ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η κληρονομιά του φον Μάζοχ

Ένα πολύ σοβαρό ζήτημα έχει φέρει τελευταία αντιμέτωπες τη Ρωσία και την
Ουκρανία. Δεν είναι ο στόλος της Μαύρης Θάλασσας. Δεν έχει σχέση με πυρηνικά
όπλα. Για την κληρονομιά ενός Αυστριακού ιππότη πρόκειται.

Φάνυ φον Πιστόρ και Λέοπολντ Ζάχερ – Μάζοχ (από το βιβλίο «Η Αφροδίτη με τη γούνα»)

Το Λβοφ είναι μια πόλη με ταραχώδη ιστορία. Ιδρύθηκε από τον ηγεμόνα της
Γαλικίας Δανιήλ Ρομάνοβιτς, κυριεύθηκε το 1349 από τους Πολωνούς και το 1772
δόθηκε στην Αυστρία, που το ονόμασε Λέμπεργκ. Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο
κατελήφθη από τους Ρώσους, και στη συνέχεια πέρασε διαδοχικά στον έλεγχο των
γερμανοαυστριακών στρατευμάτων, των Πολωνών, των Σοβιετικών και της Βέρμαχτ,
για να ανακαταληφθεί από τον Κόκκινο Στρατό τον Ιούλιο του 1944. Σήμερα
βρίσκεται στη Δυτική Ουκρανία και λέγεται Λβιφ. Οι αρχές της χώρας αυτής θα
μπορούσαν κάλλιστα να διαφημίσουν την πόλη ως λαμπρό κέντρο του ουκρανικού
πολιτισμού, που άνθησε εκεί κυρίως κατά την τσαρική περίοδο, όταν βρισκόταν
υπό διωγμό στη ρωσική Ουκρανία. Το Πανεπιστήμιό της, που ιδρύθηκε το 1661 και
φέρει το όνομα του μεγάλου Ουκρανού ποιητή και δημοσιογράφου Ιβάν Φράνκο,
είναι άλλωστε ένα από τα γνωστότερα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Ο Φράνκο πέθανε στο Λβοφ το 1916. Ογδόντα χρόνια νωρίτερα είχε γεννηθεί στην
πόλη ένας άλλος λογοτέχνης, που θα τον ενδιέφερε περισσότερο η απελευθέρωση
της σεξουαλικότητας παρά της εργατικής τάξης. Το όνομά του ήταν Λέοπολντ
Ζάχερ-Μάζοχ. Έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του στη Βιέννη, έγραφε στη γερμανική
γλώσσα, και το έργο του μεταφράστηκε στα ουκρανικά μόλις το 1994. Αδιάφορο: οι
Ουκρανοί τον θεωρούν δικό τους τέκνο και σχεδιάζουν να δώσουν το όνομά του σε
έναν δρόμο της γενέτειράς του. Συναντούν όμως την αντίδραση των Ρώσων, οι
οποίοι υποστηρίζουν ότι ο ιππότης φον Ζάχερ-Μάζοχ έμαθε τις ηδονές της
αυτομαστίγωσης από μια ρωσική θρησκευτική αίρεση. Σύμφωνα με τον Βιτάλι
Τσερνέτσκι, καθηγητή Σλαβονικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας
Υόρκης, ο χαρακτήρας που οδήγησε τους Φροϋδικούς να αναπτύξουν την έννοια του
μαζοχισμού πρωταγωνιστεί σε ένα βιβλίο που έγραψε ο Ζάχερ-Μάζοχ το 1869 και
φέρει το απολύτως ρωσικό όνομα Σεβέριν.

Η διαμάχη είναι σφοδρή: αφορά άλλωστε σύμβολα και ταυτότητες, που σε άλλες
περιοχές προκάλεσαν μακρούς, αδελφοκτόνους και πολύνεκρους πολέμους. Ο Πάτρικ
Κόκμπερν της Ιντιπέντεντ έχει πάντως μια καλύτερη ιδέα: αν οι Ουκρανοί
θέλουν οπωσδήποτε να προβάλουν μια ιδιαιτερότητά τους, δεν χρειάζεται να
προσφύγουν στον συγγραφέα της «Αφροδίτης με τη γούνα». Έχουν το πρωτοφανές
σκάνδαλο στο οποίο έχει εμπλακεί ο πρόεδρός τους. Όλα ξεκίνησαν τον περασμένο
Σεπτέμβριο, όταν εξαφανίστηκε ο δημοσιογράφος Γκεόργκι Γκονγκάτζε. Έξι
εβδομάδες αργότερα ανακαλύφθηκε ένα ακέφαλο πτώμα που πιστεύεται ότι ανήκει σ’
αυτόν. Και πριν από λίγο καιρό, ο σοσιαλιστής βουλευτής Αλεξάντερ Μορόζ
αποκάλυψε στο Κοινοβούλιο ότι διαθέτει κασέτες διάρκειας 300 ωρών που συνδέουν
την εξαφάνιση με τον πρόεδρο Λεονίντ Κούτσμα.

Ο τελευταίος αρνείται να παραιτηθεί. Αν τελικώς αποδειχθούν οι ευθύνες του,
ίσως προτείνει ως ποινή τη δημόσια αυτομαστίγωσή του.