Μεταρρύθμιση με νέους φόρους

Καταργήσεις και μειώσεις φόρων που ισχύουν σήμερα για φυσικά πρόσωπα και
επιχειρήσεις αλλά και επιβολή νέων φορολογιών προκειμένου να αποφευχθεί
οποιαδήποτε απώλεια εσόδων στον προϋπολογισμό θα περιλαμβάνει το μενού της
φορολογικής μεταρρύθμισης. Παράλληλα, θα επανεξεταστεί όλο το πλέγμα των
τεκμηρίων με προοπτική να καταργηθούν τα περισσότερα από τα τεκμήρια διαβίωσης
που ισχύουν σήμερα και να κλείσουν τα παράθυρα διαφυγής στο πόθεν έσχες ενώ θα
απλοποιηθούν οι διαδικασίες υποβολής και εκκαθάρισης των φορολογικών δηλώσεων.

Η προετοιμασία της αναμόρφωσης του φορολογικού συστήματος ξεκίνησε επίσημα την
περασμένη εβδομάδα. Σε σύσκεψη προσδιορίστηκαν οι βασικές κατευθύνσεις της
μεταρρύθμισης και τέθηκε το χρονοδιάγραμμα της προετοιμασίας της που προβλέπει
ότι η Επιτροπή θα πρέπει να έχει παραδώσει τις προτάσεις της στην κυβέρνηση ως
την άνοιξη του 2002 ώστε να ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις, που θα ισχύσουν
από την 1-1-2003.

Οι κατευθύνσεις

Οι βασικοί άξονες της φορολογικής αναμόρφωσης, όπως προκύπτουν από την
πολυσέλιδη εισήγηση που παρουσίασε ο κ. Γεωργακόπουλος στη σύσκεψη, που θα
αποτελέσουν τη βάση πάνω στην οποία θα εργαστούν οι αρμόδιες επιτροπές, είναι
οι ακόλουθοι:

1. Να καταργηθούν φόροι που δεν συμβαδίζουν με τις σημερινές
οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες ή που προκαλούν αδικαιολόγητα υψηλό
φορολογικό βάρος. Επίσης, να υπάρξουν συγχωνεύσεις φόρων όπου κρίνεται
αναγκαίο και για λόγους απλοποίησης του συστήματος.

2. Να αναζητηθούν νέοι φόροι προκειμένου να αντισταθμιστούν οι απώλειες
των εσόδων του προϋπολογισμού από τις φοροελαφρύνσεις που θα υπάρξουν στα
χαμηλά και μεσαία εισοδήματα και στις επιχειρήσεις καθώς και από τις
καταργήσεις άλλων φόρων. Στόχος, όπως προκύπτει από την εισήγηση, είναι να μην
υπάρξει θετική ή αρνητική απώλεια στα έσοδα του προϋπολογισμού από το σύνολο
των αλλαγών που θα γίνουν στη φορολογία.

3. Να αλλάξει η κλίμακα φορολογίας εισοδήματος. Η νέα κλίμακα προβλέπει
ουσιαστική αύξηση του αφορολόγητου ποσού, μείωση των φορολογικών συντελεστών
για τα χαμηλότερα κλιμάκια ώστε να προκύπτει ουσιαστικό όφελος για τους
χαμηλόμισθους και τους συνταξιούχους. Καμία αλλαγή δεν προβλέπεται για τον
ανώτατο συντελεστή φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων, ο οποίος θα
παραμείνει αμετάβλητος στο 40% (επίπεδο στο οποίο προβλέπεται να έχει μειωθεί
από το 2002, με βάση τον τελευταίο φορολογικό νόμο).

4. Να επανεξεταστούν οι ειδικές κατηγορίες δαπανών (ενοίκια, δίδακτρα,
ιατρονοσοκομειακή περίθαλψη κ.ά.) που εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημα
καθώς και οι μειώσεις φόρων λόγω των παιδιών με προοπτική να υπάρξει περαιτέρω
φορολογική ελάφρυνση.

5. Να επανεξεταστεί όλο το πλέγμα των τεκμηρίων με στόχο να γίνουν πιο
αποτελεσματικά τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων (πόθεν έσχες) στη
σύλληψη της φοροδιαφυγής και να απλοποιηθεί το σύστημα των τεκμηρίων
διαβίωσης. Ειδικότερα, πρόθεση είναι να καταργηθούν τα περισσότερα από τα
τεκμήρια διαβίωσης, μεταξύ των οποίων των Ι.Χ. αυτοκινήτων, μοτοσυκλετών κ.ά.
Όσον αφορά το πόθεν έσχες, πρόθεση είναι να καταργηθούν διάφορες εξαιρέσεις
που προβλέπονται στην ισχύουσα νομοθεσία. Σημειώνεται ότι από το πόθεν έσχες
εξαιρείται σήμερα μια σειρά από συναλλαγές, όπως η απόκτηση μετοχών στο
Χρηματιστήριο, ομολόγων και εντόκων γραμματίων του Δημοσίου κ.ά.

Φορολογία επιχειρήσεων

6. Να υπάρξει μείωση των φορολογικών συντελεστών σε όλες τις κατηγορίες
επιχειρήσεων, εισηγμένων και μη, ως μέσο για τη βελτίωση της
ανταγωνιστικότητάς τους, αφού σε ανάλογα μέτρα προχωρούν και οι άλλες
χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7. Να αναμορφωθεί το καθεστώς των δαπανών που εκπίπτουν από τα έσοδα
των επιχειρήσεων για τον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος. Η
κατεύθυνση είναι να καθιερωθεί ένα ενιαίο καθεστώς εκπτώσεων δαπανών ώστε να
εξαλειφθεί η ασάφεια που υπάρχει σήμερα στον τομέα αυτόν και αποτελεί βασική
εστία φοροδιαφυγής αλλά και μία από τις αιτίες της πολυπλοκότητας που
χαρακτηρίζει τη φορολογία των επιχειρήσεων.

8. Να απλοποιηθούν όλα τα έντυπα των φορολογικών δηλώσεων καθώς και η
διαδικασία υποβολής των δηλώσεων στην Εφορία από φυσικά πρόσωπα και
επιχειρήσεις. Η προσπάθεια αυτή θα στηριχτεί στο ηλεκτρονικό σύστημα TAXISnet,
το οποίο λόγω των νέων δυνατοτήτων ηλεκτρονικής υποβολής των δηλώσεων που
προσφέρει θα αποτελέσει τον βασικό άξονα της απλοποίησης.

Ακίνητα – καταθέσεις

9. Η επανεξέταση όλων των φόρων που επιβάλλονται στα ακίνητα.
Ειδικότερα της φορολογίας κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών και
μεταβιβάσεων καθώς και των υπόλοιπων φόρων που επιβάλλονται στα ακίνητα, με
προοπτική να μειωθεί ο αριθμός τους αλλά και το μέγεθος της φορολογικής
επιβάρυνσης, που θεωρείται υπερβολική στον τομέα αυτόν. Δεδομένο είναι πως οι
όποιες αλλαγές αποφασιστούν θα συνδυαστούν με την επιβολή του ΦΠΑ στις
μεταβιβάσεις νέων οικοδομών.

10. Να εναρμονιστεί η φορολογία χρηματοοικονομικών προϊόντων. Στον
τομέα αυτόν παρουσιάζονται σημαντικές διαφοροποιήσεις, με αποτέλεσμα να
ευνοούνται οι τοποθετήσεις σε ορισμένα χρηματοοικονομικά προϊόντα εις βάρος
άλλων. Η φορολογική εναρμόνιση στον τομέα αυτόν εντάσσεται στο πλαίσιο
ανάλογων κατευθύνσεων που έχουν δοθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

11. Η καταγραφή όλων των φόρων υπέρ τρίτων και η κατάργηση ή συγχώνευση
πολλών από αυτών. Διαπιστώνεται ότι υπάρχουν ακόμη φόροι υπέρ τρίτων που δεν
έχουν καταγραφεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών.
Εκτιμάται, επίσης, ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια να καταργηθούν πολλοί από
αυτούς καθώς και να συγχωνευθούν άλλοι. Πρόθεση είναι κάποιοι από τους φόρους
αυτούς να εισπράττονται κατευθείαν από τους φορείς στους οποίους αποδίδονται.

Φόρος περιβάλλοντος

Σύμφωνα με ορισμένες πρώτες σκέψεις που γίνονται στην Επιτροπή Σοφών, το
αφορολόγητο ποσό εισοδήματος θα μπορούσε να αυξηθεί σε επίπεδο κοντά στα 3
εκατομμύρια δραχμές, από 2,3 εκατομμύρια δραχμές φέτος (για τους μισθωτούς και
τους συνταξιούχους), προκαλώντας σημαντική φορολογική ελάφρυνση στα χαμηλά και
στα μεσαία εισοδήματα. Όσον αφορά τους νέους φόρους που θα αναζητηθούν,
εκτιμάται ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η επιβολή φόρου περιβάλλοντος. Άλλωστε
ο φόρος αυτός εντάσσεται στο πλαίσιο της πολιτικής που έχει χαράξει η
Ευρωπαϊκή Ένωση για τη δεκαετία την οποία διανύουμε. Με βάση το πλαίσιο που
έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναμένεται να ληφθούν οι αποφάσεις και για τη
φορολογία των χρηματοοικονομικών προϊόντων.

Ψαλίδι σε φοροαπαλλαγές και αλλαγές στις ασφαλιστικές εισφορές

Κατάργηση προνομιακών φορολογικών δαπανών (εκπτώσεις εισοδήματος από διάφορες
κατηγορίες δαπανών) προανήγγειλε ουσιαστικά ο υφυπουργός Οικονομικών κ.
Απόστολος Φωτιάδης σε ομιλία του στο ΙΟΒΕ, ενώ μίλησε και για την ανάγκη
γενίκευσης της φορολογίας προκειμένου να διευρυνθεί η φορολογική βάση όσον
αφορά στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Επίσης, έθεσε θέμα μεταβολών
στις ασφαλιστικές εισφορές που ενδεχομένως θα επέλθουν, εφόσον κριθούν
αναγκαίες. Ο κ. Φωτιάδης αναφέρθηκε ακόμη και στη φορολογική εναρμόνιση στα
εισοδήματα από αποταμιεύσεις (καταθέσεις κ.ά.) που προωθείται στο πλαίσιο της
Ε.Ε. και προβλέπει την καθιέρωση κοινού συντελεστή παρακράτησης. Τόνισε ότι
“υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης του Φόρου
Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων, ίσως με γενίκευση της φορολογίας και κατάργηση
των προνομιακών φορολογικών δαπανών”.

Στο μεταξύ, το υπουργείο Οικονομικών ξανακοιτάζει το θέμα του χρόνου εφαρμογής
της έκπτωσης από το φορολογητέο εισόδημα των δαπανών από αγορές μεριδίων
αμοιβαίων κεφαλαίων. Στην εγκύκλιο που θα δημοσιευθεί την επόμενη εβδομάδα θα
διευκρινίζεται ότι το όφελος από την έκπτωση των δαπανών αυτών θα το καρπωθούν
οι φορολογούμενοι με τις δηλώσεις που θα υποβάλουν στην Εφορία το 2004 και όχι
φέτος, όπως προέκυπτε από προχθεσινή ανακοίνωση. Στις φετινές δηλώσεις θα
αναγραφεί μόνο το ποσό της δαπάνης που κατέβαλαν οι φορολογούμενοι για την
αγορά των μεριδίων. Η ειδική αυτή έκπτωση θα αφορά και τις αγορές μεριδίων
αμοιβαίων κεφαλαίων που έγιναν πριν από το 1998.