Ενός γκάλοπ… Μαρία έπεται

Η Μαρία Δαμανάκη και ο Πέτρος Κουναλάκης ανέβασαν τους τόνους της αντιπαράθεσης με την ηγεσία του ΣΥΝ στο θέμα της πρότασης μομφής κατά του Γιάννου Παπαντωνίου, ενώ ο Μιχ. Παπαγιαννάκης κράτησε πιο ήπια στάση

Η πρώτη “εβδομάδα των παθών” για το Συνασπισμό μέσα στο 2001 ξεκίνησε με το
γκάλοπ της V-PRC για το κόμμα Αβραμόπουλου και κορυφώθηκε στη συζήτηση για την
πρόταση μομφής κατά του Γιάννου Παπαντωνίου. Όπως όλα δείχνουν, δεν θα είναι η
μόνη τέτοια βδομάδα μέσα στον χρόνο. Επιπλέον, έχει προκύψει ένα ερώτημα για
τη Μαρία Δαμανάκη. Υπάρχουν κάποιοι που την ωθούν έξω από τον ΣΥΝ ή μήπως η
ίδια έχει αρχίσει να σκέφτεται αυτό το ενδεχόμενο;

Το όνειρο

Το γκάλοπ της V-PRC ήταν το δεύτερο κατά σειρά που έθετε τον ΣΥΝ εκτός Βουλής
και έδειχνε πως ο δήμαρχος Αθηναίων έχει απήχηση σε μεγάλη μερίδα των
ψηφοφόρων του. Προκάλεσε μεγάλη ανησυχία στην Κουμουνδούρου, αφού ανέτρεψε την
πεποίθηση πως “το κόμμα Αβραμόπουλου δεν μας αφορά”. Κύκλοι της ηγεσίας λένε
τώρα πως “η εκλογική μας βάση είναι στο 2,8% και η διεύρυνσή της θα είναι μια
αργή και επίπονη διαδικασία που απαιτεί στρατηγική τετραετίας”. Στελέχη του
ΣΥΝ εκτιμούν όμως πως η ηγεσία θα ακολουθήσει την πεπατημένη, χωρίς να
τοποθετηθεί στο δίλημμα “αριστερός πόλος” ή “πόλος της Κεντροαριστεράς”. Αυτό
οφείλεται, όπως επισημαίνουν, και στο γεγονός ότι συμφωνία για την υιοθέτηση
της στρατηγικής του αριστερού πόλου δεν υφίσταται ούτε στους κόλπους της
ισχυρότερης τάσης της πλειοψηφίας, στο λεγόμενο “αριστερό ρεύμα”.

Σε αυτή τη φάση όμως, οι μεγαλύτερες πιέσεις προέρχονται από τη μειοψηφούσα
“εκσυγχρονιστική” πτέρυγα. Οι εκσυγχρονιστές εκτιμούν ότι η αύξηση της
ρευστότητας του πολιτικού σκηνικού επιβάλλει την αναθεώρηση των στρατηγικών
επιλογών του κόμματος. Στελέχη αυτής της πτέρυγας υποστηρίζουν πως το κόμμα
Αβραμόπουλου αυξάνει τις επιλογές των ψηφοφόρων από τα δεξιά έως το κέντρο,
συμπιέζοντας έτσι τον χώρο της Κεντροαριστεράς: Σε μια τέτοια περίπτωση ο
χαμένος δεν θα είναι μόνον το ΠΑΣΟΚ, αλλά και ο ΣΥΝ. Απέναντι σε αυτήν την
απειλή, όπως υποστηρίζουν, η μόνη στρατηγική απάντηση είναι η ανασύνταξη της
Κεντροαριστεράς. Την εκτίμηση αυτή συμμερίζονται και οι πολιτικοί σχηματισμοί
από πρώην στελέχη του ΠΑΣΟΚ και της Αριστεράς, που δραστηριοποιούνται αυτόνομα
στις παρυφές των δύο κομμάτων.

Κοινό χαρακτηριστικό σε όλους εντός και εκτός ΣΥΝ που ποντάρουν στο χαρτί της
Κεντροαριστεράς είναι η αίσθηση ότι ο “σχεδιασμός επί χάρτου” γι’ αυτήν την
υπόθεση παρατράβηξε. Η κούραση είναι εμφανής. Σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες
μεταφέρουν την αίσθηση ότι η απειλή που εκφράζει ο Αβραμόπουλος είναι η
τελευταία ευκαιρία για τη δημιουργία μιας κεντροαριστερής παράταξης, όπως
“υπάρχει σε όλη την Ευρώπη”. Επιπλέον, δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους
“επειδή το Μαξίμου έχει παγώσει όλη τη διαδικασία”. Την αδράνεια του
κυβερνώντος κόμματος την αποδίδουν σε εσωκομματικές συμφωνίες και αρνητικούς
συσχετισμούς. Η μεγάλη τους ελπίδα είναι ότι η ανατροπή του πολιτικού σκηνικού
από τον Αβραμόπουλο θα ανοίξει αναγκαστικά το παιχνίδι.

Η «Κεντροαριστερά»

Μπορεί όμως να κάνουν τον λογαριασμό χωρίς τον ξενοδόχο. Σίγουρα, στο ΠΑΣΟΚ
υπάρχουν ευθύνες για την καθυστέρηση, είναι όμως πολύ πιθανόν ο όρος
Κεντροαριστερά να μη σημαίνει το ίδιο πράγμα μέσα στο κυβερνών κόμμα και στον
χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς. Για το ΠΑΣΟΚ, που είναι ένα μεγάλο κόμμα
εξουσίας, οπωσδήποτε δεν σημαίνει ­ ή τουλάχιστον δεν σημαίνει μόνο ­ τη
συμμαχία με τον Συνασπισμό ή τη διεύρυνση με 200 προσωπικότητες μικρής έως
μέτριας απήχησης στο εκλογικό σώμα. Επιπλέον, τα κοινωνικά δεδομένα έχουν
αλλάξει: Η ανανεωτική Αριστερά δεν έχει όπως άλλοτε την ιδεολογική ηγεμονία
στην ελληνική κοινωνία, και προπάντων δεν έχει το μονοπώλιο των λύσεων. Αυτές
που προτείνονται προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τον φιλελεύθερο ιδεολογικό
χώρο. Αν το ΠΑΣΟΚ υιοθετήσει το χαρτί της Κεντροαριστεράς, ακόμα και σαν
αντίδραση στον Αβραμόπουλο, θα πρέπει να δώσει έμφαση όχι σε ένα σχηματικό –
ιδεολογικό επίπεδο, αλλά στο εκσυγχρονιστικό περιεχόμενο και την
αποτελεσματικότητα του σχήματος. Αυτό στην Ελλάδα, με δεδομένη την αδράνεια
των πολιτικών οργανισμών, αλλά και την ιδεολογική ασάφεια, θα κατέληγε μάλλον
σε μια “συσπείρωση όλων των ταλέντων”. Πρόκειται για κάτι πολύ διαφορετικό από
τα κεντροαριστερά εγχειρήματα του εξωτερικού και από τη φύση του πολύ δύσκολο
να υλοποιηθεί.

Μια ακόμα δυσκολία συνιστά το γεγονός ότι η κοινή στρατηγική επιλογή της
Κεντροαριστεράς δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν τακτικές διαφοροποιήσεις. Αυτές
είναι εμφανείς στην ανανεωτική τάση του ΣΥΝ. Την τελευταία εβδομάδα, η Μαρία
Δαμανάκη και ο Πέτρος Κουναλάκης ανέβασαν κατακόρυφα τους τόνους της
αντιπαράθεσης με την ηγεσία στην υπόθεση της πρότασης μομφής, ενώ ο Μιχάλης
Παπαγιαννάκης, ο Θόδωρος Μαργαρίτης και ο κύριος όγκος των δυνάμεων της
ανανεωτικής πτέρυγας κράτησαν εμφανώς πιο ήπιους τόνους. “Για τη Μαρία, και
όσους συμμερίζονται τις απόψεις της, ο ΣΥΝ ιδρύθηκε για να καταστεί πόλος μιας
κεντροαριστερής συμμαχίας για την προοδευτική διακυβέρνηση και χωρίς αυτήν την
προοπτική χάνεται ο κύριος λόγος για την ύπαρξή του. Αυτά τα στελέχη εκτιμούν
πως ο Αβραμόπουλος είναι ευκαιρία να αντιστρέψουμε την πορεία του κόμματος και
ανεβάζουν τους τόνους της κριτικής στην ηγεσία. Οι υπόλοιποι δεν διαφωνούν,
προκρίνουν όμως μια πιο “κομματική” συμπεριφορά.

Για Παπαντωνίου

Όλοι βέβαια διαφώνησαν με την απόφαση της ηγεσίας να υπερψηφίσει την πρόταση
μομφής κατά του Γιάννου Παπαντωνίου. Πιθανόν όλοι να την ερμήνευσαν σαν
εκδήλωση πανικού εν όψει των αρνητικών δημοσκοπήσεων. Από εκεί και ύστερα
όμως, υπάρχει και το σκεπτικό τού πώς θα θέλαμε εμείς, αν ήμασταν πλειοψηφία,
να είχε φερθεί το “αριστερό ρεύμα” π.χ. σε μια παρόμοια περίπτωση. Ας μην
ξεχνάμε πως υπάρχουν στελέχη στην ανανεωτική πτέρυγα, που δηλώνουν ότι θα
κλείσουν την πόρτα του κόμματος πίσω τους”, υποστηρίζει στέλεχος της
ανανεωτικής πτέρυγας.

Οι διαφορές αναμένεται να καταδειχθούν και στην πανελλαδική συνδιάσκεψη της
ανανεωτικής τάσης την Κυριακή. Υπάρχουν όμως πολλά στελέχη που επισημαίνουν
πως θα έπρεπε να αποφευχθεί μια έντονη αντιπαράθεση, επειδή η ηγεσία θα
προσπαθήσει να την εκμεταλλευθεί. Πρώτον, για να διχάσει τους εκσυγχρονιστές
και δεύτερον, για να απομονώσει την κ. Δαμανάκη, σπρώχνοντάς την έξω από το
κόμμα. Στελέχη που συνομιλούν μαζί της πάντως υποστηρίζουν πως δεν υπάρχει
περίπτωση να εγκαταλείψει η Μαρία οικειοθελώς τον Συνασπισμό και πως ότι
σχετικό κυκλοφορεί, διαχέεται από την ηγεσία. Πάντως, οι δυνάμεις που
συγκροτούν το Φόρουμ της Σύγχρονης Αριστεράς υπογραμμίζουν με ικανοποίηση πως
η κ. Δαμανάκη αναφέρθηκε ισότιμα στο Φόρουμ όταν ζήτησε προγραμματικό διάλογο
των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς. Επισημαίνουν δε με νόημα ότι, σε κάθε
περίπτωση, με το Φόρουμ έχει δημιουργηθεί ένας χώρος υποδοχής για τους
ανανεωτές που δεν θέλουν να παραμείνουν στον Συνασπισμό.