ΔΡΟΜΟΙ

Ο άνθρωπος…

… σε όλα συνηθίζει, έλεγε ο Ρασκόλνικοφ στο «Έγκλημα και τιμωρία», μα
υπάρχουν μερικά πράγματα στα οποία η ανθρωπότητα δεν μπορεί να συνηθίσει χωρίς
να σκοτώσει την ανθρωπιά. Ανάμεσα στον ορυμαγδό των τελευταίων ημερών για το
πλουτώνιο και τις τρελές αγελάδες, χάθηκε μια σημαδιακή είδηση που
δημοσιεύθηκε στο τελευταίο τεύχος του επιστημονικού περιοδικού «Science»:
Δημιουργήθηκε το πρώτο γενετικώς τροποποιημένο πρωτεύον θηλαστικό, μια μαϊμού
του είδους ρέζους, η οποία ονομάστηκε ANDi (αναγραμματισμός του DNA).
Δημιουργήθηκε σαν βιομηχανικό προϊόν και θα είναι το πρότυπο για τη δημιουργία
και άλλων τέτοιων θηλαστικών με γενετικώς τροποποιημένα γονίδια. Οι άνθρωποι
είναι και αυτοί πρωτεύοντα θηλαστικά. Ποιος έχει λοιπόν σειρά για γενετικό
«εμπλουτισμό»;

Ο ANDi…

… θα πρέπει πρώτα να φτάσει σε ηλικία σεξουαλικής ωριμότητας, προτού οι
επιστήμονες μπορέσουν να διαπιστώσουν αν το γονίδιο μέδουσας που εισήχθη στον
γενετικό κώδικά του θα περάσει στους απογόνους του, δίνοντας ζωή σε μια
ολόκληρη γενιά πρωτευόντων που θα είναι δημιούργημα του ανθρώπου. Είναι δηλαδή
ζήτημα χρόνου ­ όπως άλλωστε και η κλωνοποίηση του ανθρώπου.

Οι θεραπευτικές…

… εφαρμογές των γενετικών επεμβάσεων μπορεί πράγματι να είναι θαυματουργές.
Τα γενετικώς τροποποιημένα ζώα μπορούν να προσφέρουν θεραπείες για πολλές
νόσους. Όμως, ο «εμπλουτισμός» δεν είναι θεραπεία, είναι ευγονική. Μια μορφή
γενετικής επιλογής ήδη εφαρμόζεται ­ αρνητικά, για την αποφυγή γέννησης
παιδιών με ορισμένα ανεπιθύμητα κληρονομικά χαρακτηριστικά ­ με τον γενετικό
έλεγχο και την αμνιοκέντηση. Αλλά, από εδώ μέχρι του σημείου να παράγονται
παιδιά γενετικώς «εμπλουτισμένα», ανοίγεται για τον άνθρωπο ένα χάος. Η
αυτονομία του ανθρώπου, ο μοναδικός και ανεπανάληπτος χαρακτήρας του, είναι το
πρώτο θύμα της επιθυμίας μας να βάλουμε τη σφραγίδα μας στα παιδιά μας. Όταν
οι γονείς θα πάψουν να λένε «ναι» σε κάθε νέα μορφή ζωής, όταν θα πάψουν να
αποδέχονται τα παιδιά τους όπως και αν είναι αυτά, τότε πια δεν θα έχει κανένα
νόημα ούτε η σχέση γονέως παιδιού ούτε η μητρότητα και η πατρότητα. Όταν οι
γονείς θα επιλέγουν τη γενετική σύνθεση των παιδιών τους, η αναπαραγωγή θα
γίνει παραγωγή, τα παιδιά θα γίνουν προϊόντα, η ατομικότητα θα γίνει αγελαία,
η ταυτότητα θα χαθεί και οι γονείς θα γίνουν «Μεγάλοι Αδελφοί».

Η ύβρις…

… απειλεί να μειώσει την ύπαρξη του «άλλου» σε απλή προέκταση της βούλησης
του ενός. Τίποτα από αυτά δεν θα ήταν βέβαια εφικτό, χωρίς τη σημερινή ηθική
μυωπία μπροστά στην τεχνολογική προσταγή. Αυτή η προσταγή μοιάζει ακατανίκητη,
επειδή το σύγχρονο ηθικό λεξιλόγιο είναι τόσο απεμπλουτισμένο, που η κοινωνία
αδυνατεί να αρθρώσει πειστικά καλές προθέσεις. Είναι ένα λεξιλόγιο
ωφελιμισμού, που μετράει μονάχα ποσοτικά κέρδη και απώλειες. Γιατί τάχα θα
πρέπει ο άνθρωπος να ζει 100 ή 150 χρόνια; «Λίγα και καλά», λέει ο σοφός λαός.
Στον βαθμό που η τεχνολογική εξέλιξη μπορεί να βοηθήσει ώστε αυτά τα χρόνια να
γίνουν καλά, είναι ευπρόσδεκτη. Όμως, ο διαγονιδιακός ANDi είναι μια ζοφερή
προειδοποίηση πως η πυρηνική έκρηξη δεν είναι ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο
μπορεί να λήξει η ιστορία του ανθρώπου.