατόμων για ίδιο όφελος από τις
γενικές φήμες που «κυκλοφορούν γενικά στην αγορά» και για τις οποίες δεν
εμπίπτουν στον νόμο. «Πράγματι», λέει, «τις φήμες αυτές δεν είναι εύκολο να
τις αντιμετωπίσεις. Είναι θέμα περισσότερο επιπέδου χρηματιστηριακής
παιδείας».

Ο Ν. Νιάρχος

Ν. Νιάρχος: «Υπήρξαν φήμες που διαψεύστηκαν στην αρχή και επαληθεύτηκαν στη συνέχεια»

Ο κ. Νικήτας Νιάρχος διατυπώνει σχεδόν τις ίδιες απόψεις με τους προκατόχους
του, κ.κ. Κουνιάκη και Ξανθάκη, για τις επιρροές των φημών στο Χρηματιστήριο
και για την κατηγοριοποίησή τους. Ο κ. Νιάρχος, επίσης, επισημαίνει ότι
«υπήρξαν πολλές φορές φήμες που επηρέασαν την αγορά, εκ των οποίων πολλές δεν
ήταν αληθείς. Ωστόσο, μερικές από αυτές που διαψεύστηκαν στην αρχή
επαληθεύτηκαν στη συνέχεια».