ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Αγελάδες και ουράνιο, κοινός αγώνας

Ο πόλεμος ήταν καταστροφικός, σ’ αυτό δεν διαφωνεί κανείς. Για την κατανομή
των ευθυνών γίνεται η συζήτηση.

Εξαντλημένο ουράνιο. Για τους στρατιώτες κανείς δεν ξέρει, το βέβαιο όμως είναι ότι πλήττει πολιτικούς σαν τον Τόνυ Μπλαιρ

Ο εθελοντής κάθεται μπροστά σ’ ένα τραπέζι και διαβάζει άρθρα εφημερίδων. Στο
κεφάλι του και στο σώμα του είναι τοποθετημένα διάφορα ηλεκτρόδια που μετρούν
τη συναισθηματική του κατάσταση: ρυθμοί της καρδιάς, πίεση των αρτηριών,
εφίδρωση κ.λπ. Οι διακυμάνσεις καταγράφονται σ’ ένα ρολό από χαρτί ανάλογο μ’
εκείνο που χρησιμοποιούν οι σεισμογράφοι. Όσο πιο έντονη συγκίνηση προκαλεί το
άρθρο, τόσο πιο νευρικά κινείται η γραφίδα. Μ’ άλλα λόγια, το ενδιαφέρον για
ένα άρθρο, ή ένα τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων, είναι ευθέως ανάλογο προς τη
συγκινησιακή του φόρτιση.

Το παραπάνω πείραμα γίνεται στο τμήμα Ψυχολογίας ενός αμερικανικού
πανεπιστημίου ­ η Ρεπούμπλικα δεν μας αποκαλύπτει το όνομά του ­ και τα
συμπεράσματα ασφαλώς δεν εκπλήσσουν. Αν, για παράδειγμα, είσαι επιστήμονας και
θέλεις να προσελκύσεις την προσοχή των μέσων ενημέρωσης σε ένα συνέδριο που
θεωρείς σημαντικό, ανέβα στη στέγη του κτιρίου που το φιλοξενεί, βγάλε τα
ρούχα σου και περίμενε. Όταν φτάσουν τα κανάλια και οι εφημερίδες και
ενδιαφερθούν για τα κίνητρα της πράξης σου, θα έχεις την ευκαιρία να μιλήσεις
για τα προβλήματα που απασχολούν το συνέδριο. Με την ίδια λογική, το
εξαντλημένο ουράνιο εντυπωσιάζει πολύ περισσότερο από το καθαρό βενζόλιο. Κι
έτσι η είδηση ότι 9 από τα 30 θύματα του «συνδρόμου των Βαλκανίων» στην Ιταλία
δεν είχαν υπηρετήσει στα Βαλκάνια (αλλά είχαν χρησιμοποιήσει καθαρό βενζόλιο
όπως οι συνάδελφοί τους) ή ότι οι Βέλγοι στρατιώτες που πέθαναν από λευχαιμία
δεν είχαν βρεθεί σε περιοχές όπου έπεσαν τα επίμαχα βλήματα (αλλά είχαν κάνει
επίμαχα εμβόλια, όπως οι Αμερικανοί στρατιώτες στον Κόλπο) προβάλλεται πολύ
λιγότερο από τα κατανοητά, αλλά ακόμη επιστημονικά ατεκμηρίωτα συναισθηματικά
ξεσπάσματα για την «ουράνια καταστροφή». Η συζήτηση είναι απελπιστικά
μονόπλευρη ­ το μόνο καλό είναι ότι οξύνει την ευαισθησία της κοινής γνώμης
για το περιβάλλον και τις δραματικές συνέπειες που υφίσταται τόσο από τους
σύγχρονους πολέμους, «ανθρωπιστικούς» ή μη, όσο και από την ειρήνη.

Στους τεράστιους τίτλους, τις ανατριχιαστικές φωτογραφίες και τις κάθε λογής
υπερβολές συμβάλλουν επίσης ο αντιαμερικανισμός και η εκδίκηση όσων κρατούσαν
σφιχτά κλειστά τα μάτια τους επί μια δεκαετία για να τα ανοίξουν ξαφνικά όταν
άρχισαν οι ΝΑΤΟϊκοί βομβαρδισμοί. Ο Ντομινίκ Μουαζί προβάλλει ακόμη ένα λόγο.
Σύμφωνα με τον υποδιευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων, το
Σύνδρομο των Βαλκανίων αντανακλά τη νέα έμμονη ιδέα των Ευρωπαίων με την υγεία
τους. Ο πανικός των τελευταίων εβδομάδων έχει μεγαλύτερη σχέση με τη νόσο των
τρελών αγελάδων παρά με την Αμερική. Οι Ευρωπαίοι πολίτες δεν πιστεύουν πια
ότι οι κυβερνήσεις τους μπορούν να προστατεύσουν την υγεία τους, το αίμα τους,
το μέλλον των παιδιών τους. Τις αντιμετωπίζουν ως τέρατα, που παραπληροφορούν
και συγκαλύπτουν θέτοντας σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές. Ό,τι κι αν πουν είναι
ψέμα. Ως εκ της θέσεώς τους πρέπει να τιμωρηθούν.