ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Όνειρα και φαντασιώσεις

«Η μόνη μου πραγματικότητα είναι ο εφήμερος άνδρας, που δεν έχει τίποτα
άλλο να μου δώσει παρά όνειρα και φαντασιώσεις, πόθο, τρυφερότητα, αν μπορεί».
Αννί Ερνώ

Ερωτικό σύμπλεγμα (σκίτσο του Σεργκέι Αϊζενστάιν, που χρονολογείται περίπου από το 1931)

Στις 8 Νοεμβρίου 1947, η Σιμόν ντε Μπωβουάρ έγραφε στον «κροκόδειλό» της, με
το «ζεστό και απολαυστικό σώμα» (τον Νέλσον ΄Ωλγκριν): «Πάντα ο ίδιος έρωτας
για σας, πολύ ανιαρό». Μια συγγραφέας που ισχυρίζεται ότι έχει αρκετά κοινά
μαζί της, η Αννί Ερνώ, παρατηρεί σαράντα δύο χρόνια μετά: «Δεν μπορώ να
καταλάβω αυτόν τον πόθο μου για τον S.» Τι έχει συμβεί; Πώς μπορούν να
συμφιλιωθούν αυτά τα δύο οράματα για τον κόσμο; Πώς εξηγείται η επιτυχία
ταινιών όπως η «Οικειότητα» (Χρυσή Άρκτος στο Βερολίνο) και η «Πορνογραφική
Σχέση», όπου η έμφαση είναι στο σώμα κι όχι το πνεύμα, στον σαρκικό πόθο κι
όχι το συναίσθημα; Πότε ακριβώς ξεστράτισε ο έρωτας και χάθηκε για πάντα;

Στο βιβλίο της «Απλό πάθος», που εκδόθηκε το 1992, η Ερνώ διηγόταν την αλήθεια
μιας γυναίκας που δεν χάνεται σε συγκινήσεις και συναισθηματισμούς: «Από τον
περασμένο Σεπτέμβριο δεν κάνω τίποτα άλλο από το να περιμένω έναν άνδρα: να
μου τηλεφωνήσει και να έλθει στο σπίτι μου». Σήμερα προχωρεί σε κάτι πιο
επικίνδυνο. Από την αλήθεια περνά στην πραγματικότητα. Από την αναμονή περνά
σε μια κραυγή πάθους και πόνου. Το βιβλίο της «Να χάνεσαι» («Se perdre», εκδ.
Gallimard) αποτελεί μεταφορά, ημέρα με την ημέρα, του ημερολογίου της από τον
Σεπτέμβριο του 1988 έως τον Νοέμβριο του 1989, από την ημέρα δηλαδή που
συνάντησε ένα σοβιετικό διπλωμάτη που υπηρετούσε στο Παρίσι μέχρι την
αποχώρησή του.

15 Ιουνίου 1989: «Δεν είμαι τίποτα άλλο για τον S. παρά μια γυναίκα γνωστή,
που πηδιέται καλά, συνεπώς επισκέψιμη κάθε τόσο. Καμιά δέσμευση. Σε κάθε
συνάντηση, καμιά προκαταρκτική κουβέντα, ούτε καλημέρα, κατευθείαν τα σώματα».
20 Ιουνίου: «Βλέπω καθαρά την κατάσταση και την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά
μου, αλλά δεν κάνω τίποτα για να λυτρωθώ από την ψύχωσή μου και τον πόθο μου».
Ο S. είναι μισογύνης, αντισημίτης, ελάχιστα διανοούμενος, «πηδάει, πίνει
βότκα, και μιλά για τον Στάλιν», που τον θαυμάζει απεριόριστα, φορά σοβιετικά
σώβρακα, δεν βγάζει τις κάλτσες του όταν κάνει έρωτα, με λίγα λόγια είναι
τρομερά «σοβιετικός». Γι’ αυτό της αρέσει τόσο, το ξέρει. Η νεότητά του
(εκείνος είναι 35 ετών, αυτή 48) τής δίνει πίσω τα είκοσι χρόνια που έζησε μες
στην ντροπή. «Υπάρχει κι άλλος ένας λόγος που είμαι τόσο δεμένη μαζί του:
είναι το πρότυπο του άνδρα που δεν κυριαρχεί πραγματικά πάνω μου, απόμακρος
και γλυκός μαζί, πατέρας (σαν τον δικό μου) και γοητευτικός ξανθός
πρίγκιπας»…

Το νέο βιβλίο της 60χρονης Ερνώ θα ενοχλήσει και θα σοκάρει πολλούς. Μα, για
τη βιβλιοκριτικό της Μοντ, είναι ένα μοναδικό ντοκουμέντο, μια ωμή και
ανελέητη αφήγηση, γοητευτική σαν τα πρακτικά μιας δίκης, τρομερό αρχείο της
αθλιότητας μιας εποχής.