Φρένο σε «καπέλα» και ριψοκίνδυνες επενδύσεις

«Ομπρέλα» προστασίας των ασφαλισμένων, των επενδυτών, των καταθετών και των
δανειοληπτών στήνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ακολουθώντας τα βήματα
άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Τον ρόλο αυτό θα αναλάβουν μία ή περισσότερες
ανεξάρτητες αρχές που θα εποπτεύουν τη λειτουργία όλων των τομέων του
χρηματοοικονομικού συστήματος της χώρας, από τις τράπεζες και τις
χρηματιστηριακές εταιρείες μέχρι τις ασφαλιστικές εταιρείες. Θα ελέγχουν αν οι
φορείς αυτοί τηρούν όλους τους απαραίτητους κανόνες ασφαλείας που προβλέπει η
νομοθεσία στη διαχείριση των χρημάτων των πελατών τους προκειμένου να
αποφεύγονται αυθαιρεσίες και η ανάληψη αδικαιολόγητων κινδύνων. Έτσι,
εκτιμάται ότι θα εξασφαλισθεί η σταθερότητα του χρηματοοικονομικού συστήματος.

Ο μηχανισμός

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας δεν έχουν καταλήξει ακόμη στο σχήμα που θα
έχει ο νέος μηχανισμός εποπτείας του χρηματοοικονομικού συστήματος. Θεωρείται,
πάντως, πιθανό ότι στον μηχανισμό αυτόν θα αξιοποιηθούν και υπάρχουσες
εποπτικές αρχές, αφού πρώτα αναβαθμισθεί το ελεγκτικό τους έργο. Οι σχετικές
αποφάσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2001. Ωστόσο,
με βάση τις πρώτες σκέψεις του επιτελείου του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και
Οικονομικών κ. Γιάννου Παπαντωνίου, το σχήμα που προκύπτει είναι το ακόλουθο:

* Να δημιουργηθεί μία ανεξάρτητη εποπτική αρχή που θα αναλάβει τον έλεγχο του
τομέα των ασφαλειών. Από αυτήν θα εποπτεύονται οι ασφαλιστικές εταιρείες, τα
ασφαλιστικά ταμεία, καθώς και ο χώρος των τραπεζοασφαλειών.

* Να αναβαθμισθεί ο εποπτικός ρόλος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς στην οποία θα
υπάγονται, όπως και σήμερα, οι χρηματιστηριακές εταιρείες, οι εταιρείες λήψης
και διαβίβασης εντολών και οι εταιρείες επενδύσεων. Εξετάζεται, πάντως, και το
σενάριο να υπαχθεί ολόκληρος ο χώρος των επενδύσεων και των ασφαλειών σε μία
ενιαία, ανεξάρτητη εποπτική αρχή.

* Να μεταβληθεί ο ρόλος του τραπεζικού διαμεσολαβητή και να αποκτήσει
ανεξάρτητο χαρακτήρα, ώστε να αναλάβει την εποπτεία όλων των συναλλαγών μεταξύ
των τραπεζών και των πελατών τους με στόχο να διασφαλίζεται η νομιμότητα και η
διαφάνεια. Η αρχή αυτή, η οποία σήμερα υπάγεται στην Ένωση Ελληνικών Τραπεζών,
θα αναλάβει την εποπτεία όλων των θεμάτων που αφορούν στα πανωτόκια, στα ψιλά
γράμματα των συμβάσεων χορήγησης δανείων, στις αδικαιολόγητες χρεώσεις, καθώς
και σε άλλες διαμαρτυρίες από δανειολήπτες και καταθέτες.

Στο εξωτερικό

Η διασφάλιση της σταθερότητας του χρηματοοικονομικού συστήματος της χώρας
αποτελεί σήμερα επείγουσα ανάγκη λένε στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας λόγω
της μεγάλης ανάπτυξης που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στα
χρηματοοικονομικά προϊόντα και στις υπηρεσίες που διατίθενται στην αγορά.
Εξαιτίας της απελευθέρωσης και ανάπτυξης του χρηματοοικονομικού συστήματος
έχει εμφανισθεί πλειάδα νέων μορφών επενδύσεων και τοποθέτησης χρημάτων, λένε
τα ίδια στελέχη, των οποίων ο έλεγχος δεν υπάγεται σε καμία εποπτική αρχή.
Επίσης και παραδοσιακοί χώροι διαχείρισης κεφαλαίων, όπως οι ασφαλιστικές
εταιρείες καθώς και τα ασφαλιστικά ταμεία, δεν εποπτεύονται σήμερα από καμία
εποπτική αρχή ως προς την τήρηση των κανόνων ασφαλειών και ελαχιστοποίησης του
κινδύνου των επενδύσεών τους.

Άλλωστε για τον ίδιο λόγο και άλλες χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν
κάνει βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. Πρόκειται για την Αγγλία, τη Σουηδία,
καθώς και τη Γερμανία. Στην τελευταία μάλιστα ξεκίνησε πρόσφατα η συζήτηση για
το θέμα αυτό καθώς ανακοινώθηκε η πρόθεση των οικονομικών αρχών της χώρας να
δημιουργήσουν μία ενιαία εποπτική αρχή για το σύνολο του χρηματοοικονομικού
συστήματος της χώρας. Δηλαδή μία ανεξάρτητη εποπτική αρχή θα ελέγχει τις
τράπεζες, τις χρηματιστηριακές εταιρείες, τις ασφάλειες και τους άλλους φορείς
της διαχείρισης κεφαλαίων.

Η Τράπεζα της Ελλάδος θα εξακολουθήσει να έχει τον δικό της εποπτικό ρόλο.
Δηλαδή θα εποπτεύει για την τήρηση των κανόνων φερεγγυότητας του τραπεζικού
συστήματος και θα ελέγχει για τους κινδύνους υπερδανεισμού και αυξημένων
επισφαλειών.

Ο μεσολαβητής

Όσον αφορά στο θέμα του ελέγχου της νομιμότητας και της διαφάνειας των
συναλλαγών μεταξύ των τραπεζών και των πελατών τους, στο υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας αναφέρουν ότι διαφέρει ως προς την ουσία του από τον έλεγχο για την
τήρηση των κανόνων ασφαλείας και την αποτροπή των κινδύνων στο
χρηματοοικονομικό σύστημα. Η αναγκαιότητα των ελέγχων αυτών, λένε αρμόδιοι
παράγοντες, γίνεται φανερή από τα δεκάδες προβλήματα που παρουσιάζονται τα
τελευταία χρόνια στις σχέσεις μεταξύ των τραπεζών και των πελατών τους. Σ’
αυτά συγκαταλέγονται το θέμα των πανωτοκίων που δεν έχει επιλυθεί παρά τις δύο
νομοθετικές ρυθμίσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, τα ψιλά γράμματα που
συνεχίζουν να υπάρχουν συμβάσεις χορήγησης δανείων, τα υψηλά έξοδα που πολλές
φορές χρεώνουν οι τράπεζες στους πελάτες, καθώς και προβλήματα που σχετίζομαι
με πλειστηριασμούς. Επισημαίνουν επίσης ότι τα θέματα αυτά δεν μπορούν να
λυθούν σήμερα επειδή ο θεσμός του τραπεζικού διαμεσολαβητή που υπάρχει δεν
έχει αυτόν το ρόλο. Παράλληλα δεν έχει ανεξάρτητο χαρακτήρα. Ο τραπεζικός
διαμεσολαβητής υπάγεται στην Ένωση Ελληνικών Τραπεζών.