Ο ανταγωνισμός των τραπεζών μένει στην κατασκοπεία

Δεν είναι τυχαίο ότι ένα από τα πλέον κρίσιμα τμήματα – διευθύνσεις των
τραπεζών στην Ελλάδα σήμερα, είναι αυτά των μάρκετινγκ. Τα πιστωτικά ιδρύματα
έχουν ανάγκη συνεχώς από νέες ιδέες για νέα προϊόντα, που θα προσελκύσουν
καινούργιους πελάτες και θα αυξήσουν τα μερίδιά τους. Δεν είναι επίσης τυχαίο
ότι η «τραπεζική κατασκοπεία», η οποία έως πρότινος ήταν όρος άγνωστος για τα
ελληνικά δεδομένα, τώρα λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, κάθε φορά που μία τράπεζα
ετοιμάζει μία καινούργια καμπάνια για ένα νέο προϊόν της, καταθετικό ή
χορηγητικό. Πρωταρχικός στόχος κάθε τράπεζας, μικρής ή μεγάλης, είναι να
αιφνιδιάσει την αγορά, οπότε θα πρέπει να κρατήσει καλά φυλαγμένα τα μυστικά
της, έως ότου να δημοσιοποιηθούν. Όπως επισημαίνει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» κορυφαίο
διοικητικό στέλεχος μεγάλου πιστωτικού ιδρύματος «ειδικά σε ό,τι αφορά στα
προϊόντα εκείνα που κάνουν τους μεγάλους τζίρους στην τραπεζική αγορά, ο
ανταγωνισμός τείνει να γίνει αδυσώπητος».

Αντιθέτως, στα προϊόντα εκείνα όπου ο όγκος των εργασιών είναι εκ των
πραγμάτων περιορισμένος (π.χ. εμβάσματα, συνάλλαγμα κ.λπ.), ο ανταγωνισμός
είναι σαφώς μικρότερος. Ο λόγος θα πρέπει να αναζητηθεί στο υψηλό τους κόστος,
το οποίο δεν επιτρέπει στα αρμόδια τραπεζικά επιτελεία να κινηθούν επιθετικά,
αφού τα περιθώρια κερδών είναι ούτως ή άλλως περιορισμένα. Ενδεχομένως όμως
αυτά τα προϊόντα να αποτελέσουν την κερκόπορτα για την έλευση των μεγάλων
ξένων πιστωτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα. Ο λόγος είναι απλός: Από τη στιγμή που
ο συναλλαγματικός κίνδυνος, με την είσοδο της χώρας μας στη ζώνη του ευρώ,
έχει εξαλειφθεί, τι εμποδίζει μία μεγάλη ευρωπαϊκή τράπεζα να αποκτήσει και
φυσική παρουσία στη χώρα μας; «Κι όταν μιλάμε για μεγάλα πιστωτικά ιδρύματα,
το εννοούμε, αν σκεφθεί κανείς σήμερα ότι η Εθνική, παρά το μέγεθος της,
βρίσκεται μόλις στην 38η θέση στη λίστα των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών»,
τονίζεται χαρακτηριστικά από διοικητικό στέλεχος ιδιωτικής τράπεζας.

Ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι τελευταία ο τραπεζικός
ανταγωνισμός φαίνεται να κατευθύνεται περισσότερο προς τον τομέα της παροχής
περισσότερων και πιο βελτιωμένων υπηρεσιών και προϊόντων, παρά στο κομμάτι των
αυξομειώσεων των επιτοκίων. Αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά τις τελευταίες
σχετικές ανακοινώσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων, θα διαπιστώσει ότι οι
διαφοροποιήσεις στον επιτοκιακό «πόλεμο» είναι περιορισμένες, μεταξύ των
τραπεζών. Με μικρές διαφορές, της τάξης συνήθως του 0,50% ή του 1%, προς τα
πάνω ή προς τα κάτω, όλοι οι χρηματοοικονομικοί όμιλοι ­ τουλάχιστον οι
μεγάλοι ­ φαίνεται να κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Δεν είναι τυχαίο
μάλιστα, ότι επικεφαλής τμήματος οικονομικών αναλύσεων, μεγάλης τράπεζας,
χαρακτήρισε τα υψηλά επιτόκια του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου για
μικροκαταθέσεις, ως «πυροτεχνήματα». Ο ίδιος χαρακτηρισμός αποδίδεται και στις
αποδόσεις των ομολόγων της ΕΤΒΑ, επίσης, όπως και σε ορισμένα ακόμη προϊόντα,
τα οποία εξασφαλίζουν κέρδη μεγαλύτερα του μέσου όρου που υπάρχει σήμερα στην
ελληνική αγορά.

Οι παραπάνω περιπτώσεις όμως στην ουσία αποτελούν τις εξαιρέσεις που
επιβεβαιώνουν τον κανόνα του «συγχρονισμού» των τραπεζών στην επιτοκιακή
πολιτική που εφαρμόζεται. Το γεγονός έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην
κυβέρνηση, αλλά και στην Τράπεζα της Ελλάδας. Έτσι, δεν είναι τυχαίο το
γεγονός ότι μελετάται η σύσταση ενός ανεξάρτητου φορέα, ο οποίος θα ελέγχει
τις συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των εμπορικών τραπεζών στην Ελλάδα σήμερα.

Ο ίδιος φορέας θα ελέγχει επίσης και τις σχέσεις των τραπεζών με τους πελάτες
τους, ενώ θα παρακολουθεί και τις εξελίξεις σε επίπεδο ευρωζώνης. Η πρόσφατη
διαπίστωση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας κ. Λουκά Παπαδήμου, σχετικά
με την «υπερβολικά μεγάλη ψαλίδα» που εξακολουθεί να χωρίζει τα ελληνικά από
τα ευρωπαϊκά επιτόκια, μόνο ως αθώα δεν θα μπορούσε να εκληφθεί. Την ίδια
άποψη μάλιστα φέρονται να ενστερνίζονται και βασικά στελέχη του οικονομικού
επιτελείου της κυβέρνησης.

Από την πλευρά τους πάντως οι διοικήσεις των τραπεζών απαντούν ότι ο
ανταγωνισμός, στο επίπεδο της επιτοκιακής πολιτικής, λειτουργεί και μάλιστα
έχει καταφέρει να μειώσει σημαντικά την ψαλίδα με τα ισχύοντα στην ευρωζώνη.
Όπως υποστηρίζεται μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις τα ελληνικά επιτόκια
είναι χαμηλότερα των ευρωπαϊκών, ενώ στο εξής η προσοχή θα πρέπει να
επικεντρωθεί σε άλλα, κρίσιμα, «μέτωπα», όπως για παράδειγμα, η ποιότητα των
παρεχομένων προϊόντων και υπηρεσιών. Για τον σκοπό αυτό, όπως υποστηρίζεται,
θα χρησιμοποιηθούν όλα τα θεμιτά μέσα, ενώ θα αξιοποιηθεί σε σημαντικό βαθμό
και η εμπειρία των ξένων εταίρων του ελληνικού πιστωτικού συστήματος. Δεν
αποκλείεται μάλιστα, αυτή ακριβώς η ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας, να
οδηγήσει κι άλλα ελληνικά εμπορικά πιστωτικά ιδρύματα στις «μετοχικές
αγκαλιές» ξένων εταίρων.